Nhà  thơ Bằng Việt: Đừng nghiêm trọng hóa việc không đáng "đao to búa lớn"

- Trên một tử báo bạn được phát hà nh ở Hà  Nội, số 36 và  37 ra gần đây (Báo Gia đình & Xã hội), có hai bà i viết nối liửn 2 kử³ được rút tít rất gay cấn là : Tại sao vẫn (Hội) Hà  Tây cũ, rồi Nhà  văn chân đất không được và o Hội?. à”ng có đọc và  có nhận xét gì không?

Tôi có đọc và  lấy là m lạ rằng, chẳng có ai trong Hội chúng ta hiện nay quan niệm vấn đử như thế cả, vậy thì nêu vấn đử ra như thế để là m gì? Những hội viên ở hai Hội Hà  Tây và  Hà  Nội trước đây đã từ rất lâu vẫn có mối quan hệ dằng dịt thân thiết, vẫn thường xuyên cộng tác trong nhiửu hoạt động, thậm chí khi chuyển vùng công tác thì lại vẫn sinh hoạt và  công tác trong Hội bạn một cách bình thường.

Các nhà  thơ Vân Long, Trần Lê Văn, Ngô Quân Miện, Bế Kiến Quốc... đửu đã từng sinh hoạt ở Hội Hà  Tây, sau đó lại vử Hà  Nội, và  đửu là  những hội viên gạo cội đóng góp tích cực cho Hội Hà  Nội trong nhiửu năm. Tên gọi Hà  Tây nay tách ra vẫn còn là  Hà  Đông và  Sơn Tây, vẫn là  các địa danh ấy, các địa danh cổ có giá trị lịch sử­ và  văn hóa cực kử³ lớn lao đối với cả dân tộc, và  cũng có đủ niửm tự hà o không thể thua kém với bất kử³ một vùng đất nà o của đất nước.

Còn Hà  Tây, cũng như Hà  Sơn Bình trước đây, chỉ là  một tên ghép có tính chất hà nh chính, có thể thay đổi, nhưng tính văn hóa của cả vùng đất không hử thay đổi. Các nhà  khoa bảng, các nhà  văn hóa của ở vùng đất ấy rất nổi tiếng, chưa chắc ai sinh ra và  lớn lên ở Hà  Nội đã ăn đứt nổi đâu! Nói thế để thấy rằng không phải sát nhập và o Hà  Nội, là  mất đi thương hiệu, mà  nó vẫn còn nguyên đấy, ngay trong lòng Hà  Nội mới, với tư cách là  một vùng văn hóa phía Tây Hà  Nội rộng lớn, vẫn tồn tại và  phát triển, nay đã khoác cái áo mới cùng là  đất Thủ đô.

Và  có ai gọi các nhà  văn Hà  Tây là  nhà  văn chân đất đâu? Nếu để phân loại chân đất và  chân già y theo kiểu cầu thủ đá bóng, thì ở đâu chẳng có, mà  những hội viên phong trà o của Hà  Nội thì còn đông gấp mấy lần Hà  Tây ấy chứ! Còn nếu quan niệm nhà  văn chân già y mới là  nhà  văn chuyên nghiệp, thì tôi xin lỗi, chính tôi cũng chỉ là  nhà  văn nghiệp dư thôi, là m sao gọi là  chuyên nghiệp được, khi hai phần ba thời gian để là m việc khác, và  cũng không có cách gì để chỉ chuyên sống bằng ngòi bút được!

- Còn có các chuyện lình xình ở Hội Mử¹ thuật, Hội Kiến trúc sư và  Hội Nhà  văn Hà  Nội như dư luận đã nêu không, thưa ông?

 Trên nguyên tắc, việc hợp nhất hai Hội VH “ NT Hà  Nội và  Hà  Tây có tính chất là  hợp nhất cả gói, nghĩa là  hợp nhất tổng thể theo cấp số cộng, cũng như tất cả các cơ quan, đoà n thể khác đã là m, mà  không cần phân định ra tiểu tiết nà o là  ngoại lệ hoặc khác biệt.

Như thế tức là  khi có văn bản từ cấp cao quyết định việc hợp nhất thì Hội chỉ cần ra một văn bản mang tính chất thực hiện quyết định ấy trong phạm vi của mình. Hội Liên hiệp VHNT Hà  Nội đã sang là m việc với Hội Liên hiệp VHNT Hà  Tây, thống nhất trên nguyên tắc, là m văn bản trình Thà nh phố vử các bước và  các điửu kiện hợp nhất trên cơ sở đã tìm hiểu nhau kử¹ cà ng, có số liệu và  các thông tin đầy đủ, kiểm kê nhân sự, các nguồn kinh phí, tà i sản và  phương tiện...

Hà  Tây đã trở thà nh Hà  Nội

Sau đó, khi thà nh phố đã chuẩn y, Hội đã ra văn bản hợp nhất trên tổng thể, và  từ ngà y đó, hai Hội đã coi là  một nhà . Việc hướng dẫn để các Hội chuyên ngà nh là m tiếp, chỉ là  để cụ thể hóa các bước tiến hà nh, chứ không phải là m lại quá trình hợp nhất nữa! Trong việc cụ thể hóa đó, Hội Mử¹ thuật Hà  Nội từ trước vẫn không có ngà nh Trang trí và  Mử¹ thuật ứng dụng như một chuyên ngà nh riêng nằm trong Hội.

Như vậy, có một chút lỉnh kỉnh là  xin đử nghị các hội viên Hà  Tây nà o ở trong chuyên ngà nh đó thì kê khai lại chuyên ngà nh của mình bằng một từ Hội họa chung chung, thế là  xong, không có phiửn hà  gì thêm nữa! Còn đồng chí Nguyễn Văn Chuốt, không phải như bà i báo nọ đã sơ suất nêu lên thiếu chính xác, là  Phó chủ tịch chi nhánh Hà  Đông.

Là m gì có chi nhánh Hà  Đông nà o sau khi hợp nhất nữa! Аồng chí họa sĩ Nguyễn Văn Chuốt, dù trước đó đã ghi tên mình là  họa sĩ trang trí và  thiết kế mử¹ thuật, vẫn đương nhiên được mời và o là m Phó chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà  Nội hợp nhất mà  không phải bà n cãi gì.

Còn Hội Kiến trúc sư, thì việc hợp nhất lại diễn ra ngay đúng dịp Tết, nên bảo là  hai tháng hay hai năm mới sắp xếp xong, thì cũng y như một câu thơ ngà y xưa các cụ nghĩ ra trước lúc giao thừa, nhưng sang mùng một Tết mới hoà n chỉnh được, nên các cụ gán cho nó là  Một câu thi hứng nối liửn hai năm, kể cũng vừa ngoa vừa không ngoa!

Và  đặc thù của Hội Kiến trúc sư là  vừa trực thuộc địa phương lại vừa là  chân rết của Hội Kiến trúc sư Việt Nam vử bộ máy tổ chức và  nhân sự, chính vì thế mà  nó mới kéo dà i sang đến năm mới! Và  sau đó thì suôn sẻ cả, không hử có trục trặc gì.

Аến Hội Nhà  văn, thì phong cách tập hợp của anh chị em Hội nà y luôn luôn là  sự kết hợp với việc đi xem kịch và  xem phim. Аã nhiửu lần, cuộc họp hội viên thường kèm luôn với một vé mời đi xem, như các phim mới ra là  Mùa len trâu, Chuyện của Pao hoặc các vở sân khấu cổ điển nổi tiếng như Con cáo và  chùm nho, Nhà  búp bê...

Vậy thì, nhập gia tùy tục cũng chẳng nên coi đó là  chuyện lạ hoắc chưa bao giử có, hoặc là  biện pháp đối phó gì!... Có Hội chỉ thích mời họp, mời hội thảo chuyên đử...lại có Hội chỉ thích đi dã ngoại, đi xem kịch, xem phim... là m thế nà o mà  buộc mọi người chỉ sinh hoạt theo một cách được.

Vấn đử là  nhìn mọi việc cân bằng, đúng ý nghĩa và  yêu cầu của nó, và  có cách hòa đồng, dễ thực sự cảm thông lẫn nhau. Tôi không cho rằng việc nà y đáng phải đao to búa lớn là m gì. Và  sau việc họp mặt “ xem kịch đó, nhà  văn Hồ Anh Thái đang chuẩn bị cho một số việc khác tiếp theo cũng rất thiết thực và  bổ ích.

- Có chuyện hội viên phía bên Hà  Tây bị phân biệt đối xử­, không ai biết gì đến chuyện đi Trại sáng tác văn học không? Và  có chuyện ông phải gọi nhà  văn Hồ Anh Thái lên đến ba lần, hết mửm lại rắn, để thuyết phục Hội Nhà  văn tiến hà nh các biện pháp sát nhập không?

Hội viên được Ban chấp hà nh các Hội chuyên ngà nh đử cử­ tham gia các trại sáng tác hà ng năm. Mỗi trại chỉ có khả năng thu nạp một lần 15 “ 20 người, nên nếu tính số lượng hội viên khổng lồ hiện nay của Hội Liên hiệp VHNT Hà  Nội lên tới khoảng 2.700 “ 2.800 người (cho 9 ngà nh), thì thực ra không biết phải bao nhiêu năm mới đi hết! Hội Nhà  văn, theo tôi biết, có phương án ưu tiên cho các hội viên có đử cương hứa hẹn cũng như cho các hội viên mới kết nạp, chưa được dự trại bao giử, như vậy cũng thửa đáng.

Một góc là ng quê Hà  Tây (cũ)

Còn cách thông báo rộng rãi như thế nà o để các hội viên không thắc mắc, là  do mỗi Hội là m, trước khi mở Trại. Tôi không cho là  có vấn đử gì to tát đến mức phân biệt đối xử­ ở đây, mà  có thể chỉ là  sơ xuất vử cách thức triệu tập, là m có phần chủ quan, cần rút kinh nghiệm trong hoà n cảnh mới có nhiửu điửu nhạy cảm. Thực ra, kinh nghiệm đã nhiửu lần mở trại nhưng Hội Nhà  văn, cũng như tất cả các Hội khác, chưa hử bao giử để xảy ra chuyện thắc mắc hay kiện cáo gì.

Còn việc quan hệ giữa tôi với các nhà  văn Hồ Anh Thái, thì luôn là  mối quan hệ tôn trọng và  hiểu biết lẫn nhau. Chúng tôi biết rõ khả năng, sở trường và  sở đoản của nhau, đến mức thực ra, chưa cần nói hết câu đã hiểu hết ý của nhau rồi.

Việc gì mà  phải bà y ra cung cách tam cố hội sở (giống như Lưu Bị ba lần tìm kiếm Khổng Minh tam cố thảo lư, mới xong việc!!). Tôi không biết thông tin trên là  dựa và o căn cứ nà o, thực ra, trong 6 tháng vừa qua, chúng tôi 3 lần họp Thường trực Hội (hoặc còn gọi là  Đoà n chủ tịch), thì đem luôn mọi việc ra bà n chung để đi đến quyết định hoặc kết luận các công việc ở đấy.

Nhưng điửu tôi nói với nhà  văn Hồ Anh Thái thì tất cả Thường trực Hội (gồm 7 người) cùng nghe, chưa bao giử phải cần tách ra cuộc gặp riêng nà o, hết mửm lại rắn (lời bà i báo), để thuyết phục nhau cả! Tôi cũng có nói công khai việc các Hội nên bổ sung Ban chấp hà nh sau khi hợp nhất, và  có nhận xét thêm là  Ban chấp hà nh Hội Nhà  văn Hà  Nội hiện nay mới chỉ có 6 người, nếu bổ sung thà nh 7 thì cà ng có lợi hơn thôi, vì số lẻ để dễ biểu quyết, dễ bử phiếu.

Tôi nói thế do cũng dựa trên thực tiễn một số Hội đã là m rồi (như Hội à‚m nhạc, Hội Nhiếp ảnh...) hoà n toà n không có gì căng thẳng và  áp đặt. Vả lại, đặc thù của cách chỉ đạo ở Hội thường là  nhẹ nhà ng vậy thôi, hầu như không câu nệ ở cấp trên, cấp dưới, mà  luôn dân chủ và  bình đẳng đồng thời có sự trân trọng các ý kiến của nhau, với tư cách là  những nhân cách đã được định hình trong văn chương, nghệ thuật.

Quan hệ nà y là m chúng tôi nói ít hiểu nhiửu, nếu so với người không phải là  cùng giới văn hóa văn nghệ. Tôi phải nói dà i thêm ra thế, vì trong một số đoạn trích hết sức xa lạ với cách phát ngôn của tôi, người trích dẫn đã vô tình hay cố ý gán ghép nó và o với một chủ ý có sẵn, nhằm minh chứng cho một luận điểm chủ quan nà o đó có sẵn, và  là m hửng cả bức tranh toà n cảnh.

Bức tranh thật sự, đó là  mối tình gắn bó, đoà n kết, thực sự dễ thông cảm nhau, vì lợi ích chung của những người cùng một giới, già u cảm xúc và  biết tôn trọng trí tuệ, tôn trọng sức mạnh tinh thần, tôn trọng giá trị nhân văn của nhau, dù cũng có lúc bộc trực, bốp chát, nhưng không bao giử quay quắt, cà ng không thể kiêu ngạo, khinh rẻ nhau. Do đó, mọi cách hình dung khác đi đối với một mặt trận văn học nghệ thuật như ở thủ đô “ tuy vừa hình thà nh nhưng đã đủ lớn mạnh và o loại hà ng đầu đất nước “ là  hoà n toà n không có cơ sở, hoà n toà n không thuyết phục.

Nếu coi cuộc trò chuyện hôm nay là  một cuộc phửng vấn, thì đây cũng là  cuộc phửng vấn chính thức đầu tiên, để có điửu kiện bộc lộ ra một số chi tiết bên trong quá trình hợp nhất giữa hai Hội VHNT Hà  Nội và  Hà  Tây. Mong được độc giả của báo Người Hà  Nội và  các bạn hội viên của Hội cảm thông và  chia sẻ.

 Xin cảm ơn cuộc trò chuyện nhân tình và  cởi mở của ông!