Đổi mới báo chí Thủ đô: Nâng cao chất lượng nghiệp vụ, lan tỏa giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội

Từ tổ chức mô hình báo chí hội tụ, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, phát huy vai trò của báo chí trong xây dựng văn hóa người Hà Nội đến đổi mới phương thức hoạt động của Hội, các ý kiến đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng báo chí, đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ chính trị và nhu cầu thông tin của công chúng.

Nhà báo Kiều Duy Chánh, Trưởng phòng Chuyên đề, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội:

Hội tụ phải bắt đầu từ đề tài và dữ liệu chung

Một cơ quan báo chí chưa thực sự hội tụ khi các loại hình mới chỉ cùng đứng dưới một tên gọi. Hội tụ hình thành khi toàn tòa soạn cùng nhìn vào một hệ ưu tiên biên tập, sử dụng nền dữ liệu đã kiểm chứng, chia sẻ tài sản nội dung và xác định rõ trách nhiệm ở từng khâu. Từ đó, mô hình được đề xuất là: Một đề tài, một hồ sơ nội dung, nhiều cách biểu đạt.

Để mô hình hội tụ hiệu quả, trước hết, tòa soạn cần đặt hàng theo vấn đề thay vì rời rạc theo định dạng. Mỗi đề tài phải xác định câu hỏi trung tâm, đối tượng công chúng, giá trị thông tin và vai trò của từng loại hình. Nhóm sản xuất xây dựng hồ sơ nội dung dùng chung, gồm văn bản gốc, dữ liệu, danh sách nguồn tin, phỏng vấn, hình ảnh, âm thanh, bản bóc băng, quyền sử dụng tư liệu, trạng thái kiểm chứng và hệ thống từ khóa.

Từ hồ sơ chung, từng loại hình phát huy ngôn ngữ riêng. Báo in tập trung vào phân tích, lập luận và giá trị lưu trữ; báo điện tử phát huy tốc độ, dữ liệu, đa phương tiện và khả năng cập nhật; phát thanh khai thác tiếng nói, âm thanh hiện trường và chiều sâu đối thoại; truyền hình đặt trọng tâm vào bằng chứng hình ảnh, nhân vật và cấu trúc kể chuyện. Bốn sản phẩm không phải bốn bản sao mà là bốn cách trả lời cùng một câu hỏi biên tập.

Trong thời đại chuyển đổi số đòi hỏi người làm báo có nền kỹ năng rộng hơn, từ làm việc trên hệ thống số, kiểm chứng nguồn trực tuyến, sử dụng dữ liệu, hiểu đặc điểm nền tảng đến phối hợp đa định dạng và sử dụng AI an toàn.

Vì vậy, đa phương tiện nên được tổ chức ở cấp nhóm. Mỗi người có một năng lực lõi đủ sâu để chịu trách nhiệm nghề nghiệp, đồng thời có kỹ năng chung để phối hợp. Nhóm liên chức năng được thành lập theo đề tài, gồm người phụ trách nội dung, người có năng lực chuyên sâu và biên tập viên của các nền tảng cần thiết.

Nhà báo Trần Văn Chung, Phó Tổng Biên tập, Thư ký Chi hội Tạp chí Người Hà Nội:

Báo chí góp phần vào xây dựng chuẩn mực văn hóa của người Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới

Với chức năng thông tin, tư tưởng, giám sát xã hội, văn hóa, giáo dục và giải trí, báo chí đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn, phát triển, phát huy và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của người Hà Nội. Báo chí góp phần thay đổi nhận thức của người dân về các hiện tượng văn hóa, xã hội; những tác phẩm báo chí giàu tính nhân văn có thể tạo sự đồng cảm, yêu thương, góp phần xây dựng Thủ đô hiện đại, nhân văn, đáng sống, đáng yêu.

Để phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong xây dựng văn hóa người Hà Nội, trước hết cần tích cực tuyên truyền các chỉ đạo, điều hành của thành phố về văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Thành ủy đã có chương trình riêng về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh; thành phố cũng đã ban hành 2 bộ Quy tắc ứng xử của cán bộ công chức, viên chức và nơi công cộng. Từ những chính sách này, báo chí cần đưa tin, viết bài về ý nghĩa, thành tựu và những gương điển hình tiên tiến thực hiện các chỉ đạo của thành phố thông qua các loại hình, sản phẩm báo chí đa phương tiện. Với chức năng giáo dục, các tác phẩm viết về chân dung, gương người tốt, việc tốt sẽ thúc đẩy tính nêu gương trong cộng đồng dân cư.

Trong giai đoạn phát triển mới, với tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV về phát triển văn hóa, con người và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Thành ủy Hà Nội đã có Chương trình hành động số 08-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Từ những di sản văn hóa được phát triển giá trị mới, báo chí có vai trò khơi dậy tình yêu, niềm tự hào của mỗi người dân về Thủ đô nghìn năm văn hiến; giúp người dân nhận thức rõ tính lịch sử của mảnh đất mình đang sống, từ đó phát huy tinh thần gương mẫu, cống hiến, hy sinh cái nhỏ cho sự phát triển lớn lao của Thủ đô.

Bên cạnh đó, báo chí cần tích cực thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội đối với những hiện tượng văn hóa lệch chuẩn, lai căng, chưa đúng thuần phong mỹ tục.

Nhà báo Nguyễn Phú Khánh, Ban Phóng viên, Chi hội Nhà báo An ninh Thủ đô:

Nâng cao đạo đức nghề nghiệp của người làm báo trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh chuyển đổi số và bùng nổ thông tin, yêu cầu nâng cao đạo đức nghề nghiệp của người làm báo càng trở nên cấp thiết. Được biết, cả nước hiện có khoảng 79 triệu người sử dụng mạng xã hội và khoảng 21.000 nhà báo được cấp thẻ, nghĩa là mỗi nhà báo đang đứng giữa gần 3.800 tài khoản có khả năng “đưa tin” bất cứ lúc nào. Giai đoạn 2021-2024, đã có 24 trường hợp bị thu hồi thẻ nhà báo và 50 quyết định xử phạt hành chính trong lĩnh vực báo chí. Những con số này cho thấy yêu cầu về bản lĩnh, trách nhiệm và chuẩn mực nghề nghiệp đối với người làm báo ngày càng cao.

Từ thực tiễn tác nghiệp, để hoạt động báo chí hiệu quả, an toàn, trước hết, cần xác lập nguyên tắc “hiện trường trước, bàn phím sau” trong đưa tin về thiên tai, tai nạn và những vụ việc “nóng”. Tòa soạn phải có phóng viên tại hiện trường hoặc tiến hành xác minh trực tiếp trước khi đăng tải; đồng thời bảo đảm đầy đủ trang thiết bị bảo hộ và chế độ bảo hiểm cho phóng viên khi tác nghiệp tại vùng thiên tai, nguy hiểm.

Tiếp đó, cần thiết lập đường dây xác minh nhanh giữa các tòa soạn với Công an thành phố và chính quyền cơ sở, nhất là trong mùa mưa bão. Khoảng trống thông tin càng lớn thì tin đồn, thông tin sai lệch càng có cơ hội lan truyền.

Các chi hội cũng cần thể hóa 10 quy tắc sử dụng AI của Hội Nhà báo Việt Nam thành quy trình áp dụng tại từng tòa soạn. Độ chính xác của thông tin và số lần phải cải chính cần được đưa vào tiêu chí đánh giá phóng viên, đặt ngang hàng với lượt xem và mức độ tương tác.

Cuối cùng, cần đổi mới sinh hoạt Hội theo hướng thiết thực hơn, thông qua những “ca nghề nghiệp” cụ thể, chẳng hạn mỗi quý lựa chọn, ẩn danh và phân tích một tình huống sai sót có thật để cùng rút kinh nghiệm. Hội đồng xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp các cấp phải hoạt động thực chất, nghiêm minh với người sai, đồng thời bảo vệ đến cùng những người làm đúng. Qua đó, đạo đức nghề nghiệp không chỉ dừng ở những quy định trên giấy mà trở thành nguyên tắc được thực hành thường xuyên trong mỗi tòa soạn và mỗi người làm báo.

Nhà báo, Đại tá Phan Thái Hồng, Tổng Biên tập Báo Quốc phòng Thủ đô:

Hội Nhà báo thành phố Hà Nội cần đổi mới phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả

Trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội Nhà báo thành phố Hà Nội đã có nhiều đổi mới trong hoạt động và đạt được những kết quả thiết thực. Hội thực sự phát huy vai trò là ngôi nhà chung, là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh của đông đảo những người làm báo Thủ đô; tạo môi trường sinh hoạt nghiệp vụ gắn bó, tương trợ nhau trong công tác và đời sống; định hướng chính trị, tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của báo chí cách mạng Việt Nam.

Đồng thời, Hội góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp, là chỗ dựa tin cậy cho hội viên trong quá trình tác nghiệp, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và tạo động lực để hội viên sáng tạo những tác phẩm báo chí chất lượng cao.

Năm 2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Thủ đô 2026; thành phố Hà Nội ban hành Quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Đây là cơ sở chính trị, pháp lý thuận lợi, tạo cơ chế đặc thù để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Vì vậy, các chương trình, hoạt động của Hội cần bám sát, phục vụ nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và chương trình công tác toàn khóa của Hội Nhà báo Việt Nam.

Tôi nhất trí cao với Dự thảo Báo cáo chính trị, đặc biệt là 8 mục tiêu, 5 nhiệm vụ trọng tâm và 4 nhóm giải pháp chủ yếu, trong đó hướng tới xây dựng đội ngũ những người làm báo Thủ đô chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Theo tôi, Hội cần thường xuyên đổi mới phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả; xây dựng tổ chức Hội vững mạnh từ cơ sở; tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho các nhà báo, hội viên. Qua đó xây dựng đội ngũ những người làm báo Thủ đô tinh gọn, vững vàng về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, có đạo đức trong sáng, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Thủ đô ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại, xứng đáng với danh hiệu Thủ đô văn hiến, Thủ đô Anh hùng, Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo.