Nguyễn Trường và “Cái đẹp là sự giản dị”

Bùi Việt Thắng| 15/07/2018 07:47

Giải Nhất cuộc thi truyện ngắn 2015 - 2017 của báo Văn nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên) với chùm truyện ngắn “Vương quốc mộng mơ”, “Quà tặng tương lai” và “Mùa thanh long”. Không phải chờ đến cuộc thi này nhà văn Nguyễn Trường mới được bạn đọc biết đến. Anh là một nhà văn thuộc kiểu “chầm chậm tới mình”, đã sở hữu gần một chục tác phẩm văn xuôi nặng ký.

Sau khi tốt nghiệp trường Viết văn Nguyễn Du (khóa V), anh đầu quân cho nhà xuất bản Thanh niên. Làm việc ở chi nhánh TP. Hồ Chí Minh một độ dài rồi chuyển ra Hà Nội làm Giám đốc /Tổng biên tập. Lần đầu tiên nhà xuất bản này có nhà văn làm thủ lĩnh. Anh đến với cuộc thi truyện ngắn của báo Văn nghệ lần này với thái độ khiêm tốn, nhưng tự tin vì đã có bề dày trải nghiệm sống và viết. 

Nguyễn Trường và “Cái đẹp là sự giản dị”
Nhà văn Nguyễn Trường (giữa) nhận giải Nhất cuộc thi truyện ngắn 2015 - 2017 của báo Văn nghệ với chùm truyện ngắn “Vương quốc mộng mơ”, “Quà tặng tương lai” và “Mùa thanh long”.
Chùm truyện đạt giải Nhất của nhà văn Nguyễn Trường quả thực không làm “xấu chàng hổ ai”. Càng đọc càng thấy thấm thía vì sự thâm hậu của lối viết, cách đặt vấn đề sâu sắc và kín đáo, ngôn từ giản dị, giọng điệu chân thành. “Vương quốc mộng mơ” là truyện hay nhất trong chùm truyện được giải. Có thể nói khi viết về nhân vật ông Đạo Dừa tác giả rất vững tay, có bản lĩnh sống và nghệ thuật. Bởi vì vấn đề tôn giáo luôn nhạy cảm, nhất là trong bối cảnh hiện nay. 

Có thể nói, truyện ngắn này đa nghĩa, nhiều tầng giá trị, nên khi đăng báo, Ban biên tập đã phải viết một sa-pô khá dài đề phòng những cách suy diễn lệch lạc với dụng ý không tốt. Cặp nhân vật chính ông Đạo Dừa (người mộng mơ, hoang tưởng, đôi chút phiêu lưu) và cô Diệu Nương (cháu/ và là cố vấn của ông Đạo Dừa, người thực tiễn, có khả năng làm cân bằng tâm thế người khác) là một “cặp đôi hoàn hảo”, một cặp “song kiếm hợp bích”, đã làm bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm - con người không thể bay khỏi mặt đất. 

“Vương quốc mộng mơ” là một truyện triết lý nhưng không khô khan, trái lại giàu chất sống. Nhà văn đã nghiền ngẫm hơn 20 năm để viết tác phẩm này từ những điều mắt thấy tai nghe. 

“Quà tặng tương lai” (tên truyện được dùng đặt tên cho cả cuốn sách) là một truyện mang phong cách tâm lý - trữ tình. Tác giả kể (từ ngôi thứ nhất) câu chuyện về người mẹ của mình giữ gìn một kỷ vật của người lính mấy chục năm, luôn khắc khoải ngày gặp lại để trao trả món quà quý. Nhưng khi gặp lại thì con người đó (nhân vật Đăng) đã là một con người hoàn toàn khác trước, cố tình lãng quên quá khứ, say sưa với địa vị và quyền uy mới trên ghế chủ tịch một quận ở Sài Gòn sau 1975. Truyện rất ngắn nhưng có mầm mống một tiểu thuyết vì mở rộng không gian - thời gian nghệ thuật. Cấu tứ của truyện có ý nghĩa nhân văn: nếu quá khứ không tạo nên giá trị và niềm tin thì mãi mãi nó không thể trở thành quà tặng tương lai, dẫu trong hoàn cảnh nào con người có lương tri không được lãng quên bất cứ điều gì, bất cứ con người nào. Đời sống là một dòng chảy liên tục, có quá khứ - hiện tại - tương lai. Con người không thể cắt khúc để sống. Truyện được viết theo bút pháp tâm lý, hướng vào nội tâm, phát hiện vẻ đẹp tâm hồn của con người chân chính, phê phán những kẻ bội bạc với đồng loại. “Mùa thanh long” được viết theo phép ẩn dụ. Nói chuyện thiên nhiên cây cỏ, mùa màng thu hoạch với người nông dân có vẻ như là chuyện bao đồng, nhưng cuối cùng hướng tới chuyện của con người. Nhân vật chị Sáu trong truyện là một người tốt. Nhưng tốt theo lối cổ xưa - ôm đồm, đa mang mọi chuyện nên cuối cùng cứ như mắc vào mớ bòng bong trong mọi quan hệ tình cảm. Cái tình thương người của chị quả thật bao la, nhưng đôi khi vì thế mà “yêu nhau bằng mười hại nhau”, nghĩa là làm cho người khác vì được bao bọc, bao cấp mà trở nên thụ động. Mạch ngầm của truyện rất sâu, nó gợi suy nghĩ về việc cần thoát ra khỏi cái cơ chế quan liêu bao cấp của một thời kỳ dài khiến con người nhụt chí tự chủ, sáng tạo. Truyện được viết bằng một giọng cảm thương, chia sẻ nhưng không bi lụy, yếu đuối. Cảnh và tình, người và việc quấn quyện, tạo ra một cảm giác thú vị khi được trở về với chuyện của “tam nông” đang rất nóng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.

Nhìn chung, phong cách của nhà văn Nguyễn Trường đã định hình và phát sáng. Nếu có thể nói thì đó là phong cách tâm lý – triết luận – trữ tình. Nếu nói văn chương là nghệ thuật ngôn từ thì truyện của nhà văn Nguyễn Trường dễ đọc, dễ cảm nhận vì sự giản dị như là nguyên tắc phát hiện và thể hiện cái đẹp của đời sống qua câu chữ. Nhà văn Nguyễn Trường không bị các ism (chủ nghĩa) chi phối (hậu hiện đại chẳng hạn). Anh viết theo truyền thống hiện thực chủ nghĩa vốn tạo nên thành tựu cơ bản của văn học dân tộc 10 thế kỷ. Anh có ý thức quan tâm đến độc giả, không “hoắng” lên như nhiều cây bút non nớt, thiếu bản lĩnh thường hay đắp điếm tác phẩm bằng những xảo thuật. Nhà văn viết theo quan niệm  “cái đẹp là sự giản dị”. 
(0) Bình luận
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Thị Mai
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Thị Mai.
  • Chùm thơ của tác giả Dương Văn Lượng
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Dương Văn Lượng.
  • Mưa chùa Trăm Gian
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Mưa chùa Trăm Gian của tác giả Phạm Đình Ân.
  • Hồi sinh sông Tô Lịch
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Hồi sinh sông Tô Lịch của tác giả Bằng Việt.
  • Tặng mùa Em mười tám
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Tặng mùa Em mười tám của tác giả Giang Đăng.
  • Sông Hồng
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Sông Hồng của tác giả Nguyễn Linh Khiếu.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Sắc màu mới trong âm nhạc của Nguyễn Thành Trung
    Tiếp tục hành trình sáng tạo bền bỉ với những thanh âm chân phương, giàu sức gợi, tháng Tư này, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung ra mắt ca khúc “Ám ảnh tháng Tư” - một tác phẩm mang màu sắc tưởng niệm, kết hợp giữa cảm hứng mùa hoa và suy tư về ký ức, cội nguồn. Với sự tham gia của ê-kíp nghệ sĩ chuyên nghiệp, ca khúc tạo nên một không gian âm nhạc giàu cảm xúc, hướng tới giá trị tri ân và chiều sâu văn hóa tác phẩm.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Hoa thủy tiên của mẹ (Kỳ 2)
    Đã nhiều năm trôi qua chúng tôi không lên bờ đón Tết. Mẹ nói đời mẹ gửi cả vào sông. Sống ở trên sông. Mai này mẹ nằm lại đáy sông, nhờ sông giữ giùm phần linh hồn người thiên cổ. Mẹ không muốn xa dòng sông nửa bước. Tôi lớn lên trên chiếc ghe chòng chành sóng nước, qua bao mùa gió trăng. Mùa xuân này tôi ra lái thuyền ngồi chải tóc.
  • Hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý để phát triển văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế và đổi mới phương thức quản lý văn hóa nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Từ góc độ này, Thạc sỹ Vũ Minh Đạo, Vụ trưởng Vụ Văn hóa – Xã hội thuộc Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội, kiến nghị lập pháp để đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng hiện đại, hiệu quả, phát huy vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh quan trọng trong phát triển quốc gia.
  • Các đơn vị "chốt" phương án tổ chức Hội thảo Quốc tế INCOTEH 2026
    Ban Tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về Công nghệ và Sức khỏe số – INCOTEH 2026 đã tổ chức cuộc họp với sự tham gia của các đơn vị đồng tổ chức và doanh nghiệp đồng hành nhằm thống nhất phương án, kế hoạch triển khai hội thảo.
  • Lan tỏa tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc qua lễ hội “Chúng ta là một - We Are Together”
    ‏Nhằm hướng tới kỷ niệm 34 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hàn Quốc, chiều 17/4, tại Hà Nội đã diễn ra buổi họp báo về Lễ hội “Chúng ta là một - We Are Together” lần thứ 8.
Đừng bỏ lỡ
Nguyễn Trường và “Cái đẹp là sự giản dị”
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO