Thực hiện Luật Thủ đô: Để không còn cảnh “cháy rồi mới chữa”

Theo Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng - Giám đốc Công an Thành phố Hà Nội, thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH), trong thời gian qua UBND Thành phố đã chỉ đạo lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, các đơn vị chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về PCCC trên địa bàn, kiên quyết xử lý đối với các công trình, cơ sở vi phạm về PCCC.

Thống kê từ 2022 đến nay, các đơn vị của Thành phố tổ chức kiểm tra an toàn PCCC tổng cộng đối với 220.246 lượt cơ sở, phát hiện và kiến nghị khắc phục 273.649 tồn tại, vi phạm về PCCC, phát hiện 15.634 hành vi vi phạm, xử phạt 7.565 tổ chức, 8.304 cá nhân, phạt tiền trên 170 tỷ đồng, tạm đình chỉ, đình chỉ 4.412 lượt cơ sở. Ngoài ra, từ 2022 đến nay, trên địa bàn Thành phố xảy ra 3.403 vụ cháy và 5 vụ nổ làm 146 người chết và 106 người bị thương, thiệt hại về tài sản hàng trăm tỷ đồng và đang tiếp tục thống kê, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự, phát triển kinh tế, xã hội và gây ô nhiễm môi trường.

Qua công tác thanh tra, kiểm tra, cơ quan chức năng nhận thấy vi phạm về PCCC tập trung chủ yếu ở các hành vi: không tổ chức thực hiện văn bản hướng dẫn, chỉ đạo về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan có thẩm quyền (1.352 trường hợp); thi công, lắp đặt không đúng theo thiết kế về phòng cháy và chữa cháy đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm duyệt (825 trường hợp); không trình hồ sơ để thẩm duyệt lại khi cải tạo, mở rộng, thay đổi tính chất sử dụng nhà, công trình trong quá trình thi công, sử dụng (1.192 trường hợp); tổ chức thi công, xây dựng công trình thuộc diện phải thẩm duyệt về PCCC khi chưa có giấy chứng nhận thẩm duyệt về PCCC (1.200 trường hợp); đưa nhà, công trình vào hoạt động, sử dụng khi chưa tổ chức nghiệm thu về PCCC (1.701 trường hợp)…

Thực tế, các quy định về xử lý vi phạm hành chính với chế tài xử phạt rõ ràng, nghiêm khắc, việc xử lý nghiêm minh của các cơ quan có thẩm quyền trong thời gian qua đã tác động tích cực đến nhận thức, ý thức của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, dẫn đến các vi phạm quy định về PCCC của cá nhân, tổ chức có xu hướng giảm dần… Tuy nhiên, công tác xử lý vi phạm về PCCC đã được các cấp có thẩm quyền thực hiện quyết liệt, nhưng theo quy định hiện nay, mức xử phạt trong lĩnh vực PCCC và CNCH quy định tại Nghị định số 106/2025/NĐ-CP đã được nâng lên so với Nghị định 144/2021/NĐ-CP vẫn còn thấp, chưa đủ sức răn đe, nhất là đối với những hành vi vi phạm quy định về trang bị, duy trì hệ thống PCCC, vi phạm trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc... dẫn đến còn tình trạng các vi phạm về PCCC và CNCH kéo dài, chưa được xử lý, giải quyết triệt để.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên bởi so với mặt bằng chung cả nước, đời sống kinh tế của người dân cũng như tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội có chiều hướng phát triển tốt. Vì thế, với mức xử phạt như quy định hiện nay tại Nghị định số 106/2025/NĐ-CP còn thấp, quyết định hành chính chưa có tính răn đe, phòng ngừa chung.

Hiện, hành lang pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính về PCCC còn có quy định chưa phù hợp với khả năng khắc phục của các hành vi; quy định về biện pháp bảo đảm thi hành quyết định, việc buộc thi hành tạm đình chỉ, đình chỉ còn chưa được quy định cụ thể; khi áp dụng các biện pháp xử lý khác còn cần phụ thuộc vào tình hình thực tế của từng công trình và những yếu tố liên quan (an sinh, dân sinh, quyền, lợi ích chính đáng của những người có liên quan).

Từ đó, căn cứ điểm a, khoản 1 Điều 33 Luật Thủ đô năm 2024, UBND Thành phố đề xuất HĐND Thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn Thành phố Hà Nội theo quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 33 Luật Thủ đô 2024 là đúng thẩm quyền và phù hợp với đặc điểm, tình hình, yêu cầu công tác PCCC trên địa bàn Thủ đô./.