Kiến trúc sư trẻ: Hành trang đổi mới để hội nhập quốc tế

Cơ hội và rào cản

Theo KTS Hán Hữu Huân (Ủy viên BCH Hội Kiến trúc sư Hà Nội), trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ hiện nay, đội ngũ kiến trúc sư trẻ đang có sự thay đổi rõ rệt nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế. Họ đang dần khẳng định vai trò của lực lượng kế cận thông qua sự đổi mới sáng tạo trong thực tiễn hành nghề.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, hoạt động của KTS trẻ vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. KTS Hán Hữu Huân chỉ rõ, từ thực tiễn đổi mới sáng tạo của KTS trẻ cho thấy 4 thách thức lớn, đó là: hạn chế về cơ hội thực hành, áp lực thị trường, thiếu không gian thử nghiệm và chưa có hệ sinh thái đồng bộ hỗ trợ.

Từ góc nhìn KTS trẻ với AI, KTS Nguyễn Đức Hiệp - Chi hội Kiến trúc Vietnambuilding khẳng định AI là “vũ khí” hữu hiệu trong “chiến đấu” của kiến trúc sư. Tuy nhiên, đây cũng là một “công cụ nguy hiểm” đối với người sử dụng nếu lạm dụng, bởi có thể làm giảm cá tính sáng tạo; bởi thế không nên phụ thuộc hoàn toàn vào “vũ khí” này.

Đề cập tới cơ hội và thách thức của kiến trúc sư trẻ trong vấn đề hội nhập quốc tế, KTS Nguyễn Thái Sơn (Công ty Kiến trúc Azusa Nhật Bản) đã chia sẻ một số kinh nghiệm khi tham gia các dự án quốc tế. Theo anh, KTS Việt Nam có lợi thế về chi phí cạnh tranh, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế do thiếu chứng chỉ quốc tế, yếu về pháp lý và quản lý rủi ro...

Đổi mới sáng tạo - chìa khóa hội nhập quốc tế

“KTS trẻ Hà Nội đang là lực lượng giàu năng lượng, nhạy bén với thời cuộc và sẵn sàng đổi mới. Việc nhận diện, ghi nhận và hỗ trợ đúng mực cho hoạt động đổi mới sáng tạo của kiến trúc sư trẻ không chỉ là trách nhiệm của riêng cá nhân hay tổ chức nghề nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng cho sự phát triển lâu dài của quy hoạch đô thị và thiết kế kiến trúc”, KTS Hán Hữu Huân khẳng định.

Tại tọa đàm, các ý kiến tham luận đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tạo lập môi trường thuận lợi hơn cho KTS trẻ đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Trong đó, nhấn mạnh vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong việc tạo sân chơi chuyên môn, hỗ trợ đào tạo liên tục, xây dựng hệ thống hồ sơ nghề nghiệp số và bảo vệ quyền lợi hành nghề của KTS.

Các tham luận và ý kiến tại tọa đàm tập trung nhận diện một số nội hàm cốt lõi của đổi mới sáng tạo trong kiến trúc hiện nay.

Một là đổi mới phương pháp tiếp cận, chuyển từ tư duy thiết kế thuần hình thức sang thiết kế dựa trên dữ liệu, bối cảnh và con người. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay, KTS trẻ được yêu cầu không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có tư duy hệ thống, khả năng phối hợp đa bộ môn, kỹ năng giao tiếp quốc tế và ý thức trách nhiệm nghề nghiệp cao.

Hai là đổi mới quy trình và công nghệ, trong đó BIM, thiết kế tham số, AI, mô phỏng hiệu năng và tự động hóa quy trình được xem là những công cụ không thể thiếu.

Ba là đổi mới sản phẩm và giải pháp kiến trúc, hướng tới các công trình thích ứng với biến đổi khí hậu, tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu địa phương và vật liệu tái chế.

Theo KTS Nguyễn Thái Sơn, việc tham gia các dự án quốc tế mang lại nhiều giá trị như: tiếp cận tiêu chuẩn và quy trình quốc tế; nâng cao tư duy hệ thống và trách nhiệm nghề nghiệp; tích lũy hồ sơ năng lực. Do đó, cần có “chiến lược tiếp cận trong hội nhập quốc tế”, trong đó chủ động tham gia các cuộc thi và tổ chức nghề nghiệp quốc tế.

Đề cập tới “Hành trang của kiến trúc sư trẻ trong kỷ nguyên chuyển đổi số”, KTS Nguyễn Tuệ Minh (Công ty Kiến trúc Cubic Architects) cho rằng thế giới đang thay đổi nhanh hơn khả năng thích nghi của con người, trong khi lĩnh vực kiến trúc xây dựng, đặc biệt là nhà ở cao tầng, lại tăng tốc rất mạnh. Chủ đầu tư ngày nay không chỉ yêu cầu đẹp mà còn đòi hỏi nhanh hơn, chính xác hơn và khoa học hơn. Ai bắt nhịp được sẽ dẫn đầu.

Theo KTS Nguyễn Tuệ Minh, công nghệ không còn là xu hướng mà đã trở thành nền tảng hành nghề buộc KTS trẻ phải thay đổi để thích nghi. Điều cốt lõi mà kiến trúc sư trẻ cần có là không ngừng học hỏi, bổ sung kiến thức và kinh nghiệm, chủ động tìm kiếm môi trường kế thừa, tăng cường trải nghiệm với đời sống và không ngừng sáng tạo.

Bên cạnh các phân tích lý luận, tọa đàm cũng giới thiệu nhiều mô hình và dự án thực tiễn do KTS trẻ triển khai. Đáng chú ý là các sáng kiến kiến trúc cộng đồng và doanh nghiệp xã hội, trong đó tiêu biểu là mô hình Think Playgrounds - doanh nghiệp xã hội hoạt động trong lĩnh vực không gian chơi và không gian công cộng. Với hơn 270 sân chơi và không gian cộng đồng trên cả nước, mô hình này cho thấy khả năng kết hợp hiệu quả giữa thiết kế kiến trúc, trách nhiệm xã hội và mục tiêu phát triển bền vững.

Phát biểu tại tọa đàm, TS. KTS Nguyễn Văn Hải (Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hà Nội) nhấn mạnh: đổi mới sáng tạo không chỉ là tạo ra những yếu tố “khác biệt” về hình thức, mà cốt lõi phải là tạo ra các ý tưởng mới mang lại giá trị vượt trội cho cộng đồng. Ông bày tỏ sự tâm đắc với định hướng của tọa đàm khi xác định KTS trẻ chính là lực lượng giải quyết các vấn đề một cách toàn diện thông qua “tứ trụ” của đổi mới sáng tạo, gồm: thay đổi phương pháp tiếp cận bằng tư duy thiết kế; làm chủ quy trình và công nghệ; sáng tạo sản phẩm, giải pháp thích ứng; đồng thời làm mới mô hình kinh doanh gắn liền với trách nhiệm xã hội. Theo Chủ tịch Hội KTS Hà Nội, hội nhập quốc tế không đơn thuần là việc “đi ra thế giới”, mà quan trọng hơn là vận dụng các tiêu chuẩn toàn cầu một cách sáng tạo vào bối cảnh và bản sắc văn hóa địa phương.

“Tôi kỳ vọng rằng, sau buổi thảo luận này, chúng ta sẽ không chỉ dừng lại ở những trang lý luận mà sẽ có những kiến nghị chính sách cụ thể, thiết thực gửi tới các cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo, nhằm tạo nền tảng vững chắc hơn cho KTS trẻ phát triển”, KTS Nguyễn Văn Hải nhấn mạnh./.