Sự kiện & Bình luận

Khúc tráng ca giữa mùa thu lịch sử

Thanh Bình • 02/10/2024 11:14

Sau 9 năm kháng chiến trường kỳ, gian khổ, với ý chí, tinh thần chiến đấu ngoan cường, gan dạ, sáng tạo của quân và dân ta, đặc biệt với thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, thực dân Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơnevơ ngày 21/7/1954 về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, chấp nhận rút quân khỏi miền Bắc nước ta.

cac-don-vi-co-gioi-cua-dai-doan-308-tien-vao-thu-do-tren-duong-kim-ma-sang-10-10-1954.jpg
Các đơn vị cơ giới của Đại đoàn 308 tiến vào Thủ đô trên đường Kim Mã, sáng 10/10/1954. (Ảnh tư liệu TTXVN)

Theo các điều khoản của Hiệp định, Hà Nội nằm trong khu vực tập kết 80 ngày của quân đội Pháp. Tuy nhiên, thực dân Pháp lợi dụng thời gian này tìm mọi cách phá hoại thành phố; ta tiếp quản một Thủ đô kiệt quệ, hỗn loạn, làm giảm uy tín của Chính phủ kháng chiến ở trong nước và quốc tế.

Biết trước âm mưu của Pháp, ý thức rõ quy mô và tầm quan trọng của việc tiếp quản Hà Nội, Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng đã cử các đồng chí: Võ Nguyên Giáp, Lê Văn Lương, Xuân Thủy, Tố Hữu trực tiếp lãnh đạo và chỉ đạo công tác tiếp quản Thủ đô. Ngày 17/9/1954, Ủy ban Quân chính thành phố Hà Nội được thành lập để làm nhiệm vụ này.

Sau quá trình đấu tranh trên mặt trận ngoại giao yêu cầu thực dân Pháp rút khỏi Hà Nội đúng thời hạn, bảo đảm nguyên tắc chuyển giao trong trật tự, an toàn, không có sự gián đoạn hoạt động của đời sống nhân dân; ngày 30/9/1954, hai bên đã ký Hiệp định chuyển giao Hà Nội về mặt quân sự; ngày 2/10, ký tiếp Hiệp định chuyển giao Hà Nội về hành chính. Chính phủ ta đã phái các đội công an, trật tự, cảnh vệ, hành chính vào Hà Nội để chuẩn bị việc tiếp quản thành phố.

Theo các văn bản đã được ký kết, từ ngày mùng 2 đến ngày mùng 5/10/1954, các đội hành chính, trật tự của ta vào thành phố trước, chuẩn bị cho việc tiếp quản các cơ quan, công sở, các công trình công cộng, các trụ sở quân sự của Pháp và ngụy quyền.

Ngày 6/10/1954, địch rút khỏi quận lỵ Văn Điển và thị xã Hà Đông. Sáng 8/10/1954, các đơn vị quân đội của ta tham gia tiếp quản Thủ đô, theo nhiều đường tiến về Hà Nội. Chiều 8/10, một số đơn vị tiến sát vành đai Đê La Thành, Nhật Tân, Cầu Giấy, Ngã Tư Sở, Bạch Mai và Vĩnh Tuy, trong khi đó, quân Pháp rút khỏi Yên Viên.

Sáng 9/10/1954, bộ đội phối hợp với các đội công tác ngoại thành tiếp quản 4 quận lỵ còn địch gồm Quảng Bá, Cầu Giấy, Ngã Tư Sở và Quỳnh Lôi. Quân đội ta theo nhiều đường, từ ngoại thành tiến vào tiếp quản Hà Nội, chia làm nhiều cánh quân tiến vào năm cửa ô chính rồi tỏa ra các khu. Lần lượt, bộ đội ta tiếp quản nhà ga Hà Nội, phủ Toàn quyền cũ, khu Đồn Thủy, khu Bờ Hồ, Bắc Bộ phủ. Địch rút đến đâu, ta tiến đến đấy, tổ chức tiếp thu theo lối “cuốn chiếu”.

16 giờ, quân đội Pháp rời khỏi thành phố, lặng lẽ rút sang phía Bắc cầu Long Biên. 16 giờ 30, quân đội ta hoàn toàn kiểm soát Hà Nội, tiếp quản thành phố an toàn và trật tự. Đêm 9/10, đêm hòa bình đầu tiên thành phố rực rỡ trong rừng cờ và niềm vui khôn xiết của nhân dân Thủ đô.

Sáng ngày 10/10/1954, Ủy ban Quân chính Thành phố và các đơn vị quân đội gồm có bộ binh, pháo binh, cao xạ, cơ giới… chia làm nhiều cánh lớn đã mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội. Phía Đông Nam, xe ô tô của Ủy ban quân chính thành phố dẫn đầu đoàn pháo binh, bộ binh từ sân bay Bạch Mai qua Ngã Tư Vọng lên phố Bạch Mai, phố Huế tiến vào Hàng Bài. Phía Tây Bắc, Trung đoàn Thủ đô giương cao lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng”, từ khu vực Quần Ngựa tiến vào Cửa Đông. Cánh quân phía Nam thuộc hai Trung đoàn 88 và 36 xuất phát từ Việt Nam Học xá (nay là Đại học Bách khoa) hành binh lên phố Huế. Cả ba mũi gặp nhau tại Hồ Gươm. Trên các tuyến phố chính, hàng chục vạn người Hà Nội từ trẻ tới già ùa ra hân hoan đón chào đoàn quân chiến thắng trở về.
Vào lúc 15 giờ, tại sân Cột Cờ, hàng trăm nghìn người dân Hà Nội và các lực lượng vũ trang chỉnh tề tham dự lễ chào mừng chiến thắng do Ủy ban Quân chính tổ chức. Hòa mình trong không khí hân hoan đó, nhà báo Thép Mới đã ghi lại thời khắc lịch sử này bằng ký sự “Ngày đầu tiên của Thủ đô giải phóng: Từ Bạch Mai đến cầu Long Biên” đăng trên báo Nhân dân số ra ngày 11-12/10/1954. 70 năm trôi qua, âm hưởng ngày chiến thắng vẫn như còn nóng hổi trên trang báo đã ngả màu thời gian:

“Mới tờ mờ đất, ngày 9 tháng 10, tiếng hát “Vì nhân dân quên mình” bỗng vang lên trên các ngả đường vào Bạch Mai, Kim Liên, ô Cầu Giấy. Các đơn vị tiền phong của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàng ngũ nghiêm chỉnh, tiến vào giải phóng Thủ đô…

... Quân đội ta tiến đến đâu cờ đỏ sao vàng mọc ra đến đấy. Trên nóc nhà, trên hiên gác, nhà nào nhà ấy treo cao những lá cờ đã lắp cán sẵn. Nhiều cửa đóng kín từ lâu nay bỗng mở tung ra. Sau bao năm xa cách, lần đầu tiên mới lại nhìn thấy người chiến sĩ anh dũng của quân đội nhân dân đã xông pha bao năm chinh chiến, trăm trận trăm thắng, nỗi vui sướng của đồng bào dào dạt thành những tiếng hoan hô không ngớt: “Hồ Chủ tịch muôn năm! Quân đội nhân dân Việt Nam muôn năm!".

… Nhìn ngược về dốc Hàng Gà, phố xá đã trở thành một dòng sông đỏ cờ và biểu ngữ. Bộ đội ta đứng giữa lòng nhân dân Hà Nội. Lòng nhân dân Hà Nội vốn giàu nhiệt tình cách mạng. Các em nhỏ quấn quít lấy các anh: “Bao giờ Bác về hở các anh? Các anh sẽ chép bài hát cho các em nhá”. Những bạn trẻ Hà Nội vồn vã hỏi chuyện các chiến sĩ như những người bạn thân lâu ngày mới gặp…”

Công cuộc tiếp quản Thủ đô thành công tốt đẹp. Ta đã tiếp thu an toàn và nhanh gọn 129 công sở, công trình công cộng, xí nghiệp, bệnh viện, trường học, trong đó có các vị trí quân sự và các cơ quan đầu não quan trọng như Thành Hà Nội, Đồn Thủy, sân bay Bạch Mai, sân bay Gia Lâm, Phủ Toàn quyền, Phủ Thủ hiến Bắc Việt, sở Mật thám liên bang. Sinh hoạt của nhân dân được bình ổn, an ninh trật tự được bảo đảm. Bộ máy của các cơ quan chức năng về kinh tế, chính trị, xã hội, y tế, giáo dục hoạt động đều, giao thông, liên lạc, bưu điện giữa Hà Nội với các tỉnh thông suốt.

Ngày giải phóng Thủ đô là sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử ngàn năm văn hiến của Thủ đô./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Ảnh] Triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”: Kết nối Việt Nam với bạn bè quốc tế
    Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), chiều 11/11, tại sân Bái Đường (Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám), triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” giới thiệu hơn 60 tác phẩm tư liệu quý, tái hiện hành trình của Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ những dấu ấn lịch sử đến các hoạt động văn hóa, giáo dục và đối ngoại đương đại. Qua những khuôn hình giàu giá trị tư liệu, triển lãm góp phần lan tỏa vẻ đẹp di sản, khẳng định vai trò của văn hóa trong kết nối Việt Nam với bạn
  • Đi tìm những sắc màu phương Đông qua lăng kính nghệ thuật
    Ngày 15/11/2026, tại Palm Artspace sẽ diễn ra triển lãm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Prism of the East - Lăng kính Phương Đông”. Triển lãm hướng tới kết nối các nền văn hóa thông qua những góc nhìn đa dạng về bản sắc và nghệ thuật phương Đông.
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Hà Nội tập trung kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí
    Ngày 10/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tọa đàm “Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội: Giải pháp của Thành phố và trách nhiệm của các bên”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền xã, phường, chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.
  • Hà Nội chuẩn bị thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở
    Nhằm chuẩn bị áp dụng Luật Hòa giải ở cơ sở từ đầu tháng 3/2027, thành phố Hà Nội đã chính thức thông qua định hướng thực thi trên toàn địa bàn nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm của bộ máy các cấp cùng người dân đối với việc hòa giải, đồng thời cải thiện năng lực quản lý và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng hòa giải viên. Nhờ đó, các bất đồng, xích mích nội bộ sẽ được xử lý êm đẹp ngay tại cộng đồng, góp phần thắt chặt tình làng nghĩa xóm và bảo vệ bình yên cho xã hội.
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
  • [Ảnh] “Ánh Sao Khuê Minh triết” tiếp nối mạch nguồn đạo học 950 năm Quốc Tử Giám
    Sáng 11/11, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức Chương trình “Ánh Sao Khuê Minh triết”, nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, khơi dậy niềm say mê học tập và lan tỏa giá trị văn hóa, tri thức trong thế hệ trẻ.
  • [Infographic] Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 - kết nối di sản, văn hóa và nghệ thuật
    Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được tổ chức với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế Sáng tạo” từ ngày 13 đến 28 tháng 11 năm 2026. Sự kiện quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nhà sáng tạo và nghệ sĩ quốc tế từ 21 quốc gia, mang đến hơn 150 hoạt động đa dạng. Bước sang mùa tổ chức thứ năm, Lễ hội tiếp tục khẳng định vai trò là điểm hẹn kết nối di sản, văn hóa, nghệ thuật và thiết kế, hướng tới thúc đẩy kinh tế sáng tạo và phát triển đô thị bền vững.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Huế tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    TP Huế tổ chức chuỗi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật gắn với không gian di sản chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.
  • Kết nối âm nhạc truyền thống với những bài hát Nga quen thuộc
    Tiếng đàn bầu ngân lên với “Kachiusa”, đàn tranh hòa nhịp trong “Xuân chiến khu”, “Trống cơm”; những ca khúc về quê hương, đất nước và Hà Nội tiếp nối nhau trên sân khấu mở giữa không gian phố đi bộ hồ Gươm. Chương trình do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội thực hiện, góp thêm một điểm hẹn nghệ thuật giữa lòng thành phố, nơi công chúng thưởng thức âm nhạc và lan toả những giá trị văn hóa.
  • [Ảnh] Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”
    Tối 8/11, tại khu vực hồ Văn, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) diễn ra Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”, tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng dụng hiền tài, kết nối di sản đạo học với khát vọng tương lai.
Khúc tráng ca giữa mùa thu lịch sử
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO