Emagzine

Kỳ 2: Giữ vững “pháo đài tư tưởng” trong kỷ nguyên số

Sơn Dương • 27/04/2026 14:08

Trước những thủ đoạn tinh vi của chiến lược “diễn biến hòa bình”, bẫy “phi chính trị hóa” và tác động tiêu cực từ thuật toán mạng xã hội, môi trường giáo dục không thể đứng ngoài cuộc. Việc nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho học sinh, sinh viên và phát huy vai trò người thầy – người chiến sĩ trên bục giảng – đã trở thành nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết.

Trước những thủ đoạn tinh vi của chiến lược “diễn biến hòa bình”, bẫy “phi chính trị hóa” và tác động tiêu cực từ thuật toán mạng xã hội, môi trường giáo dục không thể đứng ngoài cuộc. Việc nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho học sinh, sinh viên và phát huy vai trò người thầy – người chiến sĩ trên bục giảng – đã trở thành nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết.

Cần nhìn thẳng vào thực tế, môi trường giáo dục hiện nay không còn là một “ốc đảo” biệt lập trước những biến động phức tạp của xã hội. Các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị đang liên tục nâng cấp phương thức phá hoại với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Với việc sử dụng công nghệ cao, chúng cố tình đánh trúng vào tâm lý ham cái mới, thích phản kháng của giới trẻ.

Một trong những luận điệu nguy hiểm nhất hiện nay là yêu cầu “phi chính trị hóa giáo dục”, hay mượn cớ “trả giáo dục về với bản chất khách quan nguyên bản”. Chúng rêu rao rằng nhà trường chỉ nên là nơi truyền thụ kiến thức khoa học và kỹ năng nghề nghiệp, không nên đưa chính trị hay tư tưởng vào giảng dạy. Đây thực chất là một cái bẫy ngọt ngào. Nếu buông lỏng trận địa này, chúng ta sẽ tự nguyện nhường sân chơi cho các luồng tư tưởng độc hại tràn vào chiếm lĩnh tâm hồn thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó là chiến thuật “mưa dầm thấm lâu” được cài cắm tinh vi qua các hình thức học bổng, chương trình liên kết đào tạo hay hội thảo khoa học quốc tế núp bóng học thuật. Trong nhiều tài liệu, các quan điểm hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, xuyên tạc lịch sử cách mạng, bôi nhọ lãnh tụ hay cổ xúy thái quá hệ giá trị “tự do, dân chủ, nhân quyền” kiểu phương Tây được lồng ghép khéo léo. Nếu thiếu nền tảng tư tưởng vững vàng, người học rất dễ bị dao động, hoài nghi, từ đó dẫn đến nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Học sinh, sinh viên ngày nay là thế hệ công dân số, sinh ra và lớn lên cùng điện thoại thông minh. Sự bùng nổ của không gian mạng và trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại kho tàng tri thức nhưng cũng đặt ra những thách thức phi truyền thống gay gắt. Các thuật toán nền tảng được thiết kế nhằm giữ chân người dùng bằng thông tin giật gân, kích thích cảm xúc hơn là lý trí.

Tận dụng đặc điểm này cùng sự thiếu hụt kinh nghiệm sống của giới trẻ, các thế lực thù địch đã sản xuất hàng loạt nội dung dạng ngắn, hình ảnh chế hay các bài viết “giải mã lịch sử” với góc nhìn méo mó. Chúng quy chụp sai lầm cá nhân của một vài cán bộ thoái hóa thành lỗi của toàn hệ thống; bới móc, thổi phồng những tồn tại để kích động tâm lý bất mãn, xói mòn niềm tin của thế hệ trẻ. Những độc tố thời kỹ thuật số này đang len lỏi vào tư duy giới trẻ từng giờ, từng phút.

Đáng báo động hơn, trong nhà trường đã xuất hiện thái độ thờ ơ, vô cảm trước các vấn đề chính trị - xã hội ở một bộ phận học sinh, sinh viên. Hiện tượng “nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị” không chỉ đến từ người học mà còn do phương pháp giảng dạy lý luận chính trị ở một số cơ sở còn rập khuôn, thiên về học thuộc lòng, thiếu hơi thở thực tiễn. Điều này vô tình làm giảm sức thuyết phục, làm người học cảm thấy khô khan và đối phó.

Để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong trường học, bục giảng chính là tuyến đầu. Đó vừa là không gian truyền tải lý thuyết, vừa là nơi diễn ra sự tương tác tinh thần sâu sắc, nơi gieo mầm lý tưởng và kiến tạo niềm tin cho thế hệ tương lai.

Thực chất của việc đổi mới giảng dạy lý luận chính trị theo Nghị quyết 71-NQ/TW chính là cốt lõi, là chìa khóa để người thầy chinh phục người học bằng chiều sâu lý lẽ khoa học và sức lan tỏa của tri thức. Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống lý luận mở, khoa học và cách mạng. Khi người thầy giúp học sinh, sinh viên hiểu thấu đáo bản chất đó và liên hệ sinh động với thực tiễn phát triển của đất nước, người học sẽ tự hình thành góc nhìn đúng đắn. Niềm tin tư tưởng khi được xây dựng trên nền tảng tri thức khoa học sẽ trở thành “sức đề kháng” tự nhiên, giúp giới trẻ miễn dịch trước mọi luận điệu xuyên tạc.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn, “Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới huấn luyện được học sinh... Muốn cho học sinh có đạo đức thì giáo viên phải có đạo đức”. Muốn thuyết phục được học trò, trước hết người thầy phải có bản lĩnh chính trị vững vàng. Nghị quyết số 71-NQ/TW đã đề ra các chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo, đồng thời đề cao trách nhiệm giữ gìn chuẩn mực đạo đức.

Sự quan tâm đó đặt lên vai người thầy trọng trách lớn lao: phải thực sự là một “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng. Mỗi giáo viên phải là một tấm gương sáng, chuẩn mực trong phát ngôn cả trên bục giảng lẫn mạng xã hội; đồng thời là người đồng hành, hỗ trợ học sinh nhận diện và vượt qua những dòng xoáy tư tưởng tiêu cực trên không gian số.

Nhận diện rõ thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, bóc trần bẫy “phi chính trị hóa” và làm chủ không gian mạng là điều kiện tiên quyết để bảo vệ thế hệ trẻ. Trên trận địa ấy, bục giảng là tuyến đầu và người thầy chính là người chiến sĩ giữ vững pháo đài tư tưởng, biến tri thức thành sức đề kháng tự nhiên cho thế hệ tương lai trước sóng gió thời đại./.

Thực hiện: Sơn Dương

27/04/2026 14:08