Phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong thời đại kỹ thuật số

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, GS.TS Nguyễn Chí Bền đánh giá, sức mạnh mềm trở thành yếu tố quyết định trong chiến lược đối ngoại của nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia có nền văn hóa phong phú và đặc sắc như Việt Nam.

Tác dụng của sức mạnh mềm trong thời đại kỹ thuật số thông minh

Nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam Nguyễn Chí Bền cho rằng, xây dựng sức mạnh mềm phụ thuộc rất nhiều vào các thành tố và nội dung kỹ thuật số. Các quốc gia, nhất là các quốc gia có nền kinh tế phát triển đã và đang tận dụng mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok, Youtube, Instagram) để tương tác trực tiếp với công chúng toàn cầu, quảng bá các giá trị văn hóa của họ, đồng thời định hình nhận thức về hình ảnh và chính sách của họ.

Các công cụ kỹ thuật số cho phép các quốc gia sử dụng ngoại giao văn hóa và kinh tế, thiết lập sự hiện diện trực tuyến có ảnh hưởng, góp phần vào sức hấp dẫn và ảnh hưởng tổng thể của một quốc gia trên trường quốc tế. Có thể thấy, trong thời đại kỹ thuật số thông minh, sức mạnh mềm có những tác dụng nhất định. Đó là thúc đẩy sự thay đổi nhận thức xã hội một cách nhanh chóng hơn và sâu rộng hơn trước đây về hệ giá trị quốc gia và chính sách quốc gia.

Thông qua các phương tiện truyền thông, nội dung số sáng tạo trên mạng xã hội, thông tin về các vấn đề xã hội, môi trường, văn hóa…được lan truyền và thu hút sự chú ý của đông đảo cộng đồng. Người dùng mạng xã hội không chỉ nhận tin mà còn tham gia vào quá trình chia sẻ, phản hồi, tạo ra các cộng đồng cùng chí hướng, từ đó làm tăng cường nhận thức chung và khả năng phối hợp hành động. Sức mạnh mềm trong thời đại kỹ thuật số được cơ hội phát triển nhanh và sâu rộng hơn.

Bên cạnh đó, khả năng kết nối của sức mạnh mềm trong thời đại kỹ thuật số cũng là điểm nổi bật khi các nền tảng số giúp tạo lập những cộng đồng ảo trên quy mô toàn cầu với những người cùng quan điểm, giá trị và mục tiêu. Ranh giới quốc gia tộc người trong thế giới ảo không có giá trị ngăn cách, mỗi cá thể người có thể kết nối với các thành viên khác thành cộng đồng mà không bị ranh giới quốc gia hay tộc người giới hạn.

Điều này không chỉ thúc đẩy sự chia sẻ kiến thức, văn hóa mà còn khởi xướng các phong trào xã hội và các sáng kiến đổi mới cộng đồng. Những nhóm cộng đồng này trở thành động lực quan trọng thúc đẩy thay đổi xã hội, lan tỏa các giá trị tích cực, như: quảng bá văn hóa, bảo vệ môi trường, bình đẳng xã hội, giáo dục... một cách rộng rãi và hiệu quả. Đồng thời, sức mạnh mềm còn ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách và hoạt động của doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân.

Thêm nữa, thông qua các nội dung được lan tỏa trên các mạng xã hội, ý thức về phát triển bền vững được nâng cao, các sáng kiến quảng bá giới thiệu văn hóa được hỗ trợ và lan rộng. Giáo dục trực tuyến và chia sẻ kiến thức mở góp phần tạo nền tảng tri thức rộng lớn cho mọi người, từ đó hỗ trợ các chính sách xã hội và kinh tế, văn hóa hiệu quả hơn.

Như vậy, sức mạnh mềm trong thời đại kỹ thuật số thông minh là lực lượng thúc đẩy thay đổi toàn diện trong xã hội hiện đại, mang đến những ảnh hưởng tích cực và bền vững cho nhiều lĩnh vực quan trọng. Sự phối hợp hiệu quả giữa các thành tố của công nghệ kỹ thuật số và sức mạnh mềm sẽ tiếp tục là xu hướng mạnh mẽ giúp các quốc gia và cộng đồng thích nghi, phát triển trong tương lai…

Phát huy sức mạnh mềm Việt Nam trong thời đại công nghệ số

Theo GS.TS Nguyễn Chí Bền, để xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh vững bước tiến vào kỷ nguyên mới đòi hỏi rất nhiều điều để làm, khai thác và phát huy được vai trò của “Sức mạnh mềm Việt Nam”. Điều này, trước hết cần có một “Chiến lược tổng thể về Sức mạnh mềm”. Để phát huy sức mạnh mềm trong thời đại công nghệ số, Việt Nam cần tập trung vào những nội trọng tâm.

“

Việt Nam đang trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử nhân loại, ngoài những đặc điểm có tính đặc thù, Việt Nam có hai đặc điểm giống các quốc gia khác, đó là chịu ảnh hưởng của quá trình toàn cầu hóa mà Việt Nam chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng; đất nước cũng đang trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư mà tất cả các quốc gia đều chịu ảnh hưởng. Vì thế, đã đến lúc Việt Nam cần xây dựng một “Sức mạnh mềm” của Việt Nam để vừa định hình vị thế của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, và phù hợp với bối cảnh lịch sử, phát triển của đất nước cũng như xu thế của thời đại.

GS. TS Nguyễn Chí Bền

Trước hết, sử dụng các hình thức của công nghệ truyền thông hiện đại, ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin để sáng tạo nhiều loại sản phẩm văn hóa. Thời đại kỹ thuật số với các công nghệ như Internet kết nối vạn vật, trí tuệ nhân tạo (Al) và dữ liệu lớn (big data) tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam phát huy sức mạnh mềm qua ngoại giao công chúng và xây dựng thương hiệu quốc gia. Đây là nền tảng giúp lan tỏa hình ảnh đất nước nhanh chóng, đối ngoại hiệu quả và tạo ảnh hưởng rộng rãi.

Cùng đó, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa, chính sách đối ngoại. Việt Nam cần tập trung nâng cao và phát triển giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời có chính sách ngoại giao mềm dẻo, khôn khéo, giữ vững độc lập chủ quyền trong quan hệ quốc tế. Chính sách này góp phần tạo niềm tin và thiện cảm từ cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các nước vừa và nhỏ, đang phát triển.

GS.TS Nguyễn Chí Bền cho biết thêm, chúng ta cần tăng cường công tác truyền thông đại chúng, truyền thông đa phương tiện và phối hợp liên ngành, phối hợp các cơ quan Trung ương và các địa phương để nâng cao nhận thức về sức mạnh mềm, đẩy mạnh truyền thông qua các mạng xã hội phổ biến như Twitter, Facebook, Youtube giúp quảng bá hiệu quả các giá trị văn hóa, con người Việt Nam.

Đồng thời tập hợp sức mạnh nội tại, đoàn kết dân tộc: sức mạnh mềm Việt Nam cũng dựa vào giá trị tự thân như tinh thần tự chủ, độc lập dân tộc, sự cảm hóa và đoàn kết dân tộc. Đây là nguồn lực tạo nên sức ảnh hưởng bền vững và sự đồng thuận trong phát triển đất nước. Những bài học này giúp Việt Nam phát huy hiệu quả sức mạnh mềm trong thời đại số, góp phần nâng cao vị thế quốc gia và phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0).

“Cần tranh thủ sự đồng thuận của người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là các nhân vật có uy tín và ảnh hưởng tại các quốc gia mà họ sinh sống, tạo cơ hội để họ sáng tạo và quảng bá văn hóa Việt Nam, hệ giá trị Việt Nam với bạn bè quốc tế. Làm sao để mỗi người Việt Nam ở nước ngoài là đại sứ, là thành viên không thể thiếu của xây dựng và lan tỏa sức mạnh mềm Việt Nam ở các quốc gia trên hành tinh hiện nay” - GS. TS Nguyễn Chí Bền nêu giải pháp./.