Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan

kinhtedothi| 22/08/2022 08:58

Ngôi đình xưa có tên tự là Quán Linh Từ, một ngôi đình cổ thuộc thôn An Thái, tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức trước kia, nay ở số 8 ngõ Tạm Thương, phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 1
Nét đẹp cổ kính của đình Yên Thái - nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan
Nét đẹp cổ kính của đình Yên Thái - nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan

Nguyên phi Ỷ Lan tên thật là Lê Thị Yến, sinh ngày mồng 7 tháng Ba năm Giáp Thân (1044), người hương Thổ Lỗi (còn gọi là làng Sủi, xưa thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội).

Trong hơn nửa thế kỷ (1063-1117) bà trở thành Nguyên phi rồi Hoàng Thái hậu, Nhiếp chính Triều Lý, đức Nguyên phi Ỷ Lan là bậc nữ lưu kiệt xuất, có tài kinh bang tế thế, trọng nông, thương dân, giữ nghiêm phép nước, trừng trị bọn lộng quyền, tham nhũng, được nhân dân xưng tụng là “Lý Đại Mẫu nghi”.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 2
Không gian bên trong Đình mang nét đẹp hoài cổ
Không gian bên trong Đình mang nét đẹp hoài cổ

Sử cũ chép rằng, đức vua Lý Thánh Tông đã 40 tuổi mà chưa có con trai nối dõi, thân hành đi cầu tự. Một sớm mùa xuân, vua viếng thăm chùa Dâu (nay thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Trai gái, già trẻ các làng nô nức ra rước vua. Duy có cô thôn nữ xinh đẹp của làng Sủi vẫn điềm nhiên hái dâu, xem việc ngự giá của vua không có quan hệ gì đến mình.

Vua Lý Thánh Tông lấy làm lạ, bèn cho đòi người con gái đang đứng bên nương dâu kề gốc lan ấy đến trước kiệu rồng để hỏi. Cô gái ung dung nhẹ nhàng tới quỳ tâu: “Thiếp là con nhà nghèo hèn, phải làm lụng đầu tắt mặt tối, phụng dưỡng cha mẹ, có đâu dám mong đi xem rước và nhìn mặt rồng”.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 3
Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 4
Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 5

Vua thấy cô gái tuy ăn mặc quê mùa nhưng cử chỉ đoan trang dịu dàng, lời lời phong nhã, đối đáp phân minh, lễ nghĩa khác người, vua cho cô gái theo long giá về kinh đô. Người cũng cử một nữ học sĩ dạy học cho Yến Nương, phong làm Ỷ Lan phu nhân, gọi cung của nàng là Ỷ Lan. Nền cũ của cung Ỷ Lan nay là chùa Kim Cổ (phố Đường Thành, quận Hoàn Kiếm).

Tháng Giêng năm 1066, Ỷ Lan phu nhân sinh hạ hoàng tử, lấy tên là Kiền Đức (chính là vua Lý Nhân Tông), được vua phong làm Nguyên phi.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 6
Cung thờNét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan
Cung thờ Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan 

Năm Kỷ Dậu (1069), giặc Chiêm Thành xâm lấn bờ cõi nước ta, vua Lý Thánh Tông trực tiếp cầm quân đánh giặc, Thái tử còn nhỏ, vua giao cho Nguyên phi Ỷ Lan trông nom và cai quản triều chính.

Năm Nhâm Tý (1072), vua Lý Thánh Tông ốm nặng rồi qua đời, Kiền Đức lên ngôi vua, tôn mẹ làm Hoàng Thái hậu Linh Nhân. Vua còn nhỏ tuổi, Thái hậu buông rèm nhiếp chính, cùng hai danh tướng Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành điều hành việc nước.

Bà coi trọng nông tang, thương dân nghèo khó, giữ nghiêm phép nước, trừng trị bọn lộng quyền, tham nhũng, hoàn thành sứ mệnh mà đất nước, dân tộc giao cho, được vua khen ngợi, các quan trong triều khâm phục, xưng tụng là “Lý Đại Mẫu nghi; được nhân dân và đạo Phật phong là "Như lai xuất thế, Lý triều Thiên Nam Đệ nhất", là “Phật Mẫu” và tôn làm Thành Hoàng của làng Yên Thái, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ (nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm).

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 7
Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 8
Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 9
Đình Yên Thái có một bề dày lịch sử, trong đó còn lưu giữ nhiều di vật quý như sắc phong,hoành phi, câu đối
Đình Yên Thái có một bề dày lịch sử, trong đó còn lưu giữ  nhiều di vật quý như sắc phong, hoành phi, câu đối

Ngày 25 tháng Bảy năm Đinh Dậu (1117), Nguyên phi Ỷ Lan mất, thi hài được hỏa táng theo nghi lễ nhà Phật. Vua dâng tên thụy là Phù Thánh Linh Nhân Hoàng Thái hậu, táng ở Thọ lăng Thiên Đức (làng Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh ngày nay).

Đình Yên Thái được xây dựng từ rất sớm và đến ngày nay vẫn giữ nguyên bố cục của một ngôi Đình nhỏ xinh xắn, kiến trúc kiểu chữ công (工) bao gồm nhà Tiền đường, nhà Thiên hương và gian Hậu cung, mang dáng dấp kiến trúc thời Nguyễn.

Đình Yên Thái có một bề dày lịch sử, trong đó còn lưu giữ một khối lượng lớn những di vật, phong phú về loại hình, đa dạng về chất liệu, nhiều về số lượng như bia đá, chuông đồng, kiệu gỗ, nhựa đã, hoành phi, câu đối, đại tự, các đồ khí tự và đặc biệt di tích còn bảo lưu được 10 đạo sắc quý.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 10
Đình Yên Thái còn lưu giữ nhiều di vật quý như bia đá, chuông đồng...
Đình Yên Thái còn lưu giữ  nhiều di vật quý như bia đá, chuông đồng...

Đó là những văn bản tài liệu, hiện vật có giá trị góp phần tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử nghệ thuật, lịch sử làng xã Việt Nam và nhân vật lịch sử Nguyên Phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan.

Nằm giữa trung tâm Khu phố cổ Hà Nội, Đình Yên Thái từ lâu đã trở hành trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng cộng đồng của nhân dân, là nơi giới thiệu, quảng bá và phát huy giá trị di tích kết hợp với phát triển du lịch, được Nhà nước xếp hạng di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia năm 1995.

Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - Ảnh 11
Không gian bên trong ngôi đình với vẻ đẹp cổ kính, yên bình
Không gian bên trong ngôi đình với vẻ đẹp cổ kính, yên bình

Ngày 20/8/2022 (tức ngày 23 tháng 7 năm Nhâm Dần), UBND quận Hoàn Kiếm tổ chức Lễ dâng hương kỷ niệm 905 năm ngày viên tịch của Nguyên Phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan.

Lễ dâng hương hoạt động nằm trong Đề án Tổ chức lễ hội truyền thống trong Khu phố Cổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm của quận Hoàn Kiếm. Thông qua Đề án, quận Hoàn Kiếm muốn phục dựng lại Lễ hội Phố cổ nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tuyên truyền, giáo dục trong nhân dân về truyền thống yêu nước, tôn vinh những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, hướng mọi người về với cội nguồn dân tộc.

Đây cũng là dịp để mỗi người bày tỏ tấm lòng thành kính đối với công đức của cha ông, tôn thờ những vị thần, anh hùng có công lớn trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước.

(0) Bình luận
  • Phường Cầu Giấy: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, tôn vinh giá trị văn hóa Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam, ngày 14/11, phường Cầu Giấy tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại khu vực cụm di tích Đình An Hòa và Chùa Báo Ân, trong không khí vui tươi, phấn khởi với nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, di sản truyền thống trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết từ mỗi khu dân cư
    Sáng 14/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 phường Hai Bà Trưng.
  • Hà Nội treo cờ Tổ quốc mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thành phố Hà Nội yêu cầu lãnh đạo UBND các phường, xã chịu trách nhiệm đôn đốc, nhắc nhở và kiểm tra tình hình treo cờ Tổ quốc tại từng khu dân cư.
  • Phường Hoàn Kiếm: Làm chủ trí tuệ nhân tạo để nâng tầm chất lượng phục vụ nhân dân
    Sáng 13/11, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức tọa đàm chuyên đề “Ứng dụng AI và công nghệ số trong công việc - Từ trải nghiệm thực tiễn đến nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ”. Qua những câu chuyện người thật, việc thật trải rộng từ công tác tư pháp, giáo dục đến văn hóa - nghệ thuật và di sản, diễn đàn đã khẳng định bước chuyển mình thực chất của chính quyền cơ sở trong việc lấy công nghệ làm trợ lực để phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
  • Hà Nội ban hành Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến
    Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến giai đoạn 2026–2030 đánh dấu bước chuyển chiến lược của thành phố Hà Nội từ tư duy quản lý sang tinh thần phục vụ, lấy sự hài lòng và khả năng tự chủ của người dân làm trung tâm. Thông qua hệ thống hạ tầng số hiện đại, mạng lưới hỗ trợ đa tầng và các mục tiêu định lượng rõ ràng, Hà Nội quyết tâm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn cấu trúc, nâng cao thực chất năng lực tự thực hiện của công dân và khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về chất lượng dịch vụ hành chính công.
  • Hà Nội khai mạc Festival "Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới" năm 2026
    Tối ngày 11/11, tại Cung Văn hóa Lao động hữu nghị Việt Xô, Ban Chỉ đạo cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” thành phố Hà Nội đã tổ chức lễ khai mạc Festival "Tự hào hàng Việt Nam trong kỷ nguyên mới" năm 2026. Đây là sự kiện thiết thực nhằm chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Nét đẹp cổ kính đình Yên Thái nơi thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO