Nghị quyết của HĐND Thành phố Hà Nội: Quy định chi tiết thi hành Luật Thủ đô về xây dựng và ban hành văn bản pháp luật

Nghị quyết này được đánh giá là nền tảng pháp lý vững chắc, giúp Thành phố chủ động hơn trong công tác quản lý, điều hành và phát triển Thủ đô. Nghị quyết không chỉ cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được đề ra mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho Hà Nội thực hiện các nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới.

Các quy định chính về thẩm quyền và trình tự

Nghị quyết đã làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo khoản 2 Điều 8 của Luật Thủ đô, đồng thời chi tiết hóa các quy định tại khoản 3 Điều 8 và khoản 6 Điều 9 của cùng Luật. Bên cạnh đó, Nghị quyết còn thiết lập trình tự, thủ tục ban hành nghị quyết để lựa chọn áp dụng pháp luật theo khoản 3 Điều 5 của Luật Thủ đô.

Đối tượng áp dụng của Nghị quyết bao gồm các cơ quan chủ trì trong việc xây dựng chính sách, soạn thảo và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cùng với các tổ chức và cá nhân có liên quan.

Nguyên tắc xây dựng và ban hành văn bản

Nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh trong Nghị quyết là việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải tuân thủ sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, đồng thời phù hợp với Hiến pháp, Luật Thủ đô và các quy định pháp luật hiện hành.

Ngoài ra, Nghị quyết còn đề cao các yếu tố như bảo đảm quốc phòng, an ninh, kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí và ngăn chặn lợi ích nhóm, cục bộ. Đặc biệt, Nghị quyết khuyến khích việc phát huy vai trò tham gia của các đối tượng chịu tác động trực tiếp và các cơ quan, tổ chức liên quan trong quá trình xây dựng văn bản.

Thẩm quyền điều chỉnh và biện pháp đặc thù

Về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, HĐND Thành phố có thể ban hành văn bản để điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang có trong văn bản của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhằm phục vụ nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức thuộc Thành phố.

HĐND Thành phố cũng được trao quyền áp dụng các biện pháp đặc thù để hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội trong những trường hợp cần thiết, đặc biệt khi chưa có quy định cụ thể từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc các bộ, ngành.

UBND Thành phố cũng có thẩm quyền tương tự, điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, nhằm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của UBND, Chủ tịch UBND các cấp và các cơ quan thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.

Quy trình tham vấn và thẩm định

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết là việc quy định chi tiết về hồ sơ, quy trình tham vấn, lấy ý kiến, truyền thông, đăng tải, thẩm định và thẩm tra dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm tổ chức tham vấn ý kiến của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Sở Tư pháp, Sở Nội vụ, Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ, cùng các chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức, cá nhân và các đối tượng chịu tác động trực tiếp từ văn bản.

Trong trường hợp dự thảo văn bản có nội dung khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa có quy định của pháp luật hiện hành, cơ quan soạn thảo phải tiến hành tham vấn ý kiến của các bộ, ngành Trung ương, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và UBND các tỉnh, thành phố trong vùng Thủ đô có liên quan.

Thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù

Nghị quyết cũng dành một chương riêng để quy định về xây dựng nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách theo Điều 9 của Luật Thủ đô. Việc xây dựng nghị quyết thí điểm này đòi hỏi phải xác định rõ sự cần thiết của cơ chế, chính sách mới, đảm bảo nguồn lực thực hiện, thiết lập cơ chế theo dõi, kiểm soát rủi ro, và xác định rõ tiêu chí đánh giá hiệu quả cũng như điều kiện triển khai hoặc kết thúc thí điểm.

Hồ sơ đề xuất thí điểm cơ chế, chính sách phải bao gồm báo cáo tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động chính sách, rà soát các chủ trương của Đảng, pháp luật hiện hành và điều ước quốc tế có liên quan. Cơ quan chủ trì đề xuất cần khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến các sở, ngành, cơ quan Trung ương, địa phương và đối tượng chịu tác động trực tiếp trước khi trình UBND Thành phố xem xét.

Quy trình thẩm định nghị quyết thí điểm sẽ được thực hiện thông qua hội đồng thẩm định hoặc lấy ý kiến bằng văn bản, với sự tham gia của đại diện các sở, ngành, cơ quan Trung ương, chuyên gia, nhà khoa học để đảm bảo tính khách quan và khả thi.

Lựa chọn áp dụng pháp luật ưu đãi

Nghị quyết cũng quy định rõ trình tự, thủ tục xây dựng nghị quyết lựa chọn áp dụng pháp luật theo khoản 3 Điều 5 của Luật Thủ đô. Nội dung văn bản đăng ký cần làm rõ sự cần thiết, tính hợp lý, khả thi, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật của Thành phố, cũng như lợi ích, hiệu quả của việc áp dụng pháp luật theo hướng ưu đãi, thuận lợi hơn.

Cuối cùng, UBND thành phố Hà Nội có trách nhiệm tổ chức thi hành và giải trình trong quá trình xây dựng và thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của Thành phố để thi hành Luật Thủ đô. Thường trực HĐND Thành phố, các Ban, các Tổ đại biểu, đại biểu HĐND Thành phố và Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp sẽ có trách nhiệm giám sát việc thực hiện Nghị quyết./.