Nhà  văn Nguyễn Hoà ng Thu: Năm tháng buồn vui

Rồi một hôm, tôi cùng với mấy người bạn yêu mến văn chương, hẹn với nhà  văn Thái Bá Lợi để chia vui, vì anh vừa nhận được giải thưởng Nhà  nước vử văn học nghệ thuật. Аúng giử hẹn, Thái Bá Lợi xuất hiện và  tôi thật bất ngử khi nhìn thấy kẻ đồng hà nh cùng tác giả của tiểu thuyết Minh Sư (Tiểu thuyết của Thái Bá Lợi được giải thưởng 5 năm của Hội Nhà  văn Việt Nam - NV) lại là  con người mà  thi thoảng tôi đã nhìn thấy ấy...Trước rất nhiửu anh em, nhà  văn Thái Bá Lợi trịnh trọng giới thiệu: Аây là  nhà  văn Nguyễn Hoà ng Thu mới từ Tây Nguyên xuống....

Nhà  văn Nguyễn Hoà ng Thu kể với tôi rằng: à”ng được sinh ra và o năm 1945 ở một ngôi là ng nhử thuộc địa bà n Phan Thiết. Vì hoà n cảnh gia đình nên thuở ấu thơ, ông không được đến trường như nhiửu bạn bè cùng trang lứa. Năm lên 8, ông phải phiêu dạt từ Phan Thiết ngược ra Ninh Hòa và  ở đó, ông mới lần đầu tiên được cắp sách đến trường trong niửm vui khôn xiết của tuổi thơ. (Vì đi học chậm, nên trong lý lịch hiện thời Nguyễn Hoà ng Thu có năm sinh là  1947 - NV).

Theo học ở Ninh Hòa được một thời gian thì Nguyễn Hoà ng Thu lại di cư và o Nha Trang để tiếp tục con đường đèn sách cho đến lúc trưởng thà nh. Nguyễn Hoà ng Thu bước và o tuổi thanh niên ở một đô thị lớn của miửn Nam Việt Nam trong thời kử³ ly loạn. Chiến tranh đã là m cho đời sống của con người ở đây luôn trong tâm trạng bất an. Trên đường phố, trong các hộp đêm lúc nà o cũng ngập trà n lính Mử¹ với súng ống và  lựu đạn.

Những cảnh bắt lính liên tiếp diễn ra khiến cho những chà ng trai mẫn cảm như Nguyễn Hoà ng Thu khinh bỉ cuộc chiến vô nghĩa đó và  đã tử thái độ chống lại nhà  chức trách đương thời bằng hà nh động cụ thể là  bất tuân lệnh tổng động viên của quân đội. Bởi vì không chấp hà nh quân lệnh nên năm 1967, Nguyễn Hoà ng Thu đã bị bắt giam, rồi bị đà y đi lao công tại chiến trường. Những ngà y ấy, ông đã là m thơ, viết truyện với nội dung đòi hòa bình, chống bắt lính.

Cũng vì vậy mà  Nguyễn Hoà ng Thu lại bị bắt đưa đi huấn luyện quân sự tại quân trường để bổ sung quân số cho Sư đoà n 22 Bộ binh ngụy ở mặt trận Tây Nguyên. Và i tháng sau khi đăng lính, từ trận địa Hà m Rồng - Plâycu, Nguyễn Hoà ng Thu đã đà o ngũ, trốn vử Sà i Gòn để tìm gặp những người quen cũ có cùng niửm đam mê văn chương, chữ nghĩa. Sống lang bạt ở Sà i Gòn, Nguyễn Hoà ng Thu mưu sinh bằng nghử sử­a mo-rát, viết văn, là m báo để cộng tác với các tử báo, tạp chí có uy tín lúc bấy giử như: Trình Bà y, Аối Diện...

Nguyễn Hoà ng Thu kể rằng, năm 1971, tử Аối Diện in truyện ngắn Người bắt ruồi của ông, rồi không biết bằng cách nà o, tử báo có in cái truyện ngắn ấy lại lên được với chiến khu, rồi theo chân những người lính giải phóng quân ra đến miửn Bắc. Năm 1972, Báo Văn nghệ của Hội Nhà  văn Việt Nam đã đăng lại truyện ngắn nà y. Tất nhiên là  phải đến sau ngà y nước nhà  thống nhất, một hôm tình cử Nguyễn Hoà ng Thu gặp được nhà  văn Nguyễn Văn Bổng ở Nha Trang.

Nghe ông Bổng nói mới biết Báo Văn nghệ, một tử báo danh giá của Hội Nhà  văn quốc gia in truyện ngắn của mình. Hôm đó, nhà  văn Nguyễn Văn Bổng đã cẩn thận ký tên mình rồi mang tặng cây bút trẻ của xứ sở trầm hương nà y một tử báo biếu và  khoản nhuận bút đến 22 đồng bạc Bắc (thời giá lúc mới giải phóng miửn Nam có thể mua đến 30 chai bia - NV).

Nhân vật chính trong truyện ngắn Người bắt ruồi là  anh Năm, một thanh niên hiửn là nh, chất phác, yêu hòa bình và  tự do...vì chống lại lệnh tổng động viên của quân đội Sà i Gòn nên bị bắt và  tống giam ở quân lao Nha Trang. Ngà y ngà y, bọn cai ngục ở đây bắt những kẻ bị tống giam mỗi người phải là m một việc như nhặt rau, chẻ củi, quét nhà ...

Anh Năm được giao một nhiệm vụ rất đặc biệt mang tính giải trí cho gã cai ngục. Theo lệnh của viên đại úy chỉ huy trưởng của quân lao thì mỗi ngà y anh Năm phải bắt cho được 100 con ruồi. Аến cuối chiửu, anh Năm phải mang chiến lợi phẩm của mình đến để trình diện với bọn cai ngục. Trong số 100 con ruồi phải bắt ấy, nếu thiếu con nà o thì anh Năm phải bị đánh 1 roi bằng dây điện.

Và  đương nhiên, do không thể bắt đủ số ruồi được giao, nên ngà y nà o anh Năm cũng phải chịu cảnh đòn roi. Аau đớn và  căm phẫn sự tà n nhẫn và  vô lý của chốn quân lao, anh Năm lại da diết nhớ vợ con của mình đang còn trẻ dại, nhớ quê hương của mình với những cánh đồng xanh thẳm thẳng cánh cò bay...

Rồi một ngà y, anh Năm quyết định bà n với những người bạn cùng cảnh ngộ đang bị giam giữ ở quân lao tìm cách vượt ngục. Trong lúc đang tìm đường thoát thân, anh Năm đã bị hệ thống đèn pha của quân lao phát hiện, một loạt đạn M.16 vang lên, anh Năm trúng đạn và  gục chết ngay chính cái nơi hà ng ngà y anh vẫn đứng rình để bắt những con ruồi...

Khoảng giữa năm 1975, Nguyễn Hoà ng Thu tìm đến Ty Thông tin - Văn hóa tỉnh Khánh Hòa để xin việc là m và  được bố trí và o là m việc ở bộ phận xuất bản tử tin (tiửn thân của Báo Khánh Hòa ngà y nay) cho đến năm 1976, lúc bấy giử ở tỉnh Phú Khánh (đơn vị hà nh chính được sáp nhập giữa hai tỉnh Phú Yên và  Khánh Hòa) có cuộc vận động thà nh lập Hội Văn học - Nghệ thuật thì Nguyễn Hoà ng Thu chuyển công tác đến đó để góp một tay với anh em văn nghệ địa phương ấn hà nh tử Tạp chí Văn nghệ của tỉnh.

Trong thời gian nà y, Nguyễn Hoà ng Thu đã viết xong đử cương cuốn tiểu thuyết đầu tay có tên gọi là  Con đường đêm. Аược anh em khích lệ, ông đã mạnh dạn gử­i bản thảo đử cương tiểu thuyết nà y đến Hội Nhà  văn Việt Nam với mục đích nhử các cây đa, cây đử đang là m việc ở đó thẩm định. Kết quả sau khi gử­i bản thảo ấy đi là  ông được triệu tập tham dự một trại sáng tác văn học kéo dà i trong 3 tháng ở địa bà n tỉnh Hải Dương.

Nguyễn Hoà ng Thu nhớ lại: Hồi đó, sở dĩ trại viết được bố trí vử Hải Dương là  vì ở đó nguồn lương thực dồi dà o, anh em dự trại có cái để ăn mà  viết. Nhiửu cây bút tham gia trại viết nà y vử sau có nhiửu tác phẩm gây được sự chú ý của bạn đọc như: Аỗ Thị Hiửn Hòa, Hà o Vũ, Аặng ài, Trần Tự (Hải Phòng), Trúc Phương (Vĩnh Long), Phan Trường Giang, Nguyễn Tùng Linh...

Có lần, ngồi với tôi trong căn phòng rất nhử của Chi nhánh Nhà  xuất bản Hội Nhà  văn tại miửn Trung, Nguyễn Hoà ng Thu kể rằng: Cũng chính nhử cái truyện ngắn Người bắt ruồi ấy được nhà  văn Nguyễn Văn Bổng và  nhà  văn Аoà n Giửi đọc. Nên chi năm 1979, khi Trường Viết văn Nguyễn Du khai giảng khóa 1, Nguyễn Hoà ng Thu đã được hai nhà  văn nà y giới thiệu đi học.

Nguyễn Hoà ng Thu nhớ lại: Lớp viết văn Nguyễn Du khóa 1 ấy có 46 người, đại đa số là  anh em từ quân đội đi học như: Hữu Thỉnh, Chu Lai, Thái Bá Lợi, Trung Trung Аỉnh, Bùi Công Bính, Mã A Lửnh... rồi một số cây bút trẻ lúc đó như: Nguyễn Thị Аạo Tĩnh, Nguyễn Tùng Linh, Lê Thị Mây, Lâm Thị Mử¹ Dạ, Vương Anh, Chinh Văn, Ngô Thị Kim Cúc, Cao Duy Thảo, Ma Trường Nguyên, Anh Chi, Hà o Vũ, Аỗ Thị Hiửn Hòa... Nói chung, đa số thà nh viên của lứa học trò đầu tiên ở Trường Viết văn Nguyễn Du ấy, đến nay đã là  những tên tuổi của nửn văn học nước nhà .

Năm 1982, sau khi học xong ở Trường Viết văn Nguyễn Du, Nguyễn Hoà ng Thu trở lại Phú Khánh là m một chân biên tập viên ở tạp chí Văn nghệ địa phương, cho đến năm 1991 thì từ giã Nha Trang để và o Sà i Gòn tìm kiếm một công việc mới. Qua sự giới thiệu của bạn bè, ông đã tìm đến, gõ cử­a Tòa soạn Báo Thanh Niên để xin việc.

Nhà  báo Nguyễn Công Khế - Người phụ trách Báo Thanh Niên lúc đó đã thuận tình và  phân công ông đến thường trú tại vùng cao nguyên. Vậy là  Nguyễn Hoà ng Thu lại khăn gói lên vùng đất đử Аắk Lắk để thực hiện chức phận của một phóng viên thường trú. Kể từ đó, Nguyễn Hoà ng Thu đã gắn những buồn vui của cuộc đời mình với đất Tây Nguyên. Có những lúc suốt cả chục năm trời, ông phải dấn thân và o công việc của một người là m báo mà  lãng quên mất niửm đam mê sáng tạo văn học.

Chỉ đến lúc, tình cử trên đường đi công tác tại Kon Tum và o mùa thu năm 2000, ông gặp lại hai người bạn học của mình là  nhà  văn Thái Bá Lợi và  nhà  văn Trung Trung Аỉnh. Trong chếnh choáng của men say, trong nỗi mừng vui gặp lại, nhà  văn Trung Trung Аỉnh đã tha thiết nói với Nguyễn Hoà ng Thu rằng: Ngà y xưa tôi đọc truyện ngắn Người bắt ruồi của ông tôi rất thích, vì sao ông lại bử viết văn? à”ng không viết văn là  ông có lỗi với thầy mình, có lỗi với bạn bè mình. Kết thúc cuộc rượu ấy là  rất nhiửu nước mắt và  những lời hứa hẹn văn chương.

Cuối năm 2000, bạn đọc ngạc nhiên khi Nguyễn Hoà ng Thu xuất bản trường ca Krông Ana không đổi dòng. Năm 2002, Nguyễn Hoà ng Thu cho ra đời tiểu thuyết Con đường đêm do Nhà  Xuất bản Hội Nhà  văn in, đó là  một cuốn sách hay viết vử chế độ nhà  tù của phía bên kia, vử thân phận một thanh niên thôn quê vì chối từ vũ khí mà  số phận phải trớ trêu trong vòng lao lý.

Trên đà  ấy, năm 2005, Nguyễn Hoà ng Thu lại tiếp tục ra mắt bạn đọc cuốn tiểu thuyết thứ hai có tên là  Đi qua bóng tối do Nhà  Xuất bản Trẻ ấn hà nh. Аây là  cuốn sách viết vử cảnh sống nơm nớp lo sợ, đầy căm giận của một đà o binh quân đội Sà i Gòn tên Hải... (Sách được giải thưởng của Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam - NV).

Năm 2008, ông in cuốn Nỗi buồn đi qua, một cuốn tiểu thuyết viết vử thời kử³ sau chiến tranh, vử mối quan hệ giữa thiên nhiên với con người... Hiện tại, ông nói với tôi rằng, ông đang cố gắng để hoà n tất cuốn tiểu thuyết mang tính tổng kết lại đời mình có tựa đử Nắng mai không ở lại, sách viết vử những thay đổi của miửn đất Tây Nguyên, những cái được và  chưa được của miửn đất nà y qua hồi ức của nhân vật chính là  nhà  báo... à”ng bảo rằng, đây là  cuốn sách mà  ông phải sử­a nhiửu vì tính ông vốn dĩ không chấp nhận văn chương được viết ra theo lối đường được, đèm đẹp...

Bây giử thì nhà  văn có râu tóc muối tiêu nặng mà u từng trải đang hôm sớm một mình trong ngôi nhà  ở vùng cao nguyên đất đử Аắk Lắk. Nhiửu bạn văn bảo rằng, nhà  Nguyễn Hoà ng Thu có rất nhiửu rượu quý, toà n là  những thứ rượu được ngâm bởi sản vật của rừng. à”ng bảo cũng chỉ thường thôi nhưng mình là  nhà  báo, nhà  văn đầu tiên của Tây Nguyên đi xe hơi thì đúng. à”ng mua chiếc Nissan 4 chỗ ngồi đời cô Lựu với giá 50 triệu đồng, sau khi sử­ dụng 6 năm, ông đã bán lại với giá 20 triệu đồng cho một cơ sở kinh doanh phụ tùng, phế liệu.

Аôi khi ngồi với ông bên chén rượu, tôi đã cố gặng hửi chuyện gia đình, bao giử cũng thế, Nguyễn Hoà ng Thu lại uống cạn một chén rồi từ tốn nói rằng...ấy là  chuyện riêng tư có nhiửu tế nhị. Nói là  nói vậy, nhưng tôi thấy phía sau câu nói ấy là  một nỗi nghẹn ngà o, phía sau đôi mắt ấy là  một nỗi buồn thương thăm thẳm...

Ngà y trước, chuyện Nguyễn Hoà ng Thu yêu, cả là ng văn ai cũng biết, thậm chí có người còn thêm mắm, thêm muối để từng câu chuyện tình yêu ấy được thăng hoa. Nhưng rốt cuộc, nói như Nguyễn Hoà ng Thu là  cái gì không hợp thì phải tan chứ biết là m sao bây giử? Аiửu quan trọng là  phải sống như thế nà o cho phải lẽ.

Viết xong bà i nà y, tôi gọi điện thoại cho Nguyễn Hoà ng Thu để hửi thăm sức khửe. Từ đầu dây bên kia vẫn vang lên tiếng nói hà o sảng như ngà y nà o. à”ng nói với tôi: Hai ngà y nữa mình sẽ xuống Đà  Nẵng, anh em mình lại đánh đu vỉa hè để nói chuyện cuộc đời với vô cùng những năm tháng buồn vui...