Phụ nữ Việt Nam qua cái nhìn Minh triết

Nhìn lại lịch sử­ hình thà nh và  phát triển của đất nước, trải qua hang nghìn năm Bắc thuộc và  bao cuộc đương đầu với nạn ngoại xâm, nửn văn hóa Việt vẫn giữ được bản sắc của mình trong quá trình tiến hóa. Công lao của các bà  mẹ, người vợ, người con gái trong các cộng đồng là ng xã Việt Nam đóng vai trò chủ yếu và  mang nét đặc trưng so với các quốc gia trên thế giới. Аọc cuốn Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại, nhà  xuất bản KHXH-1993 của Giáo sư Lê Thị Nhâm Tuyết, ta cà ng thấm thía vử điửu nà y.

Người phụ nữ Việt Nam, ngay trong xã hội phong kiến xưa, đã giữ vai trò quan trọng trong gia đình và  ngoà i xã hội. Của chồng công vợ; Thuận vợ thuận chồng tát Biển đông cũng cạn, Ruộng sâu trâu nái/ không bằng con gái đầu lòng, hay Giặc đến nhà  đà n bà  cũng đánh...Những câu ca dao tục ngữ đó nói lên tâm thức mang tính Minh triết của người Việt nhìn nhận, đánh giá vử phụ nữ.

So với lịch sử­ Văn hóa Trung Quốc, ngay trong Nho giáo, người ta có cái nhìn khắt khe vử phụ nữ, coi phụ nữ là  mầm mống của tội lỗi, là  thuộc hạng người hạ tiện, thì trong Văn hóa Việt Nam phụ nữ được trân trọng, được đánh giá cao vử thiên chức là m vợ, là m mẹ trong gia đình và  nhiửu người được tôn vinh ngoà i xã hội. Những quan niệm vử Tam tòng, Tứ đức, trọng nam khinh nữ của Nho giáo chỉ có ảnh hưởng nặng nử trong triửu đình phong kiến và  các giai tầng trên của xã hội Việt Nam thời trước. Còn trong cộng đồng là ng xã, Minh triết Việt thường giữ truyửn thống nhân văn trong quan hệ tình cảm vợ chồng, trai gái. Nhiửu câu ca dao rất đẹp được truyửn từ đợi nà y sang đời khác, mang tính dân chủ, nhân đạo, công bằng vử giới.

Những phụ nữ Minh triết

Trong Văn hóa dân gian Việt Nam có nhiửu nhân vật nữ già u tính Minh triết, như Quan âm Thị Kính, nhân vật Mẹ Аốp trong vở chèo Quan âm Thị Kính, nà ng Châu Long trong vở chèo Lưu Bình, Dương Lễ, nhân vật Giáng Kiửu trong Bích Câu kử³ ngộ™™, nà ng Tiên Dung trong tích Chử­ Аổng Tử­, nà ng Ngọc Hoa trong tích Sơn Tinh, Thủy Tinh...Ngay đối với Mửµ Châu trong tích Mửµ Châu, Trọng Thủy, thiển nghĩ cũng đừng nên quy kết cho nà ng cái tội Trái tim lầm chỗ để trên đầu bởi sự trong trắng thánh thiện của nà ng đã cải hóa được Trọng Thủy, biến mối tình éo le của hai người trở thà nh những hạt minh châu như tâm thức dân gian Việt...Аó là  hiện thân của Minh triết Việt nhìn nhận vử phụ nữ, là  tiếng nói của tình yêu chung thủy, tình bạn, lòng bác ái đồng thời là  sự phản kháng tính giả dối, khuôn sáo của lễ giáo phong kiến đương thời.

Các văn nhân là  phụ nữ Việt Nam qua các thời đại đã thể hiện tà i năng và  tính Minh triết Việt. Nữ Thi sĩ Hồ Xuân Hương ngay trong xã hội phong kiến đã dám cất lên tiếng nói bảo vử quyửn phụ nữ và  quyửn cá nhân con người. Quả cau nho nhử, miếng trầu hôi/ Nà y của Xuân Hương đã quệt rồi...Sự khẳng định cái tôi, bản lĩnh Hồ Xuân Hương thật là  độc nhất vô nhị trong thế giới phụ nữ!

Ngay trong thời kử³ Bắc thuộc, cuộc khởi nghĩa và  xưng Vương của Hai Bà  Trưng đã đánh dấu cái mốc son trong cuộc trường kử³ chống giặc ngoại xâm, già nh độc lập dân tộc. Những lời thơ ca ngợi vử sự nghiệp Hai Bà  Trưng của thi sĩ Ngân Giang nói lên hà o khí và  vẻ đẹp đầy nữ tính của Hai Bà : Ải Bắc quân thù kinh vó ngựa/ Giáp và ng khăn trở lạnh đầu voi./Chà ng ơi điện ngọc bơ vơ quá/ Trăng chếch ngôi trời bóng lẻ soi™™.

Tiếp theo là  cuộc khởi nghĩa của bà  Triệu chống giặc Ngô đã là  một sự nghiệp phi thường mà  người đương thời đã có bà i hát: Kiửu Kiửu nữ tướng quân/Tiếng tăm động phong trần/Là m tướng Ngô mất vía/Nhan sắc động nhân tâm. Rồi vử sau đến cuối thế kỷ 19 Аinh Tiên Hoà ng dẹp loạn mười hai xứ quân, lập nên Nhà  nước Аại Cồ Việt, khi nhà  vua băng hà  thì sự hà nh xử­ của Hoà ng hậu Dương Vân Nga trong việc tái giá và  nhường ngôi cho Lê Hoà n để dẹp giặc ngoại xâm và  sự chia rẽ nội bộ, phải chăng nên coi đó là  một sự Minh triết của người phụ nữ Việt. Аời vua Trần Duệ Tông có bà  Bích Châu cũng là  một tấm gương Nữ liệt. Trước nguy cơ chính sự suy vi, bà  đã thảo Kê minh thập sách để khuyên nhủ nhà  vua lấy Dân là m gốc, trọng dụng hiửn tà i ,dẹp bử hủ tục, trọng sự thiết thực, trừ tham quan ô lại... Bao tấm gương kiên trung, tiết liệt của phụ nữ Việt Nam qua các thời đại không sao kể xiết. Bà  Bùi Thị Xuân giúp vua Quang Trung trong công cuộc đại phá quân Thanh giải phóng đất nước, nhưng kết cục đã cùng chồng con bị hà nh hình mà  không chịu cúi đầu...Trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, già nh độc lập, thống nhất cho Tổ quốc vừa qua, phụ nữ Việt Nam rất xứng đáng với tám chữ Và ng được Bác Hồ trao tặng: Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Аảm đang. Аặc biệt là  đức Hy sinh ở người phụ nữ Việt Nam thật lớn lao vô cùng, nói như nhà  thơ Hồ DZếnh, thì phải được nạm bằng và ng dòng.

Khác xa với những nhân vật nữ tiếm ngôi vị trong các triửu đình phong kiến Trung Quốc như Аát Kỷ đời Trụ, Lữ Hậu đời Hán, Võ Tắc Thiên đời Аường..., những nữ danh nhân Việt Nam hy sinh, cúc cung tận tụy vì sự nghiệp của chồng con, của đất nước mà  không hử tranh già nh quyửn lực, danh lợi.

Trong gia đình Việt Nam, người phụ nữ luôn lo là m tròn thiên chức của mình, bên cạnh Chữ Tình là  Chữ Nghĩa, đó là  keo sơn, gắn bó vợ chồng trăm năm, khác với các mô hình gia đình Phương Tây hiện đại chỉ chú trọng vử tình mà  xem thường Nghĩa. Trong các gia đình hiện nay, nên chăng cần chú trọng phát huy truyửn thống Tình và  Nghĩa trong truyửn thống Minh Triết Việt Nam để chống lại các xu hướng lai căng du nhập từ Phương Tây, nhằm giữ vững truyửn thống trong ấm ngoà i êm của gia đình là  tế bà o của xã hội.

Minh triết Việt đặc biệt chú trọng đến việc gắn bó cá nhân con người với cộng đồng xã hội và  với tổ tiên, trong đó người phụ nữ đóng một vai trò trung tâm như là  người mẹ hiửn, dâu thảo, người vợ đảm đang.

Minh triết Việt không nhấn mạnh một chiửu đến tính bình đẳng máy móc giữa hai giới nam và  nữ mà  một mặt coi trọng thiên chức của mỗi giới mặt khác đòi hửi sự công bằng của nam và  nữ trong xã hội. Bởi vậy, trong công cuộc phát triển văn hóa xã hội, Minh triết Việt là  động lực và  nửn tảng cho việc giải phóng phụ nữ, phát huy các tiửm năng của chị em trong xây dựng gia đình và  đóng vai trò ngà y cà ng lớn trong khoa học công nghệ, văn học nghệ thuật, kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội.