Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số

Tại hội thảo, các chuyên gia đều chung nhận định, trong bối cảnh AI đang phát triển mạnh mẽ và trở thành hạt nhân của nền kinh tế số, vấn đề an toàn không gian mạng tiếp tục đặt ra những thách thức chưa từng có, khi nó vô tình tạo ra những kẽ hở về bảo mật.

Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì hiện nay, với sự hỗ trợ của AI, chúng có khả năng tự động hoá các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có. AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe doạ trên không gian mạng.

Các hình thức lừa đảo được cá nhân hoá, các sản phẩm giả mạo bằng công nghệ deepfake cũng ngày càng khó nhận diện, mã độc có thể tự thích nghi để né tránh các hệ thống phòng thủ.
Hiện nay, hành lang pháp lý về an ninh mạng và AI ở nước ta đang được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, chiến lược AI đến năm 2030 và các định hướng quản lý mới. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.

Ở góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, Đại tá.TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh, về chính sách, có hai khía cạnh cần đề cập, đó là bảo mật cho AI (Security for AI) và dùng AI cho an ninh (AI for Security).
AI giống như một bộ não tham gia vào quá trình ra quyết định. Nếu bộ não này bị tấn công hoặc bị "đầu độc dữ liệu", nó sẽ đưa ra những quyết định sai lầm. Ngược lại, với năng lực xử lý cực nhanh, AI giúp nhận diện các mô hình tấn công và ứng phó kịp thời. Vì vậy, chúng ta phải vừa bảo đảm an toàn cho hệ thống AI đang dùng, vừa phải dùng AI để ngăn chặn các hoạt động tấn công mạng.

Đặc biệt, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế là hết sức cần thiết. Không một quốc gia hay tổ chức nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ các vấn đề đặt ra.

"Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái hợp tác, trong đó có sự chia sẻ thông tin về mối đe doạ, phối hợp trong nghiên cứu, phát triển và triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến", đại diện Bộ Công an chia sẻ.

Ở góc nhìn quốc tế về an ninh mạng, bà RumaBalasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản - đơn vị về an ninh mạng, bảo vệ hơn 100.000 tổ chức trên toàn thế giới, chia sẻ, các mối đe dọa đặc thù của AI hiện nay có thể chia thành ba loại.

Đó là rò rỉ dữ liệu; tấn công bằng câu lệnh (đưa vào các lệnh không phù hợp) và can thiệp quy trình. Những mối đe dọa này có quy mô và tốc độ cao hơn nhiều so với các mối đe dọa truyền thống như qua email.

Để giải quyết thực trạng này, bà Ruma Balasubramanian cho rằng, chúng ta cần cách tiếp cận toàn diện bao gồm: quản trị các công cụ AI mà nhân viên sử dụng (tránh Shadow AI), thiết lập chính sách sử dụng rõ ràng và ngăn chặn rò rỉ dữ liệu. Đồng thời, bảo đảm các mô hình AI hoạt động đúng thiết kế và thực hiện các hoạt động "đội đỏ" để kiểm tra độ an toàn.

Hiện nay, AI không chỉ là công cụ mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai./.