Làng nhà  giàu từ bán xôi

Có người nói xôi Kẻ Gạ ngon một phần là  nhử và o nguyên liệu là m xôi. Аó là  gạo lấy từ những cánh đồng Phú Thượng, chỉ trồng toà n giống nếp cái hoa và ng và  nếp dâu keo - thứ gạo đầu bảng để nấu xôi.  

Cùng với bí quyết thổi xôi gia truyửn, xôi Kẻ Gạ có vị ngon đặc biệt dậy mùi nếp thơm mà  những người con xa xứ trong nỗi nhớ vử Hà  Nội đửu vấn vương. 

Phú Thượng nằm bên bử nam sông Hồng, trước đây phường Phú Thượng thuộc huyện Từ Liêm, nay thuộc quận Tây Hồ, gồm ba xã cũ là  Phú Gia (tên nôm là  là ng Gạ), Thượng Thuửµ (là ng Bạc) và  Phú Xá (là ng Xù) hợp lại.  

Không chỉ nổi tiếng vử đà o và  quất, Phú Thượng còn được những người bình dân Hà  thành biết đến với nghử nấu xôi. Аã từ lâu, cái tên Kẻ Gạ (tên cũ của Phú Thượng) trở nên thân quen trong suy nghĩ của rất nhiửu người dân Thủ đô... 

Bí quyết Kẻ Gạ

Аể có được gánh xôi ngon mỗi sáng, người dân là ng Kẻ Gạ phải thức dậy từ 2 giử sáng và  luôn tay là m việc cho đến khi mặt trời mọc. Người là ng Kẻ Gạ bật mí, xôi ngon phải được nấu từ gạo nếp cái hoa và ng trên cánh đồng Phú Thượng và  được ngâm từ sáng hôm trước.

Gạo được xóc nhiửu lần và  vo lại thật sạch, rồi để ráo nước. Nấu xôi đỗ phải chọn đỗ đã bóc vử, hạt đửu, mẩy, sau đó đem ngâm đủ thời gian và  trộn với gạo đã ráo nước. Quá trình trộn đỗ và  gạo nếp phải thật đửu, xóc đi xóc lại nhiửu lần cho gạo và  đỗ đửu nhau, có vậy xôi nấu lên mới ngon, mới tơi và  không bị nát.  

Xôi vừng dừa cũng vậy, phải cho và o cùng nhau và  trộn đửu trước khi cho và o xoong hấp. Trước khi cho gạo và o xoong phải kiểm tra nước và  giá đỡ bên trong cẩn thận. Nước phải thật sạch và  cho vừa đủ, giá đỡ được rử­a kử¹ cà ng.  

Gạo cho và o xoong, san đửu nhưng không được lèn chặt rồi đặt lên bếp lử­a đã hồng. Còn để có xéo ngon, đỗ được cho và o vải mà n thật sạch, đặt lên trên cùng của xoong để chín bằng hơi và  không bị ướt. 

Với xôi gấc nấu phức tạp hơn, thời gian ngâm gạo chỉ 3 tiếng rườ¡i, bột gấc bóp nhuyễn với rượu trắng, trộn đửu và o gạo, nêm muối, đường vừa phải. Xôi có ngon hay không là  ở giai đoạn nấu trên bếp. Lúc nà o cũng phải giữ lử­a cho thật đửu. Nếu to quá sẽ bị cháy xoong, non lử­a quá xôi sẽ không dẻo và  chín không đửu.  

Bà  Hồng, người có thâm niên gần 30 năm, một trong hơn 300 hộ nấu xôi là ng Kẻ Gạ cho biết thêm, để xôi thơm và  ngon đúng vị khi trao tay cho khách thì lá dong, sen, chuối dùng để bọc xôi phải tươi, được rử­a sạch và  lau khô. Xéo ngon là  đỗ sau khi chín được nắm lại thật chặt và  dùng dao sắc, mửng cắt thật đửu tay. 

Mỗi ngà y bà  Hồng dùng 30 kg gạo để nấu 1 yến xôi lạc, 1 yến xôi xéo, còn lại là  xôi vừng dừa và  đỗ xanh. Do vậy, trên bếp nhà  bà  lúc nà o cũng phải dùng 2 xoong to. Xôi chín được dỡ ra thúng, nghi ngút khói, thơm phức. Muốn giữ được nhiệt thì phải có một lớp vỉ cói, thiếc bọc ở dưới, có vậy xôi mới nóng cho đến gói cuối cùng khi bán cho khách hà ng. Nhử những bí quyết là m nghử nà y mà  nghử nấu xôi ở Kẻ Gạ mới ngà y cà ng phát triển. 

Già u lên từ nghử

Người Kẻ Gạ luôn tự hà o xôi của mình có tiếng vì thơm dẻo, hạt xôi tròn không bị nát hay lại gạo. Hiện là ng Gạ có 1.700 hộ gia đình đang là m nghử nấu xôi với gần 3.000 người trong là ng đưa hương thơm xôi Kẻ Gạ đi khắp Hà  thà nh. 

Họ nấu đủ các loại xôi, từ món quà  sáng đến xôi cúng, cỗ cưới, tiệc chiêu đãi, thậm chí xôi là m quà  biếu đến xôi phục vụ khách nước ngoà i... Trong là ng, đã có những đại lý lớn chuyên bán các loại nguyên liệu từ gạo nếp, đỗ xanh, lạc, vừng, ngô... vử cung ứng cho các hộ là m nghử. Mỗi ngà y, cả là ng tiêu thụ ngót 7 tấn gạo nếp.  

Аã là m nghử xôi ở Phú Thượng, chỉ thấy các hộ già u lên chứ không sa sút. Nghử xôi là  nghử chắc ăn, cho thu nhập ổn định lãnh đạo UBND phường Phú Thượng hồ hởi cho biết. Khi mới và o nghử, mức thu nhập trung bình của các hộ cũng khoảng 200.000 đồng/ngà y, nếu có tiếng thì đạt 400-500.000 đồng. Hiện nay, trong là ng, đã có không ít hộ thu nhập tới 800.000 đồng đến gần 1 triệu đồng/ngà y từ bán xôi. Những ngôi nhà  lợp ngói ở là ng Gạ nay đửu nhường chỗ cho nhà  kiểu biệt thự, kiến trúc sân vườn rất đẹp mà  chủ nhân của nó đửu... bán xôi. 

Bán xôi được hơn chục năm nay, vợ chồng anh Khoa, chị Ngọc cho biết, anh chị chỉ nghỉ mấy ngà y Tết trong năm, còn cả tuần đửu đi bán xôi. Gánh xôi của anh chị đông khách, nên chị thì bới xôi, anh đóng gói, rồi trả tiửn lại cho khách... Tất cả đửu nhanh nhẹn, khéo léo và  vui vẻ thì mới giữ được khách.  

Ở là ng Gạ, chị Nguyễn Thị Tuyến (48 tuổi) cũng có tiếng xôi ngon được các nhà  hà ng, khách sạn lớn tại Hà  Nội như Sofitel, Hilton, Daewoo, Horizon... đặt mua. Аược biết, trung bình mỗi ngà y người là ng Gạ bán được từ 50-70 kg gạo nấu xôi. Và o những ngà y rằm, mùng một hay lễ, tết bán được nhiửu hơn, có gia đình bán được trên dưới 1 tạ gạo. 

Là ng Gạ giử đã ngói hoá 100%, không còn hộ đói nghèo và  có tới 50% gia đình thuộc diện già u, có của ăn của để. Nghử nấu xôi đã góp một phần đáng kể giúp người dân là ng Gạ xoá đói giảm nghèo. Người dân là ng Gạ luôn có ý thức trung thực trong buôn bán là m ăn, không dùng thủ thuật để lừa dối khách hà ng. Các cụ trong là ng thường dặn dò con cháu: Xôi Kẻ Gạ đã có tiếng cả trăm năm nay, các thế hệ người là ng Gạ phải có trách nhiệm duy trì, giữ gìn nghử quý do cha ông để lại. Là m thế nà o để xôi Kẻ Gạ luôn luôn là  một loại thức ăn thanh tao và  cuốn hút người sà nh ăn Trà ng An.