Sau khi truyền thông phản ánh, vi phạm được khắc phục nhưng cũng cảnh báo về tình trạng tự ý cấy thêm các hạng mục vẫn còn hiện hữu.

Chiếc cổng mới và họa tiết ngược

Đình Tây Đằng nằm ở thôn Đông, thị trấn Tây Đằng, huyện Ba Vì, cách trung tâm TP Hà Nội khoảng 50km. Đây là ngôi đình đã được Bộ VHTT&DL xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, vì đình mang vẻ đẹp kiến trúc nghệ thuật văn hóa độc đáo của đình làng của thế kỷ XVI.

Chiếc cổng sắt được đơn vị trông coi tự ý lắp dựng đã bị dư luận phản ứng vì không phù hợp với di sản. Ảnh: Hoàng Lan

Thế nhưng, theo nhận xét của họa sĩ Nguyễn Đức Bình - người trực tiếp phát hiện sự việc: “Chiếc cổng mới mang kiến trúc hoàn toàn trái với nội dung bên trong của di tích. Hình trống đồng đặt ngược, họa tiết cò hạc cũng bị bố trí ngược chiều kim đồng hồ. Người ta thấy chiếc cổng này được dựng nhiều ở các biệt thự ngày nay. Trong khi đó, giá trị của mỹ thuật truyền thống có cụ thể ở di tích này là không lặp lại, những điêu khắc trang trí có ở di tích này sẽ không xuất hiện ở di tích khác” - họa sĩ Nguyễn Đức Bình nhấn mạnh.

Theo tìm hiểu của phóng viên Kinh tế & Đô thị, cổng đình mới này được lắp dựng vào dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu. Do cổng cũ bị đổ, nhiều người dân ngang nhiên cho gia súc vào đình gây ảnh hưởng đến hiện vật trong đình. Khi có người cung tiến cổng mới nên đơn vị trông coi di tích đã lắp dựng tạm thời để bảo vệ sân đình và các hạng mục khác. Tuy nhiên, việc thay thế này không thực hiện theo đúng quy định của Luật Di sản, nên chất liệu, hình thức của hiện vật không phù hợp với di sản.

Trước thực trạng này, phòng VH&TT huyện Ba Vì đã kiểm tra và có báo cáo. Ngay sau đó, UBND huyện Ba Vì yêu cầu UBND thị trấn Tây Đằng, các phòng, ban chức năng của huyện chỉ đạo, hướng dẫn tiến hành hạ giải hai cánh cổng mới, lắp trả lại hai cánh cổng cũ đảm bảo hiện trạng ban đầu.

Chiếc cổng cũ được lắp lại nguyên trạng ban đầu, nhưng vẫn còn 2 quả cầu đèn trên trụ cổng.

Theo như ghi nhận, ngay một ngày sau phản ánh của báo chí, sáng 5/3, các bên liên quan đã có mặt để hạ giải 2 cánh cổng mới được lắp không phù hợp và thay vào đó là 2 cánh cửa cũ trước đó. Ngoài ra, UBND huyện Ba Vì cũng đã yêu cầu đề xuất phương án tu sửa hoặc thay thế trình các cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt. Được biết, nhiều hạng mục của di tích quốc gia đặc biệt đình Tây Đằng đã trong tình trạng xuống cấp cần được tu sửa.

Tự ý thay, cấy hiện vật

KTS Lê Thành Vinh - nguyên Viện trưởng Viện Bảo tồn di tích đánh giá đình Tây Đằng là một di tích có kiến trúc mỹ thuật khá đặc trưng, mang giá trị di sản hiếm thấy. Từ trước đến nay di sản này được bảo tồn và trùng tu khá bài bản, nhưng rất tiếc lại để xảy ra sự việc thay thế cổng tùy tiện như lần này. Tuy rằng, việc vi phạm không phải sai sót từ quá trình trùng tu của các cơ quan chức năng nhưng cũng cảnh báo tình trạng tự ý tu sửa của đơn vị trông coi. Chính vì vậy, các cơ quan quản lý ngành văn hóa cần có các biện pháp quản lý, tuyên truyền tốt cho bộ phận này.

Trên thực tế, từ vụ việc thay thế cổng sắt ở đình Tây Đằng, Cục Di sản tiếp tục phát hiện và có ý kiến đề nghị Sở VH&TT Hà Nội làm việc với UBND huyện Ba Vì chỉ đạo các cơ quan chức năng hướng dẫn về việc tháo dỡ đèn (trên 2 trụ cổng). Nghĩa là trên 2 trụ cột cổng đình có 2 quả cầu đèn cũng được cấy thêm được Cục Di sản đánh giá không phù hợp, hài hòa với tính chất giá trị của di tích. Cục đề nghị đơn vị này nghiên cứu sử dụng cổng đình để phù hợp.

Sau vụ việc này, Cục Di sản cũng nhắc nhở các đơn vị tăng cường kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở các địa phương trong việc quản lý, bảo vệ các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, kết hợp với tổ chức tuyên truyền pháp luật trong Nhân dân về di sản văn hóa, nâng cao nhận thức và ý thức trong công tác quản lý, bảo vệ di tích nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật.