Nghiên cứu trao đổi

Đề xuất công nhận bộ sưu tập ảnh EFEO là Di sản tư liệu thế giới

PV • 15:09 16/06/2026

Chiều ngày 15/6/2026, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp cùng Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp tại Paris và Văn phòng UNESCO tại Hà Nội tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề “Sưu tập tư liệu ảnh EFEO - Tiềm năng di sản”. Tại Hội thảo, gần 40.000 bức ảnh ghi lại đời sống, văn hóa và diện mạo Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đang được xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh.

Hội thảo khoa học quốc tế "Sưu tập tư liệu ảnh EFEO - Tiềm năng Di sản”. (ảnh: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam)

Sự kiện khoa học này được xem là những bước đi chiến lược đầu tiên trong kế hoạch nghiên cứu, xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận bộ sưu tập ảnh quý giá này là Di sản tư liệu thế giới.

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm lớn của giới chuyên môn với hai phiên tham luận chính, tập trung làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của kho tư liệu cũng như tiềm năng được vinh danh trong Chương trình Ký ức Thế giới của UNESCO.

Kho tư liệu ảnh của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp hiện đang được lưu giữ tại Viện Thông tin Khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam bao gồm gần 40.000 tấm ảnh, được ghi lại từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX.

Đây là thành quả sau nhiều thập kỷ nỗ lực khảo sát, nghiên cứu của nhiều thế hệ học giả, phản ánh một cách sinh động và toàn diện sự đa dạng về văn hóa, xã hội, lịch sử cùng kiến trúc của Việt Nam và khu vực Đông Dương.

Với các đặc tính như tính độc bản và tính toàn vẹn, bộ sưu tập này đóng vai trò là nguồn tư liệu đối chứng đặc biệt quan trọng, tác động trực tiếp đến công tác bảo tồn di sản, khảo cổ học, nghiên cứu dân tộc học và kiến trúc học trong suốt thế kỷ qua.

GS. Nicolas Fiévé, Giám đốc EFEO tại Paris nhận định “Kho tư liệu ảnh của Viện Thông tin Khoa học xã hội chắc chắn là bộ sưu tập ảnh khoa học phong phú và lâu đời nhất tại Việt Nam”

Theo chia sẻ của Giáo sư Nicolas Fiévé, Giám đốc Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp, các bộ sưu tập ảnh hiện đang được lưu giữ tại Hà Nội và thư viện ảnh của đơn vị này tại Paris có mối quan hệ bổ trợ chặt chẽ cho nhau.

Về mặt lịch sử, hai kho lưu trữ này vốn là một thể thống nhất trước khi được chia tách, vì vậy khi hợp lại, chúng tạo thành một nguồn tư liệu độc nhất vô nhị về xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX.

Nhờ vào sự hợp tác quốc tế chặt chẽ, toàn bộ kho ảnh EFEO đã được số hóa thành công và chia sẻ rộng rãi trên trang web chung, giúp cộng đồng quốc tế dễ dàng tiếp cận và nghiên cứu, hoàn toàn trùng khớp với mục tiêu bảo tồn và mở rộng tiếp cận tư liệu của UNESCO.

Tại hội thảo, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Hà Nội, đã đánh giá cao tầm quan trọng của kho lưu trữ này và coi đây là một minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả của sự hợp tác quốc tế trong việc nâng cao hiểu biết của công chúng qua nhiều thế hệ.

Ông Jonathan Wallace Baker khẳng định, Bộ sưu tập ảnh của EFEO nhắc nhở chúng ta rằng những bức ảnh không đơn thuần là hình ảnh. Chúng là những nhân chứng của lịch sử. Chúng lưu giữ tri thức, ký ức và sự đa dạng văn hóa. Chúng kết nối các thế hệ quá khứ với hiện tại và tương lai.

Dưới các góc nhìn chuyên môn đa dạng, các đại biểu tham dự đều đạt được sự đồng thuận cao về tính xác thực, độc đáo và không thể thay thế của bộ sưu tập ảnh EFEO.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng chỉ rõ thực trạng lưu trữ, đồng thời mở ra những hướng khai thác mới cho kho tư liệu này trong các lĩnh vực giáo dục, trưng bày bảo tàng và đặc biệt là xu hướng phỏng dựng Việt phục đang thịnh hành hiện nay, từ đó tạo tiền đề vững chắc cho việc định hình con đường duy trì, bảo tồn và vinh danh di sản trong tương lai./.