Emagzine

Kỳ cuối: Từ lý luận chiến lược đến hành động tự giác của thế hệ vươn mình ( Kỳ cuối)

Sơn Dương • 04/05/2026 14:27

Trong cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận giáo dục, việc kết hợp giữa “xây” và “chống” không chỉ dừng lại ở các quy định mang tính lý thuyết. Đòi hỏi cấp thiết hiện nay là cần hành động ngay và triển khai đồng bộ hệ thống giải pháp chiến lược, biến lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thành “bộ lọc” tư duy tự giác, khơi dậy khát vọng cống hiến và bản lĩnh chính trị vững vàng cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trong cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận giáo dục, việc kết hợp giữa “xây” và “chống” không chỉ dừng lại ở các quy định mang tính lý thuyết. Đòi hỏi cấp thiết hiện nay là cần hành động ngay và triển khai đồng bộ hệ thống giải pháp chiến lược, biến lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thành “bộ lọc” tư duy tự giác, khơi dậy khát vọng cống hiến và bản lĩnh chính trị vững vàng cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong các nhà trường là một cuộc chiến không tiếng súng nhưng vô cùng gay gắt và có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Muốn giành thắng lợi, phải quán triệt sâu sắc phương châm: Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, thường xuyên.

“Xây” chính là đưa các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, thấm sâu vào đời sống học đường. Cần chuyển hóa quá trình giáo dục thành quá trình “tự giáo dục”, giúp học sinh, sinh viên tự hình thành “bộ lọc” thông minh để nhận biết, phân tích và chủ động bác bỏ các thông tin xấu độc. Muốn vậy, môi trường giáo dục phải thật sự lành mạnh, nhân văn, biết tôn trọng, lắng nghe và khơi dậy lòng tự hào dân tộc từ những câu chuyện thực tiễn sinh động, chạm đến trái tim.

Ở chiều ngược lại, “chống” là chủ động phát hiện, ngăn chặn, bẻ gãy các luận điệu xuyên tạc, phản động; phê phán những biểu hiện lệch lạc, mơ hồ về chính trị. “Chống” phải đi liền với kỷ cương, xử lý nghiêm theo pháp luật và quy định của ngành, trong đó đòn bẩy từ Luật An ninh mạng năm 2018 cần được quán triệt và áp dụng hiệu quả. Đồng thời, nhà trường phải trang bị cho người học kỹ năng nhận diện tin giả, định hình văn hóa ứng xử trên không gian mạng và dũng cảm lên tiếng bảo vệ lẽ phải.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 35-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW, hệ thống giáo dục cần tập trung thực hiện đồng bộ 5 nhóm giải pháp chiến lược:

Một là, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng và đổi mới căn bản việc dạy - học lý luận chính trị. Kiên quyết xóa bỏ phương pháp đọc - chép hay học thuộc lòng vẹt. Cần tái cấu trúc chương trình theo hướng bản chất hóa, đơn giản hóa và gắn liền với thực tiễn. Chẳng hạn, khi giảng dạy quy luật “lượng - chất”, cần liên hệ trực tiếp với quá trình tích lũy tri thức của sinh viên; khi phân tích học thuyết giá trị thặng dư, hãy đối chiếu với mô hình kinh tế của các tập đoàn công nghệ lớn để chứng minh tính thời đại của lý thuyết Mác. Phương pháp đánh giá cũng cần chuyển sang thử thách năng lực tư duy biện chứng bằng đề mở và bài tập tình huống thực tế.

Hai là, phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ nhà giáo. Thường xuyên cập nhật kiến thức thời sự, nhận diện các âm mưu, thủ đoạn mới của các thế lực thù địch để nâng cao bản lĩnh và năng lực đấu tranh cho giáo viên. Bên cạnh đó, việc thực hiện tốt các chính sách ưu đãi đặc thù theo Nghị quyết 71-NQ/TW sẽ là động lực để người thầy yên tâm công tác, toàn tâm toàn ý cho sự nghiệp “trồng người”.

Ba là, khẳng định vai trò xung kích của Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên. Đổi mới phương thức hoạt động thanh niên theo hướng trẻ trung, tiệm cận xu hướng mới. Nhân rộng các mô hình “Câu lạc bộ Lý luận trẻ”, diễn đàn tranh biện thời sự; nhanh chóng xây dựng lực lượng nòng cốt nhằm “phủ xanh” mạng xã hội bằng thông tin chính thống. Đẩy mạnh phong trào “Sinh viên 5 tốt” và các hoạt động tình nguyện thực tiễn để rèn luyện nhân cách, lòng trắc ẩn và trách nhiệm công dân.

Bốn là, chủ động chiếm lĩnh mặt trận không gian mạng và xây dựng văn hóa học đường. Bám sát Quyết định 4060/QĐ-BGDĐT và Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT để kiến tạo môi trường học đường văn minh, kỷ cương. Các nhà trường phải chủ động xây dựng hệ sinh thái truyền thông số hấp dẫn (Facebook, TikTok, YouTube...) nhằm định hướng dư luận, lan tỏa nguồn năng lượng tích cực với phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”.

Năm là, thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường – Gia đình – Xã hội. Xây dựng "trận địa lòng dân" là trách nhiệm chung. Gia đình là nền tảng định hình nhân cách và lối sống; nhà trường rèn đúc tri thức và bản lĩnh; xã hội là môi trường thử thách và quản lý an ninh. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba nhân tố này tạo nên thế trận liên hoàn vững chắc.

Lý luận chỉ thật sự phát huy sức mạnh khi giải thích và cải tạo được thực tiễn. Thời gian qua, nhiều mô hình điểm trong ngành giáo dục đã chứng minh tính đúng đắn và hiệu quả lan tỏa rộng lớn:

Mô hình Câu lạc bộ “Lý luận trẻ”: Xuất hiện hiệu quả tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Học viện Cảnh sát Nhân dân... thông qua các buổi tranh biện về chủ đề kinh tế - xã hội nóng, giúp sinh viên chuyển từ thái độ "nhồi nhét" sang chủ động nghiên cứu và làm chủ lý luận.

Mạng xã hội “Phủ xanh thông tin tích cực”: Nhiều trường đại học đã chủ động sản xuất các Infographic, video ngắn dưới 60 giây cung cấp tư liệu lịch sử chính xác, góp phần bẻ gãy các tin đồn thất thiệt từ sớm, từ xa.

Phong trào “Hành trình đỏ” và giáo dục di sản: Khối phổ thông tại Nghệ An, Quảng Trị, TP. Hồ Chí Minh đã kết hợp đưa học sinh đến các di tích lịch sử như Khu di tích Kim Liên, Nghĩa trang Trường Sơn, Bến Nhà Rồng... Học sinh trực tiếp làm "hướng dẫn viên nhí", làm clip phóng sự, qua đó khơi dậy lòng biết ơn và tình yêu quê hương một cách tự nhiên nhất.

Khi nhận thức đúng đắn được khơi mở từ những câu chuyện nhân văn và tư liệu lịch sử chân thực, nhận thức sẽ tự chuyển hóa thành hành động. Đó là khi một học sinh biết dừng lại vài giây kiểm chứng thông tin trước khi nhấn nút chia sẻ trên mạng xã hội; là khi sinh viên dũng cảm đấu tranh chống gian lận thi cử hay say mê nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp để giải quyết các bài toán của cuộc sống.

Thế hệ trẻ hôm nay thông minh, năng động và sở hữu nhiều công cụ để tiếp cận tri thức toàn cầu. Điều các em cần nhất chính là sự định hướng đúng đắn và một ngọn hải đăng tư tưởng soi đường. Và việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết 35-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW chính là sứ mệnh đào tạo nên một thế hệ vươn mình: Vừa có tri thức tiệm cận chuẩn mực quốc tế, vừa có trái tim giàu lòng yêu nước và bản lĩnh chính trị kiên trung. Giữ vững “trận địa lòng dân” ngay từ bục giảng chính là giữ vững mạch nguồn niềm tin của thế hệ tương lai, tạo tiền đề vững chắc để đất nước tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển phồn vinh, hùng cường và hạnh phúc./.

Thực hiện: Sơn Dương

04/05/2026 14:27