Hà Nội hướng tới đô thị xanh, hài hòa giữa phát triển và gìn giữ môi trường sống

Xây dựng môi trường sống trong lành cho người dân Thủ đô

UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 419/KH-UBND ngày 26/10/2026 về triển khai Chương trình số 21-CTr/TU ngày 09/10/2026 của Thành ủy thực hiện các chủ trương của Trung ương về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.

Kế hoạch xác định mục tiêu đến năm 2030, thành phố nâng cao năng lực quản trị môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai và ứng phó sự cố; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, sinh kế của Nhân dân, bảo đảm an toàn các công trình và cơ sở hạ tầng thiết yếu. Cùng với đó là tập trung xử lý, phục hồi các khu vực ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường sống, ngăn chặn xu hướng suy giảm đa dạng sinh học và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội hướng tới xây dựng môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên; hệ thống quản trị môi trường hiện đại, dữ liệu thống nhất, liên thông; đô thị có khả năng chống chịu cao trước biến đổi khí hậu. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp trở thành những phương thức phát triển quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Những mục tiêu này đặt ra yêu cầu phát triển đô thị không chỉ gắn với mở rộng không gian và nâng cao chất lượng hạ tầng, mà còn phải chú trọng bảo vệ các thành phần môi trường, cải thiện cảnh quan và gìn giữ những không gian sống gần gũi với thiên nhiên. Chất lượng môi trường vì thế trở thành một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng diện mạo Thủ đô văn minh, hiện đại.

Gìn giữ cảnh quan, bảo tồn giá trị làng nghề gắn với bảo vệ môi trường

Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý của Kế hoạch là triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường không khí, đất, nước mặt, nước ngầm; tăng cường thu gom, xử lý nước thải, cải thiện vệ sinh môi trường và cảnh quan. Công tác quy hoạch không gian, phát triển làng nghề và phân vùng môi trường được đặt trong mối liên hệ với nhiệm vụ khắc phục ô nhiễm, cải tạo, phục hồi môi trường và hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, việc làm tại những làng nghề không còn phù hợp hoặc đã mai một.

Cách tiếp cận này hướng tới giải quyết đồng thời các vấn đề môi trường và yêu cầu bảo tồn, qua đó tạo điều kiện để hoạt động sản xuất, sinh hoạt và phát triển kinh tế gắn kết hài hòa hơn với không gian sống. Đối với một đô thị có nhiều làng nghề và các vùng nông nghiệp ven đô như Hà Nội, việc kết hợp bảo vệ môi trường với gìn giữ cảnh quan, phát huy giá trị làng nghề có ý nghĩa thiết thực đối với định hướng phát triển bền vững.

Thành phố cũng chú trọng tăng cường quản lý rừng, khu bảo tồn, hành lang sinh thái, đất ngập nước, sông, hồ; bảo tồn các loài nguy cấp, quý, hiếm và nguồn gen. Việc quản lý, khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên đất, nước, khoáng sản được gắn với chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và bảo vệ các nguồn lực tự nhiên.

Cùng với đầu tư hạ tầng thoát nước, chống ngập, thu gom và xử lý nước thải, thành phố quan tâm phát triển hạ tầng thu gom, trung chuyển, tái chế, xử lý chất thải; tăng cường mạng lưới quan trắc, dữ liệu, dự báo và cảnh báo môi trường, khí hậu, thiên tai. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc cải thiện điều kiện sống, bảo vệ cảnh quan và nâng cao khả năng thích ứng của đô thị trước những tác động của biến đổi khí hậu.

Lan tỏa lối sống xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, cộng đồng và từng người dân. Vì vậy, Kế hoạch nhấn mạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, đổi mới phương thức truyền thông theo hướng thay đổi hành vi, xây dựng văn hóa môi trường, lối sống xanh và tiêu dùng bền vững.

Thành phố gắn công tác tuyên truyền với phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”; nghiên cứu áp dụng, nhân rộng các mô hình “Cơ quan, đơn vị xanh - sạch - đẹp”, “Trường học xanh - sạch - đẹp”, “Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp”, “Nơi làm việc xanh - sạch - đẹp”, “Tổ dân phố xanh - sạch - đẹp”.

Việc hình thành những mô hình này hướng tới đưa yêu cầu bảo vệ môi trường vào hoạt động thường ngày của các cơ quan, trường học, doanh nghiệp và khu dân cư. Qua đó, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng, khuyến khích các hành vi thiết thực như giảm phát sinh chất thải, tái sử dụng, tái chế và sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả.

Trong phát triển kinh tế, Hà Nội định hướng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trở thành cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng Thủ đô. Thành phố khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình 3R (giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế), hệ thống quản lý môi trường, quản lý năng lượng và các tiêu chuẩn phù hợp; ưu tiên những mô hình giảm chất thải, giảm phát thải khí nhà kính, tạo việc làm xanh và phát triển thị trường sản phẩm, dịch vụ xanh.

Đối với nông nghiệp, thành phố khuyến khích các mô hình nông nghiệp đô thị, trang trại trải nghiệm, nông nghiệp giáo dục và sản phẩm du lịch nông nghiệp phù hợp với sức chịu tải môi trường. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái xanh được định hướng phát triển gắn với chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp, làng nghề và dịch vụ du lịch; hình thành các tuyến du lịch xanh kết nối di tích, làng nghề, vùng nông nghiệp ven đô và các điểm sinh thái theo nguyên tắc “Không rác thải - Không phát thải - Tái sử dụng”.

Hiện đại hóa quản trị, tạo nền tảng cho đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Hà Nội xác định yêu cầu chuyển từ “ứng phó thụ động” sang “chủ động phòng ngừa”, từ “quản lý hành chính” sang “quản trị hiện đại” dựa trên dữ liệu, đánh giá rủi ro và sức chịu tải môi trường. Thành phố chú trọng tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng, liên địa phương; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Cùng với đó, Thành phố nghiên cứu đa dạng hóa nguồn lực cho chuyển đổi xanh thông qua các công cụ tài chính xanh, trái phiếu xanh đô thị, tín dụng xanh và cơ chế huy động vốn theo kết quả đầu ra. Nguồn lực được định hướng ưu tiên cho hạ tầng môi trường, giao thông xanh, năng lượng sạch và các dự án giảm phát thải theo quy định.

Trong lĩnh vực sản xuất, Thành phố đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thuộc phạm vi quản lý áp dụng quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số và có kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính; phấn đấu tối thiểu 70% doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ cổ phần hoặc vốn chi phối có kế hoạch chuyển đổi năng lượng xanh. Công nghiệp được định hướng tái cơ cấu theo hướng tăng tỷ trọng công nghệ cao, công nghệ số, công nghệ xanh; phát triển công nghiệp tái chế, vật liệu mới và thiết bị tiết kiệm năng lượng.

Đặc biệt, việc chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành, tăng cường kết nối dữ liệu môi trường với dữ liệu quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, thoát nước, giao thông, năng lượng và dữ liệu đô thị được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị. Hạ tầng dữ liệu, năng lực kiểm kê, đo đạc, báo cáo, thẩm định và quản lý tín chỉ các-bon cũng được chú trọng, phục vụ quá trình chuyển đổi xanh và kiểm soát phát thải.

Với định hướng đồng bộ từ hoàn thiện quản trị, đầu tư hạ tầng đến thay đổi hành vi và thúc đẩy các mô hình kinh tế xanh, Kế hoạch số 419/KH-UBND thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc nâng cao chất lượng môi trường sống, bảo vệ các nguồn lực tự nhiên và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là cơ sở để từng bước xây dựng Thủ đô phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, gìn giữ cảnh quan và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.