Phố Hà ng Bạc - Nét quyến rũ của Phố cổ Hà  Nội

Cộng với những di tích lịch sử­ được dựng lên ở con phố nà y là m cho Hà ng Bạc vừa cổ kính vừa tâm linh. Аiửu nà y khác hẳn với bất cứ một con phố nà o ở Châu á. Thế mới biết tại sao khách du lịch quốc tế khi đến Hà  Nội bao giử họ cũng chọn Hà ng Bạc là m điểm dừng chân lâu nhất.

Cho đến nay người ta vẫn chưa thấy cuốn sách nà o nghiên cứu của các chuyên gia sử­ học ghi chép niên đại ra đời của phố hà ng bạc. Nhưng theo tấm bia ghi ở đình Dũng Hãn (số 42 Hà ng Bạc) thì phố Hà ng Bạc ra đời và o thời nhà  Lê. Thời Pháp thuộc - Phố Hà ng Bạc còn có tên tiếng Pháp là  Rue de changeurs (tức là  phố Аổi Bạc hay phố của những người nhiửu tiửn). Những ngà y ấy phố Hà ng Bạc là  nơi tập trung những người thợ tinh xảo trong kử¹ thuật chế tác đồ và ng bạc của đất kinh kử³. Những người là m nghử nà y ngoà i một số người dân Hà  Nội gốc còn phần lớn là  những cư dân cuả 3 là ng khác di cư đến: dân là ng Châu Khê (huyện Hưng Yên, chuyên đúc bạc đổi tiửn), dân là ng Аịnh Công Thượng (huyện Thanh Trì - Hà  Nội, chuyên Аồ Аậu) và  dân là ng Аồng Xâm (nổi tiếng với nghử chạm bạc). Sở dĩ có chuyện những người dân ở nơi khác vử đây lập nghiệp là  vì: và o thế kỷ 15, quan thượng thư bộ lại Lưu Xuân Tín - vốn là  người là ng Châu Khê được triửu đình nhà  Lê giao cho việc lập xưởng đúc bạc nén tại kinh thà nh Thăng Long (tức Hà  Nội ngà y nay), lúc bấy giử bạc nén được dùng là m đơn vị tiửn tệ để trao đổi. ông đã đưa thợ ở Châu Khê tới kinh thà nh lập xưởng đúc bạc.

Dần dần cùng với nghử đúc Bạc, thợ Châu Khê là m cả nghử thợ trang trí và ng bạc. Аến đầu thế kỷ 19, dưới triửu Nguyễn, xưởng đúc bạc nén chuyển và o Huế, nhưng phần lớn thợ Châu Khê vẫn ở lại Thăng Long là m nghử kim hoà n. Họ lập thà nh phường thợ tại phố Hà ng Bạc ngà y nay. Lúc nà y do việc phải tuyển gấp người để chuyên phục vụ nhu cầu đúc bạc cho vua quan, nho sử¹ và  xây dựng nhà  cử­a nên những người thợ và ng bạc ở Аịnh Công và  Đồng Xâm cũng tới đây lập nghiệp. Người ta chuyên sản xuất, buôn bán kể cả đổi bạc nén lấy bạc vụn. Аây cũng là  sự giải thích vì sao phố Hà ng Bạc còn có tên là  phố Аổi Bạc. Dân các là ng đến Hà ng Bạc theo họ hà ng, là ng xóm với nhau, và  họ sống quần cư tại một điểm, một phường. ở mỗi là ng lại chuyên một nghử, vì thế mới có chuyện ở con phố dà i ấy có người thì chuyên sản xuất, người thì chuyên mua bán... là m cho con phố nà y lúc nà o cũng tấp nập. Аiửu thật thú vị ở Phố hà ng Bạc là  bên cạnh sự vương giả ấy, còn có một cái gì đó sâu lắng lạ thường: Những ngôi nhà  hình ống và  những mái nhà  chồng diêm, với mái ngói cong, lô xô và  mửm mại đã tạo cho Hà ng Bạc một nét duyên riêng giữa rất nhiửu những con phố cổ của Hà  Nội. Cộng với những di tích lịch sử­ được dựng lên ở con phố nà y là m cho Hà ng Bạc vừa cổ kính vừa tâm linh. Аiửu nà y khác hẳn với bất cứ một con phố nà o ở Châu á.

Thế mới biết tại sao khách du lịch quốc tế khi đến Hà  Nội bao giử họ cũng chọn Hà ng Bạc là m điểm dừng chân lâu nhất. Chẳng thế mà  Jacques - một kiến trúc sư người Pháp khi đến Hà ng Bạc đã mê tít lối kiến trúc của những ngôi nhà  cổ ở đây. Những ngôi nhà  hình ống với bử dà i, rộng tuy có hạn, nhưng lại vẫn tạo được khoảng không gian, ở đó có nơi để thử cúng, có nơi để nghỉ ngơi, sản xuất và  buôn bán, nhưng vẫn rất thông thoáng có đủ lượng ánh sáng chiếu và o. Nhà  chồng diêm thì khác hẳn: là  loại nhà  hai tầng không hoà n toà n với gác xép có cử­a giả hay cử­a cỡ nhử hoặc cử­a tròn mở ra phố. Loại nhà  nà y ngoà i mái ngói nghiêng xuống mặt phố còn có mái tranh vẩy thêm ra hè. Hai đầu hồi xây và i ba bậc, có đường chỉ hay đường triện đơn giản. Bử nóc hai mái hơi cong lên ở hai đầu và  gử trang trí. Kết thúc ở hai đầu góc mái là  cái đầu xây trang trí gạch bằng chỉ. Với lối kiến trúc nà y là m cho phố Hà ng Bạc khác hẳn với những con phố khác của Hà  Nội. Những di tích lịch sử­ ở phố Hà ng Bạc cũng được thống kê là  nhiửu nhất trong các phố cổ của Hà  Nội, nổi tiếng là  đình Dũng Hãn, đình Trương Thị, đình Kim Ngân... ông cụ trông coi đình Dũng Hãn cho biết: Аình Dũng Hãn có niên hiệu Cảnh Hưng thứ 44, được xây dựng và o cuối thế kỷ 18. Аây là  ngôi đình rộng nhất ở phố cổ Hà  Nội, ở chính giữa dùng để thử Linh Lang Vương, bên ngoà i có miếu thử thần nữ. Mỗi ngôi đình ở phố Hà ng Bạc được gắn với một dòng họ riêng.

Ngà y xưa khi người dân ở các là ng lên đây lập nghiệp, họ đã đửu dựng một ngôi đình để là m nơi hội họp, tế lễ. Ví dụ như người dân là ng Châu Khê khi lên đây đã dựng ngôi đình Trương Thị và  đình Kim Ngân để hội họp, cho đến cuối thế kỷ 19, khi dân là ng Châu Khê lên lập nghiệp ngà y cà ng đông thì ngôi đình Trương Thị và  đình Kim Ngân không đủ chỗ cho dân là ng hội họp tế lễ nên họ đã mua Nội Miếu ở thà nh Hà i Tượng (nay là  số 30 phố Hà ng Giầy) để là m đửn thử Vọng. Dân là ng Аịnh Công thì lập đửn thử 3 ông tổ nghử Kim Hoà n là : Trần Аiửn, Trần Аiện và  Trần Hoà n, và  hà ng năm cứ và o ngà y 12/2 âm lịch dân là ng Аịnh Công lại mở hội tưởng nhớ công lao 3 người thầy nghử Kim Hoà n. Người là ng Аồng Xâm lên đây ít nên chưa có điửu kiện lập đình miếu. Nên hà ng năm và o ngà y giỗ tổ người dân là ng Аồng Xâm ở Hà  Nội đửu vử là ng dự hội. Cuộc sống thời mở cử­a đã có những điửu khác xưa rất nhiửu, song những người thợ kim hoà n ở phố Hà ng Bạc vẫn luôn là m ra những sản phẩm và ng bạc tinh xảo.

Trên các đồ và ng bạc ấy người ta dễ nhận thấy hai đặc điểm nổi bật là  tạo dáng nghệ thuật và  tạo văn rất tinh xảo, sinh động là m hấp dẫn ngà y cà ng đông khách du lịch đến thăm quan và  mua sắm. Tuy nhiên trong dòng người tấp nập đến phố Hà ng Bạc ấy cón có rất nhiửu người tới những ngôi đửn tự xưa thắp nén nhang cầu mong những điửu tốt đẹp.