Điểm mới sau sắp xếp tổ chức Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội

Thông tin trên được cho biết tại Hội nghị tập huấn trực tuyến toàn quốc về chuyên môn nghiệp vụ liên quan đến công tác tổ chức xây dựng Đảng, quản lý nhà nước, tổ chức và hoạt động của MTTQ Việt Nam và đoàn thể chính trị ở cấp xã (mới), diễn ra ngày 14/6. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà đã giới thiệu chuyên đề về: Tổ chức và hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội (cấp tỉnh, xã) theo mô hình mới.

Giữ tính độc lập tương đối của các tổ chức

Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà nêu rõ: Thời gian qua, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã có nhiều văn bản được ban hành liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy và hoạt động của MTTQ Việt Nam.

Thực hiện các văn bản này, ngày 13/6, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ban hành Công văn số 1018 đôn đốc việc triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy. Trong đó yêu cầu trước ngày 18/6 ban hành quyết định kết thúc và thành lập mới Ủy ban MTTQ các tỉnh thuộc diện sáp nhập.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ (mới) ban hành đồng thời các quyết định kết thúc Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện, kết thúc Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cũ và thành lập Ủy ban MTTQ Việt Nam xã mới.

Bộ Chính trị đã ban hành Quyết định số 304 quy định chức năng, nhiệm vụ tổ chức bộ máy của Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (bao gồm các tổ chức chính trị - xã hội). Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng đã xin ý kiến Ban Bí thư về chỉ thị lãnh đạo Đại hội MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH).

Đối với tổ chức bộ máy và hoạt động của MTTQ Việt Nam, khi thực hiện sắp xếp, nguyên tắc hoạt động của MTTQ Việt Nam với tính chất là một tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức, các giai cấp, tầng lớp Nhân dân trong xã hội không thay đổi và được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên.

Về tính độc lập tương đối, các tổ chức vẫn tổ chức Đại hội, vẫn có Điều lệ, có tư cách pháp nhân, có tài khoản, con dấu riêng, các tổ chức chính trị - xã hội có thẩm quyền trình dự án luật trước Quốc hội và pháp lệnh trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội...

Nhấn mạnh vai trò chủ trì của Mặt trận là sự cụ thể hóa nội dung "trực thuộc" của các tổ chức chính trị - xã hội vào MTTQ Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thu Hà nêu rõ:

Thứ nhất, trực thuộc về tổ chức Đảng, tất cả các tổ chức Đảng của các tổ chức chính trị - xã hội đã về Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Đảng lãnh đạo toàn diện nhiệm vụ chính trị.

Thứ hai, trực thuộc thể hiện qua việc chịu sự quản lý về biên chế (phân bổ chung về Mặt trận), kinh phí hoạt động (các tổ chức chính trị - xã hội sẽ là tài khoản cấp 2 thông qua đầu mối là MTTQ Việt Nam).

Việc trực thuộc cũng liên quan tới việc hiệp thương phối hợp, thống nhất hành động, định hướng hoạt động, chịu sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và trực tiếp, toàn diện là Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Tính trực thuộc cũng thể hiện ở việc có cơ quan tham mưu, giúp việc chung và công tác cán bộ. Người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội ở tất cả các cấp sẽ cơ cấu làm Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ các cấp.

Điểm mới trong lãnh đạo, chỉ đạo Đại hội MTTQ các cấp

Đối với tổ chức bộ máy và hoạt động của MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký Nguyễn Thị Thu Hà thông tin, Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam cấp tỉnh (nhiệm kỳ 5 năm/lần), hiệp thương cử Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, dự kiến khoảng 90-120 ủy viên đại diện các tổ chức, các giai cấp, tầng lớp, cá nhân tiêu biểu trên địa bàn. Đại hội được tổ chức ngay sau Đại hội Đảng của mỗi cấp.

Chỉ thị lãnh đạo Đại hội MTTQ đã được Ban Bí thư T.Ư Đảng thông qua có một số điểm mới, như Chỉ thị Đại hội gồm cả lãnh đạo Đại hội MTTQ Việt Nam và Đại hội các tổ chức chính trị - xã hội, thể hiện tính đồng bộ nhất quán trong lãnh đạo, chỉ đạo.

Dự kiến Đại hội cấp xã xong trước ngày 31/10/2025, cấp tỉnh xong trước 31/12/2025. Để bảo đảm nhiệm kỳ Đại hội Mặt trận cấp tỉnh, cấp xã là 2025-2030, nhiệm kỳ cấp T.Ư là 2026-2031, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh hiệp thương cử Ban Thường trực là cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo triển khai, tổ chức thực hiện toàn bộ hoạt động của MTTQ Việt Nam cấp tỉnh (bao gồm cả 5 tổ chức chính trị -xã hội).

Về Ban Thường trực MTTQ cấp tỉnh có sự khác biệt lớn so với mô hình Ban Thường trực hiện nay. Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh (từ 7 đến 9 người), trước mắt, do sắp xếp hợp nhất thì giữ nguyên số lượng cấp phó, gồm các Phó Chủ tịch của các tỉnh trước khi sắp xếp.

Các ban tham mưu giúp việc Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh sẽ có 1-2 ban đặc thù hoặc đơn vị ngân sách do Ban thường vụ Tỉnh ủy quyết định. Đây là nét mới theo tinh thần phân cấp linh hoạt để phù hợp với yêu cầu của thực tiễn.

Tại cấp xã, Đại hội MTTQ hiệp thương cử Ủy ban MTTQ cấp xã với khoảng 50-70 ủy viên. Ban Thường trực gồm: Chủ tịch, các Phó Chủ tịch kiêm nhiệm Chủ tịch các tổ chức đoàn thể, trong đó có một Phó Chủ tịch Thường trực.

Cơ quan MTTQ cấp xã có 8-10 biên chế, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nghị quyết, chương trình công tác, các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, phản ánh ý kiến cử tri, giám sát chính quyền, phối hợp với các tổ chức thành viên tại địa phương.

Các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh, xã: Công đoàn, Nông dân, Phụ nữ, Thanh niên, Cựu chiến binh tổ chức Đại hội sau Đại hội Đảng bộ và sau Đại hội MTTQ Việt Nam cùng cấp. Đại hội bầu ra cơ quan lãnh đạo (Ban Chấp hành, Ban Thường vụ) và Chủ tịch, Phó Chủ tịch (hoặc Bí thư, Phó Bí thư) để lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của tổ chức.

Các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ sẽ được rà soát, sắp xếp theo hướng tinh gọn, tránh chồng chéo, nâng cao hiệu quả hoạt động. Các hội không hiệu quả sẽ kết thúc hoạt động, những hội có chức năng tương đồng sẽ hợp nhất.

Tổ chức Đảng tại MTTQ các cấp cũng được kiện toàn tương ứng, với đảng bộ cơ sở thuộc đảng bộ các cơ quan đảng tỉnh ở cấp tỉnh, và chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở ở cấp xã. Tổ chức Đảng trong các hội quần chúng sẽ chuyển về trực thuộc tổ chức Đảng của Đảng ủy MTTQ và các đoàn thể.

“

Mô hình tổ chức và hoạt động mới của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội là kết tinh của quá trình nghiên cứu nghiêm túc từ lý luận đến thực tiễn, thể hiện tinh thần kế thừa và phát triển sáng tạo của Đảng ta trong tiến trình đổi mới hệ thống chính trị.

Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà

Đặc biệt quan trọng là vai trò then chốt của Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư. Ở cấp cơ sở, Ban này trực tiếp tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Ban có 9-11 thành viên, gồm đại diện các tổ chức đoàn thể, người có uy tín và Trưởng ban công tác Mặt trận cư trú tại địa phương.

Việc sắp xếp, tinh gọn không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động mà còn củng cố vững chắc vai trò trung tâm của MTTQ trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới - giai đoạn chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển bền vững./.

(Tạp chí Người Hà Nội sẽ tiếp tục thông tin về Hội nghị tập huấn trong các bài viết tiếp theo).