Tản mạn ngày chớm đông
Mùa đông đất kinh kỳ năm nay chọn cách gõ cửa thật khoan thai. Khác với những đợt gió bấc gầm gào vồ vập, tiết trời tháng Mười Một trôi đi tựa một nốt trầm êm ái giữa bản giao hưởng cuối năm.
Ban trưa, vạt nắng hanh hao hãy còn nấn ná, chắt chiu chút mật vàng óng ả rải xuống mặt đường sẫm bóng cây. Thế nhưng, chỉ chờ khoảnh khắc ráng chiều dần tắt trên mặt hồ Tây, đợt gió mùa Đông Bắc đầu tiên đã khẽ khàng trườn qua những mái hiên, len lỏi vào nếp áo người khách bộ hành.
Cái lạnh ùa tới không báo trước, cuốn đi hết thảy hơi ấm lơ lửng của mùa thu, nhắc nhở ta đông đã thực sự ngự trị trên từng ngóc ngách phố phường Hà Nội.
Năm nay, người Hà Nội đón một "mùa rét ngọt" đúng nghĩa. Không có cái buốt giá cắt da thịt đến mức ai nấy phải vùi mình trong những lớp áo phao xù xụ. Cái lạnh vừa đủ độ vương vấn để không gian bỗng hóa tình tứ hơn bao giờ hết. Dạo quanh những ngã tư rợp bóng sấu già, dễ dàng bắt gặp những vạt áo khoác dạ dáng dài buông lơi trong gió, những chiếc áo gile len mềm mại hay mảnh khăn lụa mỏng quấn vờ vĩnh quanh cổ cô gái trẻ. Một chút mong manh ấy thôi cũng đủ để khắc họa nên nét lãng mạn, thanh lịch rất riêng của con người chốn thị thành.

Chấm phá giữa bức phông nền xám bạc của những buổi chiều sương là sắc trắng bừng sáng từ những gánh hoa họa mi – loài hoa vốn được người Hà Nội ưu ái gọi bằng cái tên "sứ giả của mùa đông".
Không biết gió mùa gọi họa mi thức giấc, hay chính sắc trắng ngần ấy đã trút xuống phố phường để kéo mùa đông về? Sự gắn kết giữa họa mi và những ngày gió lạnh tựa như một mối duyên ngầm đằm thắm. Bởi lẽ, hoa chỉ chịu bung nở khi cái rét thực sự chạm ngõ. Giữa vạn vật đang thu mình lại vì sương giá, sắc trắng thuần khiết ấy bỗng trở thành điểm tựa thị giác, thắp sáng cả một góc trời u tịch, để rồi khi thấy hoa theo các mẹt hàng rong tỏa đi khắp các ngõ phố, người ta mới gật gù thầm nhủ: Đông đã sang thật rồi!
Mùa này, dọc lối mòn Thanh Niên, Phan Đình Phùng hay trên những nhịp cầu Long Biên hoen gỉ rêu phong, từng vòng xe đạp cũ kỹ lại chở theo cả một thảm mây trắng bồng bềnh dạo bước xuống trần gian. Cánh hoa mỏng tang, nhụy vàng ươm rung rinh trong gió lộng mang một vẻ đẹp đối lập đầy thi vị. Dẫu bề ngoài có vẻ mong manh, yếu ớt rủ sương, cúc họa mi lại kiên cường khoe sắc vươn lên giữa cữ gió bấc khắc nghiệt nhất.
Vòng đời chớp nhoáng của loài hoa này, vỏn vẹn chỉ nhỉnh hơn đôi ba tuần lễ chớm đông, càng làm cho sự hiện diện của nó thêm phần quý giá và khắc khoải. Ai đi ngang cũng bất giác đi chậm lại, buông lơi ánh nhìn mềm dịu, tựa hồ sợ sự hối hả vô tình sẽ làm vỡ vẻ tinh khôi của nụ hoa chớm nở, làm tan đi mảnh hồn lãng mạn hiếm hoi của những ngày giáp hạt đất trời.
Người ta trân quý họa mi đâu chỉ bởi sắc vóc mỏng manh tựa khói sương, mà còn bởi những tầng ngầm ẩn ngữ dung dị cất giấu trong từng nụ hoa bé nhỏ. Gói trọn trong mảnh giấy báo cũ nhuốm màu thời gian, bó họa mi bỗng hóa thành lời tự tình của một tình yêu thầm lặng, không ồn ào phô trương mà thủy chung, son sắt. Khi chàng trai ngập ngừng giấu bó hoa ngậm sương sau vạt áo rồi trao cho người mình thương, ấy là lúc sự thuần khiết nguyên sơ được cất lời mà chẳng cần vay mượn ngôn từ; là lời thề nguyền vô hình hứa sẽ chở che và giữ kín cho nhau những rung động sâu kín nhất. Không chỉ e ấp nếp tình lứa đôi, nụ hoa nhỏ bé kiên cường gan góc vươn mình giữa cơn gió bấc ấy còn là chứng nhân cho những ân tình tri kỷ. Một nhành hoa trao tay giữa chiều sương giá buốt đôi khi thay cho một cái vỗ vai tĩnh lặng, gửi gắm niềm tin rưng rưng của tình yêu đôi lứa. Hoa như lời động viên mộc mạc mà mạnh mẽ: Hãy cứ kề vai sát cánh can trường bước qua những giông bão cuộc đời.
Khi những ngọn đèn đường thi nhau thắp lên ánh sáng vàng vọt, loang lổ trên nền nhựa ẩm, Hà Nội khoác lên mình thứ mùi vị hoài niệm đặc trưng. Trong không khí quánh đặc hơi lạnh, vương vấn đâu đây là mùi khói than lép bép lửa hồng, quyện cùng hương ngô nướng, khoai lùi dân dã nơi vỉa hè quen thuộc. Đâu đó trong một con ngõ nhỏ xôn xao, khói bốc lên nghi ngút từ gánh cháo sườn sụn sôi lục bục, hòa cùng hương gừng già cay nồng từ bát chè trôi nóng hổi bốc lên đầy mời gọi. Giữa tiết trời se sắt, được chụm hai bàn tay ủ lấy chiếc bát sứ nóng hổi, cắn ngập viên chè dẻo quánh tứa lớp nhân bùi béo, hay húp một thìa cháo sánh mịn thanh ngọt vị xương hầm, nghe hơi ấm râm ran luân chuyển qua từng huyết mạch mới thấy đông Hà Nội chiều lòng người đến độ nào.
.jpg)
Và cũng giữa nhịp điệu bộn bề của năm đang dần khép lại, người ta lại thèm khát những góc nấp tĩnh lặng. Trốn vào một không gian rêu phong nơi khu tập thể cũ hay trên gác hai nhìn xuống vòm cây ủ rũ, ôm ấp ly trà cam quế ngào ngạt hay cốc cà phê trứng béo ngậy để gạt đi cái lạnh cóng ở đầu ngón tay. Trong không gian trầm mặc ấy, tiếng xào xạc của vòm lá khô hòa cùng âm vang quen thuộc của một tiếng rao đêm vẳng lại từ nẻo xa. Thanh âm ấy dội vào lòng người một miền ký ức da diết, mộc mạc mà ám ảnh khôn nguôi, đánh thức những mảnh hồn rêu phong của một thời đã vãng.
Mùa đông Hà Nội là thế, tĩnh tại và đầy vị tha. Cái lạnh hanh hao không đẩy con người ta vào sự cô đơn, mà tựa như một chất xúc tác vô hình níu kéo những tâm hồn đồng điệu xích lại gần nhau. Dưới vòm trời đang độ trút lá, một cái đan tay siết chặt, một bờ vai để tựa vào hay một nụ cười rạng rỡ trao nhau giữa phố sương cũng đủ sưởi ấm cả một miền nhớ. Có lẽ, những ngày gió mùa tháng Mười Một này đang chắt chiu lại những dư vị ngọt ngào nhất, để dẫu guồng quay thời gian có vội vã trôi đi, người ta vẫn mãi khắc khoải về một khúc giao mùa êm ái đến nhường này.