Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt

Phát biểu tại tọa đàm, họa sĩ Vũ Xuân Hoàn - Phó Trưởng phòng Kỹ mĩ thuật NXB Kim Đồng cho biết: Ngay từ những năm 2000, NXB Kim Đồng đã phối hợp với Viện Pháp (nay là Trung tâm Văn hóa Pháp) tổ chức các lớp học với các chuyên gia về sáng tác truyện tranh. Đến năm 2010, NXB tiếp tục phối hợp với phái đoàn Bỉ để tổ chức các festival truyện tranh tại Việt Nam. Không dừng ở chuỗi workshop hay triển lãm trưng bày, sự đầu tư dành cho hoạt động sáng tác luôn là mối quan tâm xuyên suốt của NXB Kim Đồng, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của truyện tranh Việt Nam.

Ông Nguyễn Khánh Dương - Người sáng lập Học viện đào tạo truyện tranh Comicola Academy khẳng định, Việt Nam không thiếu những tác giả và họa sĩ tài năng. Vì vậy vấn đề không nằm ở nhân lực mà ở hệ sinh thái chưa đủ mạnh. Nhìn từ những quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc… ông cho rằng nền truyện tranh cũng như văn hóa giải trí nói chung cần nhận được sự ủng hộ từ cơ quan quản lý nhà nước để có thể thực sự phát triển.

Cùng với việc nhìn nhận những khó khăn về hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh, các diễn giả cũng phân tích những rào cản về kỹ năng chuyên môn của tác giả Việt Nam. Theo họa sĩ Nguyễn Duy Hải - đồng sáng lập Cộng đồng họa sĩ truyện tranh Việt Nam PunkgaMe, họa sĩ truyện tranh nước ta cần được đào tạo trong một hệ thống giáo dục chuyên nghiệp, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần nâng cao chuyên môn cá nhân, bao gồm cả kỹ năng hội họa và kỹ năng làm việc. Trong đó kỹ năng kể chuyện được các diễn giả khẳng định là quan trọng nhất. “Phần kịch bản và nội dung chiếm đến 70% sự thành công của một tác phẩm truyện tranh. Tất nhiên, độc giả vẫn sẽ có ấn tượng với tác phẩm có nét vẽ tốt, nhưng điều giữ chân độc giả xuyên suốt các tập truyện phải là nội dung”, ông Nguyễn Khánh Dương chia sẻ.

Tại tọa đàm, họa sĩ Trần Minh Đức (bút danh TWIST) và nữ mangaka người Nhật Bản Soe (Okuyama) đã mang tới góc nhìn từ môi trường xuất bản truyện tranh chuyên nghiệp. Từng có thời gian dài học tập và làm việc trong ngành truyện tranh Nhật Bản, họa sĩ Trần Minh Đức chỉ ra những khác biệt giữa hai môi trường đào tạo. Theo ông, một tác phẩm truyện tranh hay khác với một tác phẩm truyện tranh có thể kinh doanh. Do đó tác giả cần xác định mục tiêu khi sáng tác câu chuyện của mình: hướng tới số đông và sự thương mại hóa hay hướng tới một nhóm nhỏ hơn và thỏa mãn sở thích cá nhân.

Họa sĩ Soe nhấn mạnh tới một số yếu tố tạo nên sự thành công của một tác phẩm truyện tranh tại Nhật Bản như tính đơn giản, dễ đọc và khả năng tiếp cận đa dạng đối tượng độc giả, ngay cả người cao tuổi. Nữ họa sĩ cũng giới thiệu “Save the Cat” - cuốn sách tổng hợp các bí quyết để viết một kịch bản có thể bán chạy, được nhiều tác giả truyện tranh cũng như biên tập viên người Nhật tham khảo. “Việt Nam có tiềm năng xây dựng ngành công nghiệp truyện tranh có khả năng vươn ra thế giới, đồng thời trở thành một lĩnh vực mà tác giả có thể trang trải cuộc sống bằng chính tác phẩm của mình”, họa sĩ Soe khẳng định.

Trong phần giao lưu, nhiều câu hỏi sâu sắc, bám sát thực tiễn và mang tính phản biện cao được đặt ra. Các diễn giả, đồng thời là các họa sĩ truyện tranh chuyên nghiệp đã chia sẻ những kiến thức chuyên môn hữu ích, đưa ra nhiều lời khuyên giúp các tác giả trẻ vượt qua khó khăn trong sáng tác, quảng bá tác phẩm và tiếp cận thị trường.

Trong phần workshop “Quy trình chuyển thể tác phẩm văn học sang truyện tranh”, họa sĩ Nguyễn Duy Hải đã cung cấp hiểu biết về storytelling (nghệ thuật kể chuyện) và phân tích quá trình chuyển thể một tác phẩm văn học thành truyện tranh. Ông cũng đề cập đến những yếu tố chi phối một trang truyện thành công như đối tượng độc giả, yêu cầu của đối tác, tiến độ sản xuất, định hướng nghệ thuật và phong cách kể chuyện. Từ đây, họa sĩ Trần Duy Hải đưa ra một nhận định quan trọng, mang tính tổng kết về yêu cầu cần thiết của tác giả truyện tranh: “Một tác giả giỏi là người kết hợp được cả tư duy kể chuyện và tư duy hình ảnh”.

Những trao đổi chuyên môn sâu sắc và chia sẻ thực tiễn trong tọa đàm và workshop đã góp phần phác họa bức tranh toàn cảnh của ngành truyện tranh Việt Nam với cả cơ hội, thách thức và tiềm năng phát triển. Sự kiện cũng gợi mở những kết nối quan trọng giữa cộng đồng tác giả với các nhà xuất bản, hướng tới mục tiêu kiến tạo một hệ sinh thái sáng tạo bền vững, cho phép truyện tranh Việt Nam phát triển và vươn xa hơn trong tương lai./.