Tản văn

Tản mạn ngày chớm đông

Tản văn của Quỳnh Mai • 14:51 17/11/2026

Mùa đông đất kinh kỳ năm nay chọn cách gõ cửa thật khoan thai. Khác với những đợt gió bấc gầm gào vồ vập, tiết trời tháng Mười Một trôi đi tựa một nốt trầm êm ái giữa bản giao hưởng cuối năm.

Ban trưa, vạt nắng hanh hao hãy còn nấn ná, chắt chiu chút mật vàng óng ả rải xuống mặt đường sẫm bóng cây. Thế nhưng, chỉ chờ khoảnh khắc ráng chiều dần tắt trên mặt hồ Tây, đợt gió mùa Đông Bắc đầu tiên đã khẽ khàng trườn qua những mái hiên, len lỏi vào nếp áo người khách bộ hành.

Cái lạnh ùa tới không báo trước, cuốn đi hết thảy hơi ấm lơ lửng của mùa thu, nhắc nhở ta đông đã thực sự ngự trị trên từng ngóc ngách phố phường Hà Nội.

Năm nay, người Hà Nội đón một "mùa rét ngọt" đúng nghĩa. Không có cái buốt giá cắt da thịt đến mức ai nấy phải vùi mình trong những lớp áo phao xù xụ. Cái lạnh vừa đủ độ vương vấn để không gian bỗng hóa tình tứ hơn bao giờ hết. Dạo quanh những ngã tư rợp bóng sấu già, dễ dàng bắt gặp những vạt áo khoác dạ dáng dài buông lơi trong gió, những chiếc áo gile len mềm mại hay mảnh khăn lụa mỏng quấn vờ vĩnh quanh cổ cô gái trẻ. Một chút mong manh ấy thôi cũng đủ để khắc họa nên nét lãng mạn, thanh lịch rất riêng của con người chốn thị thành.

473-202611131650021.jpg
Hoạ mi xuống phố đón gió đông về

Chấm phá giữa bức phông nền xám bạc của những buổi chiều sương là sắc trắng bừng sáng từ những gánh hoa họa mi – loài hoa vốn được người Hà Nội ưu ái gọi bằng cái tên "sứ giả của mùa đông".

Không biết gió mùa gọi họa mi thức giấc, hay chính sắc trắng ngần ấy đã trút xuống phố phường để kéo mùa đông về? Sự gắn kết giữa họa mi và những ngày gió lạnh tựa như một mối duyên ngầm đằm thắm. Bởi lẽ, hoa chỉ chịu bung nở khi cái rét thực sự chạm ngõ. Giữa vạn vật đang thu mình lại vì sương giá, sắc trắng thuần khiết ấy bỗng trở thành điểm tựa thị giác, thắp sáng cả một góc trời u tịch, để rồi khi thấy hoa theo các mẹt hàng rong tỏa đi khắp các ngõ phố, người ta mới gật gù thầm nhủ: Đông đã sang thật rồi!

Mùa này, dọc lối mòn Thanh Niên, Phan Đình Phùng hay trên những nhịp cầu Long Biên hoen gỉ rêu phong, từng vòng xe đạp cũ kỹ lại chở theo cả một thảm mây trắng bồng bềnh dạo bước xuống trần gian. Cánh hoa mỏng tang, nhụy vàng ươm rung rinh trong gió lộng mang một vẻ đẹp đối lập đầy thi vị. Dẫu bề ngoài có vẻ mong manh, yếu ớt rủ sương, cúc họa mi lại kiên cường khoe sắc vươn lên giữa cữ gió bấc khắc nghiệt nhất.

Vòng đời chớp nhoáng của loài hoa này, vỏn vẹn chỉ nhỉnh hơn đôi ba tuần lễ chớm đông, càng làm cho sự hiện diện của nó thêm phần quý giá và khắc khoải. Ai đi ngang cũng bất giác đi chậm lại, buông lơi ánh nhìn mềm dịu, tựa hồ sợ sự hối hả vô tình sẽ làm vỡ vẻ tinh khôi của nụ hoa chớm nở, làm tan đi mảnh hồn lãng mạn hiếm hoi của những ngày giáp hạt đất trời.

Người ta trân quý họa mi đâu chỉ bởi sắc vóc mỏng manh tựa khói sương, mà còn bởi những tầng ngầm ẩn ngữ dung dị cất giấu trong từng nụ hoa bé nhỏ. Gói trọn trong mảnh giấy báo cũ nhuốm màu thời gian, bó họa mi bỗng hóa thành lời tự tình của một tình yêu thầm lặng, không ồn ào phô trương mà thủy chung, son sắt. Khi chàng trai ngập ngừng giấu bó hoa ngậm sương sau vạt áo rồi trao cho người mình thương, ấy là lúc sự thuần khiết nguyên sơ được cất lời mà chẳng cần vay mượn ngôn từ; là lời thề nguyền vô hình hứa sẽ chở che và giữ kín cho nhau những rung động sâu kín nhất. Không chỉ e ấp nếp tình lứa đôi, nụ hoa nhỏ bé kiên cường gan góc vươn mình giữa cơn gió bấc ấy còn là chứng nhân cho những ân tình tri kỷ. Một nhành hoa trao tay giữa chiều sương giá buốt đôi khi thay cho một cái vỗ vai tĩnh lặng, gửi gắm niềm tin rưng rưng của tình yêu đôi lứa. Hoa như lời động viên mộc mạc mà mạnh mẽ: Hãy cứ kề vai sát cánh can trường bước qua những giông bão cuộc đời.

Khi những ngọn đèn đường thi nhau thắp lên ánh sáng vàng vọt, loang lổ trên nền nhựa ẩm, Hà Nội khoác lên mình thứ mùi vị hoài niệm đặc trưng. Trong không khí quánh đặc hơi lạnh, vương vấn đâu đây là mùi khói than lép bép lửa hồng, quyện cùng hương ngô nướng, khoai lùi dân dã nơi vỉa hè quen thuộc. Đâu đó trong một con ngõ nhỏ xôn xao, khói bốc lên nghi ngút từ gánh cháo sườn sụn sôi lục bục, hòa cùng hương gừng già cay nồng từ bát chè trôi nóng hổi bốc lên đầy mời gọi. Giữa tiết trời se sắt, được chụm hai bàn tay ủ lấy chiếc bát sứ nóng hổi, cắn ngập viên chè dẻo quánh tứa lớp nhân bùi béo, hay húp một thìa cháo sánh mịn thanh ngọt vị xương hầm, nghe hơi ấm râm ran luân chuyển qua từng huyết mạch mới thấy đông Hà Nội chiều lòng người đến độ nào.

mua-dong-ha-noi(1).jpg
minh hoạ

Và cũng giữa nhịp điệu bộn bề của năm đang dần khép lại, người ta lại thèm khát những góc nấp tĩnh lặng. Trốn vào một không gian rêu phong nơi khu tập thể cũ hay trên gác hai nhìn xuống vòm cây ủ rũ, ôm ấp ly trà cam quế ngào ngạt hay cốc cà phê trứng béo ngậy để gạt đi cái lạnh cóng ở đầu ngón tay. Trong không gian trầm mặc ấy, tiếng xào xạc của vòm lá khô hòa cùng âm vang quen thuộc của một tiếng rao đêm vẳng lại từ nẻo xa. Thanh âm ấy dội vào lòng người một miền ký ức da diết, mộc mạc mà ám ảnh khôn nguôi, đánh thức những mảnh hồn rêu phong của một thời đã vãng.

Mùa đông Hà Nội là thế, tĩnh tại và đầy vị tha. Cái lạnh hanh hao không đẩy con người ta vào sự cô đơn, mà tựa như một chất xúc tác vô hình níu kéo những tâm hồn đồng điệu xích lại gần nhau. Dưới vòm trời đang độ trút lá, một cái đan tay siết chặt, một bờ vai để tựa vào hay một nụ cười rạng rỡ trao nhau giữa phố sương cũng đủ sưởi ấm cả một miền nhớ. Có lẽ, những ngày gió mùa tháng Mười Một này đang chắt chiu lại những dư vị ngọt ngào nhất, để dẫu guồng quay thời gian có vội vã trôi đi, người ta vẫn mãi khắc khoải về một khúc giao mùa êm ái đến nhường này.

Bài liên quan
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
(0) Bình luận
  • Mẹ tôi
    Năm ấy, anh trai tôi vừa tròn mười tám tuổi thì lên đường nhập ngũ. Anh mặc quân phục khoác ba lô lên đường vào Nam với nụ cười hồn nhiên của tuổi trẻ và lời hẹn sẽ trở về trong ngày chiến thắng. Không ai ngờ buổi tiễn đưa hôm ấy lại là lần cuối cùng mẹ tôi được nhìn thấy anh. Chỉ một năm sau, anh hy sinh tại Quảng Trị. Từ đó, trong lòng mẹ có một khoảng trống không gì khỏa lấp nổi.
  • Một làn hương khẽ chạm miền thương nhớ…
    Có những mùa chẳng cần lời hẹn ước vẫn khiến lòng người mong ngóng, có những mùa đi qua bằng lăng kính màu sắc, có những mùa ở lại bằng tiếng gió và cũng có những mùa chỉ cần một làn hương khẽ chạm đã đủ đánh thức cả miền thương nhớ. Với Hà Nội, mùa thu là một mùa như thế. Thu không gõ cửa bằng những thanh âm rộn rã, cũng chẳng đến bằng bước chân vội vã, mà lặng lẽ len vào phố phường trong làn gió heo may, trong sắc nắng vàng dịu nhẹ và trong hương hoa sữa nồng nàn, da diết.
  • Hương ổi mùa thu
    Tháng Tám, khi sương mỏng còn giăng giăng như một dải lụa mềm, xô lệch qua vòm cây trước hiên, ngoài vườn chợt bâng khuâng một thứ mùi hương rất đỗi dịu dàng. Tôi thả bước tìm quanh, chợt nhận ra hương ổi chín mọng nương theo làn gió heo may tìm về chái bếp. Và trong khoảnh khắc cánh mũi khẽ phập phồng đón lấy thứ hương vị mộc mạc ấy, lòng tôi bỗng chao nghiêng, nhói lên một niềm nhớ quay quắt về những ngày xa xưa.
  • Khát vọng mùa hè
    Mùa hè, cũng đến từ một nơi xa, nhưng chẳng bao giờ chung đường với mùa xuân, mùa thu hay đông giá rét. Mùa hè đến từ những k ức thanh xuân nồng nàn, hồ hởi của mỗi con người chúng ta. Lạ thế chứ, sao ta đón bao mùa hè mà dường như vẫn chưa hề quen…
  • Mưa mùa hạ
    Khác với mưa phùn gió bấc hay những ngày “mưa thối đất thối cát” lê thê, mưa mùa hè luôn đem đến cảm giác hứng khởi. Nó đến bất ngờ, ào ạt rồi đi rất nhanh, trả lại bầu không khí dịu mát và bầu trời trong veo. Tôi vẫn nghĩ mưa mùa hè là cơn mưa đẹp nhất, trẻ trung và hào phóng như tuổi thanh xuân. Đang nắng như úp chảo lửa, bỗng mây đen ùn ùn kéo đến.
  • Dưới gốc cây thanh trà
    Tháng sáu về mang nắng gió rải đều trên khắp con đường, ngõ xóm, tôi mon men chân trần đi trên đám cỏ non dẫn vào khu vườn kí ức, ở đó, đám cây thanh trà đang rộ, quả vàng chín mọng, căng mình dưới lớp lá xanh đậm. Mùa này là mùa của những dư vị thanh thanh nơi đầu lưỡi, tôi có thể thả mình vào nơi mát mẻ của khu vườn, nghe tiếng ve thao thiết gọi hè. Những quả thanh trà được tưới đẫm nước, lấp lánh vàng, căng mọng, chỉ chờ tay người hái.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực Di sản văn hoá phi vật thể lần thứ 4
    Chiều 16/11, tại trụ sở Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, Chủ tịch Hội đồng đã chủ trì buổi họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực Di sản văn hoá phi vật thể lần thứ 4 năm 2026.
  • Phường Cửa Nam la n tỏa truyền thống “Tôn sư trọng đạo” nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
    Hòa chung không khí phấn khởi của cả nước hướng tới kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), ngày 16/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Cửa Nam đã tổ chức ba đoàn công tác đến thăm hỏi, tặng quà và chúc mừng Nhà giáo Nhân dân cùng tập thể cán bộ, giáo viên các nhà trường trên địa bàn.
Đừng bỏ lỡ
Tản mạn ngày chớm đông
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO