Ông đồ

Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tàu giấy đỏ

Bên phố đông người qua.

Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

“Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa, rồng bay”.

Nhưng mỗi năm mỗi vắng

Người thuê viết nay đâu?

Giấy đỏ buồn không thắm

Mực đọng trong nghiên sầu...

Ông đồ vẫn ngồi đấy,

Qua đường không ai hay.

Lá vàng rơi trên giấy;

Ngoài trời mưa bụi bay.

Năm nay đào lại nở

Không thấy ông đồ xưa.

Những người muôn năm cũ:

Hồn ở đâu bây giờ?

Chiêu quân

Gió lặng, mây in, nước lững lờ

Trôi về Hán quốc, góc trời xa 

Hai con chim nhạn bay giao cánh

Dăm thẳng xe tung cát bụi mờ.

Xa giục thêm gần cửa ải xa,

Vương phi buồn thảm nỗi chơ vơ,

Nét hoa thêm đượm tình lưu luyến,

Cuối mắt ngập ngừng hạt lệ sa.

Nhớ lại tình xưa, giấc mộng vàng, 

Âm thầm trông tưởng bóng mây tan, 

Bàng hoàng chưa biết mơ hay tỉnh,

Khoảnh khắc xe đà đến ải quan.

Thành Hán trong sương lẫn bóng cờ,

Xe bay, trông dõi mỗi dần xa,

Chiêu Quân sực tỉnh cơn ngây ngất,

Mắt tưởng còn trông ướt lệ mờ?

Quá quan, Phiên tướng lại bên xe

Xuống ngựa cùng nhau đến lạy quỳ

Kính cẩn tâu: “Giang sơn gấm vóc, 

Từ nay là riêng của Vương Phi”.

Đôi mắt Chiêu Quân vẫn lạnh lùng, 

Cao trông theo dõi bóng mây hồng,

Lững lờ trông lại hoàng cung Hán,

Bên chốn Quân Vương đang ngóng trông. 

Xe giục, đường veo, cát bụi bay, 

Xa mang Vương hậu với lòng say 

Trông vời trời Hán, non ngàn khuất, 

- Cây lạ bên đường gió lắt lay.

1934

Lòng ta là những hàng thành quách cũ

Dậy đi thôi con thuyền nằm dưới bến,

Vì đêm nay ta lại căng buồm đi.

Mái chèo mơ để bâng khuâng trôi đến

Một phương giời mây lọc bóng giăng khuya.

Gió không thổi, nước sông trôi giá lạnh,

Thuyền đi trong bóng tối lũy thành xưa.

Trên chòi cao, tự ngàn năm sực tỉnh

Trong giăng khuya bỗng vẳng tiếng loa mơ.

Tự ngàn năm cả hồn xưa sực tỉnh,

Tiếng loa vang giây lát động giăng khuya,

Nhưng giây lát lại rơi im, hiu quạnh,

Cả hồn xưa yên lặng trong giăng khuya.

Trôi đi thuyền! Cứ trôi đi xa nữa!

Vỗ giăng khuya bơi mãi! Cánh chèo mơ!

Lòng ta là những hàng thành quách cũ,

Tự ngàn năm bỗng vẳng tiếng loa xưa.

Thân tàn ma dại

- Tôi muốn hát những bài ca thảm thiết

Như những tiếng kêu than của người đói rét,

Trong đêm đông mưa gió lạnh lùng,

Khắp bốn bề yên lặng vắng không;

- Tôi muốn ru những trẻ con côi cút

Không chốn nương thân, không người chăm chút

Suốt đêm khuya đợi mẹ mãi không về

Ngủ đã say còn thổn thức trong cơn mê;

- Tôi muốn an ủi những người nghèo khổ,

Thiểu não bơ vơ, không họ hàng nhà cửa.

Họa lời ca, tôi muốn được cây đàn

Điệu xưa đưa, không đêm thắm, ái ân,

Mà duy có giọng thiết tha, nức nở,

Như tiếng người oán hờn than thở.

Tôi sẽ gẩy những khúc ca não nuột ai bi,

Như mối thương tâm u uất tê mê

Tiếng buồn bực, sợi thon thả dây buông.

Như hàng lệ tối tăm, thầm rơi trên má

Của lão lòa đôi mắt đục ngầu,

Mắt trơ trơ nhìn những cảnh đâu đâu

Tôi sẽ gọi bạn lầm than đói khát

Đến chung quanh để nghe tôi đàn hát

Quên hết những nỗi oán hờn đau khổ từ xưa,

Nghe thấy tiếng đàn họ yên lặng ngẩn ngơ.

Vì lời hát với tiếng đàn đều nhắc nhủ

Và tả rõ, vỗ về cuộc đời tận khổ.

Rồi hết cả bầy rách rưới đui mù,

Từ ông lão già, cho đến đứa trẻ thơ,

Dứt tiếng hát đều kêu lên, cảm khái,

“Anh ta thi sĩ của những người thân tàn ma dại”.

18/8/1934

Tiếng hát ru

Tiếng hát ai sao khêu gợi lúc đêm trường

Cho ta nhớ những ngày vui đã hết

Nhớ mẹ hiền nay phương trời cách biệt

Nhớ những đêm xưa yên lặng êm đềm

Ta ru lòng trong tiếng mẹ ru em.

Những em nhỏ không còn ai ru nữa

Chỉ có bóng giăng thôi giãi bên khung cửa

Trên vừng trăng nhớ mẹ ta gửi lòng

Nhưng biết phương trời mẹ có ngắm giăng không?

                                                                          1935

Người đàn bà điên ga Lưu Xá

Người đàn bà điên, ga Lưu Xá.

Ngồi ngay trước mặt, dưới chân tôi

 Ai vẽ được, thiên tài hội họa,

 Chân dung kia, kinh tởm tuyệt vời.

 Công chúa điên rồ và rách rưới,

 Hình ảnh lạ lùng chửa có hai,

 Cả tưởng tượng Đông Tây hợp lại

 Không dựng nên dù một phần mười.

Bao tải xơ, ni lông nát vụn,

Sợi dây thừng buộc mãi rách bông,

Vành hoa cưới, tràng hoa đã rụng

Tấm vũ y xơ xác từng lông.

Áo bông đụp nửa đen nửa trắng

Quần áo chằng màu bạc nước dưa

Không có xiêm y nào sánh đặng, 

Thách cả trời: nóng, lạnh, nắng, mưa.

Người điên ấy không gầy mà béo, 

Béo thực hay thịt bủng da phù,

Tưởng mọi người xung quanh khinh giễu, 

Nhìn ngược xuôi, mắt sắc căm thù.

Ba cháu gái xoa dầu lên mũi, 

Hương thơm nào bốc tự hoa ra, 

Tôi ngồi ngắm, mắt không hề mỏi

Đống rác kia, xưa đã là hoa!

Ca ngợi mỉa mai trời bỗng rực

Rọi nắng vàng trên cả bó hoa

Đẹp như một bài thơ “Hoa ác”

Hay bức tranh quái đản Goya!

Ai xui khiến và ai xếp đặt

Một nhà thơ với một người điên, 

Tôi bắt gặp ba lần cặp mắt

Nhẹ căm thù như muốn làm duyên.

 Tàu đến Đông Quan, người muốn đuổi:

“Đến ga rồi: thôi xuống đi mau”,

Tôi với người điên ngồi không nói

Dưới sàn, trên ghế vẫn nhìn nhau!

Tàu đến Quán Triều khách xuống xong

Còn người điên ấy với toa không

Tôi không ngồi nữa, chần chừ bước

Như cả chuyến xe, nặng trĩu lòng.

1977

........................................................................................

Thơ tuyển rút từ tập Vũ Đình Liên - Thơ với tuổi hoa, 

NXB Kim Đồng 2002