Lãng đãng cà phê Hà  Nội

(Ảnh: Giacaphe.com)

Аã rất nhiửu người viết ngợi ca, cảm nhận, xốn xang hoà i niệm vử cà  phê Hà  Nội. Những Nhân, những Lâm, những Giảng, những Năng..., những tên quán, tên người đã trở nên quen thuộc, thậm chí ngay cả với những người chưa một lần ngồi cà  phê Hà  Nội. Nhưng, cái tình của cà  phê Hà  Nội không ở sự nổi tiếng của tên quán, tên người. Cà  phê Hà  Nội bình dị hơn, xao xuyến hơn cả những huyửn thoại mà  người ta có thể gọi tên.

Trong vòng 30 năm qua, Hà  Nội đã đổi thay rất nhiửu, từ hạ tầng đô thị, đến xu hướng tiêu dùng, đời sống thị dân... Cà  phê Hà  Nội cũng thế. Người ta đã thấy những góc phố Highland, những Trung Nguyên biệt thự được chuẩn hóa từ bà n ghế, ly tách đến hương vị cà  phê. Nhiửu tên tuổi của cà  phê Hà  Nội xưa cũng dần chuyển mà u.

Cà  phê Nhân bán cả fastfood. Cà  phê Giảng độ lại ngoại thất đậm phong cách Italia... Người Hà  Nội vốn nhiửu hoà i niệm, tưởng như sự đổi mà u, bử đi bản sắc của những tên tuổi lừng danh cà  phê Hà  Nội sẽ là m cho nhiửu người tiếc nuối, thế mà  không. Thế mới hay những ấn tượng cà  phê Hà  Nội xưa kia vốn dĩ bị hiểu lầm.

Trước cử­a ga Hà  Nội, phía đường Trần Quý Cáp, có một quán cà  phê xem chừng chẳng có gì đặc biệt, nhưng lại đông khách và o buổi tối. Cái quán tối tăm, khá ồn à o, có dạo đêm nà o cũng chiếu video phim chưởng. Bức tường cũ, những bức tranh cũ, chân dung một thiếu nữ u buồn, khuôn mặt một thiếu phụ thanh tú, xanh xao lúc ẩn lúc hiện phía sau những lọ, chai, bình, vại ở quầy bar. Nà ng lặng lẽ như một cái bóng, đôi khi lướt qua khi mang đồ uống cho vị khách nà o đó.

Khách thì đủ loại. Có những người bồn chồn ngồi rít thuốc một mình, có đôi tình nhân bịn rịn tìm bà n tay nhau, có kẻ điửm nhiên ngồi ngắm sự vội vã của nhân gian... Tất cả đửu im lặng trong ánh đèn đường mử tối hắt qua những tán bà ng, sự im lặng lạ thường đến mức âm thanh loảng xoảng của những pha đâm chém trên ti vi cũng thà nh sự ồn à o vô vọng. Một lát cắt của cà  phê Hà  Nội, nơi người ta có thể theo đuổi những ý nghĩ riêng tư trong không gian hỗn độn.

Ngã tư Phan Chu Trinh - Trần Hưng Аạo có một cội sưa già  thường nở hoa trắng xóa mỗi tháng Hai âm. Аó cũng là  thời điểm khó tìm chỗ ngồi ở một quán cà  phê gần đó. Quán với dăm bộ ghế mây rẻ tiửn, mấy bức tranh chép, bà  chủ trung niên, khách không sà nh điệu. Thường ngà y, quán là  nơi buôn chuyện của đám nhân viên và i văn phòng gần đấy. Còn khi hoa sưa nở, người ta thấy có những vị khách vừa lạ vừa quen. Có người đà n ông tóc bạc thỉnh thoảng đến một mình. Có đôi tình nhân kẻ trước người sau đến ngồi và o chỗ mà  không gọi đồ uống, bà  chủ chỉ gật đầu bưng ra cà  phê đen không đường cho người đà n ông, cà  phê nâu cho người phụ nữ. Khách nhìn ra đường, bà  chủ nhìn ra đường, phố mưa phùn tả tơi hoa trắng.

Tôi là  khách quen, không phải dân văn phòng buôn chuyện, cũng không phải những khách tháng Hai. Có những buổi chiửu vô vị bà n chân không định mà  rẽ đến quán quen. Nhiửu buổi chiửu như thế nên thuộc cả nhịp chuyển sắc mà u của những cây sưa, cây cơm nguội trước cử­a, và  nữa, thuộc cả cảm giác bình yên mỗi lúc bước chân vử mà  cảm giác có ánh mắt tiễn đưa thấu hiểu của một người quen chưa hử trò chuyện. Cà  phê ngon đôi khi chỉ là  cái cớ cho người ta tìm thấy tâm hồn mình đang đâu đó ngoà i kia.

Trong một bộ phim không nhớ tên của đạo diễn Việt kiửu Trần Anh Hùng có một chi tiết khó quên là  nhân vật nữ ngồi trong quán cà  phê của mình ngà y nà y qua ngà y khác nhìn và o những góc tường. Ở đó, cô luôn thấy hiện ra những vẻ mặt quen thuộc của những vị khách dường như đã in sâu và o không gian cà  phê của họ. Có thể đạo diễn Trần Anh Hùng đã bắt được cái thần thái của cà  phê Hà  Nội trong một cảnh quay thật độc đáo. Và  có lẽ cũng chẳng phải vô tình, nữ diễn viên chính trong bộ phim đó là  nghệ sĩ Như Quử³nh. Chị cũng từng là  một bà  chủ quán cà  phê ở phố cổ. Cà  phê Quử³nh.

Cà  phê Quử³nh có gì hay? Chẳng có gì! Nhạc không, đồ uống đặc sắc không, chỉ cà  phê và  mấy thứ lặt vặt... nhưng thích. Thích vì có một cảm giác rất Hà  Nội: trầm tĩnh, yên bình, nhịp đời chầm chậm trôi qua trên gương mặt lặng lẽ của những khách quen thôi.

Cà  phê Quử³nh giử đã đóng cử­a. Ngôi nhà  hình như đã được sử­ dụng để kinh doanh mặt hà ng khác, doanh thu tốt hơn. Không có gì ngạc nhiên. Những ngôi nhà  mặt phố như vậy ở Hà  Nội đáng cả núi tiửn. Cho thuê mỗi tháng cũng có thu nhập gấp chục lần mở quán cà  phê. Ngạc nhiên chăng là  ở Hà  Nội có nhiửu ngôi nhà  như vậy nhưng lại chỉ để mở quán cà  phê. Ở đường Trà ng Thi, quán thậm chí chỉ có thể kê đủ ba đôi ghế, cà  phê pha rất đậm mà  giá thì không thể rẻ hơn. Аầu phố Thợ Nhuộm cũng có một quán như vậy. Bà  chủ thậm chí còn thuộc hết tên tuổi, tính tình mọi khách hà ng, chủ yếu đến từ mấy cơ quan quanh đó.

Những quán giống nhau, nhử, tuửnh toà ng mà  ấm cúng, chủ yếu khách quen. Cà  phê cũng giống nhau, rất đậm, rang xay không phụ gia. Bà  chủ cũng giống nhau với những khuôn mặt phúc hậu, mửm mại, ánh mắt thay lời của người Hà  Nội xưa. Họ bán cà  phê không phải để mưu sinh, chỉ để sáng ra mở cử­a, mua một mớ hoa tươi từ xe đạp ngoại ô để thể hiện sự khéo léo của mình rồi chìm và o suy tưởng của riêng họ trong không gian thân thuộc, đửu đặn mỗi ngà y như không bao giử nhà m chán. Phải chăng đó chính là  phong vị đặc trưng của cà  phê Hà  thà nh? Là  không gian của những người mặc kệ sự biến thiên của dòng đời để giữ lấy những cảm giác xưa cũ của một Hà  Nội chầm chậm, man mác, vô ưu...

Hà  Nội gần đây có một thương hiệu cà  phê chừng mới nổi, chọn một cái tên quán đầy hoà i niệm: Tonkin. Vợ chồng chủ quán còn khá trẻ, kinh doanh kiểu hiện đại, là m thương hiệu từ những chi tiết nhử nhất và  nhanh chóng phát triển một chuỗi cử­a hà ng ở những khu phố nhiửu văn phòng. Quán nà o cũng đông, ngồi trà n cả vỉa hè. Bọn trẻ chịu chơi, đám nghệ sĩ ồn à o, dân kinh doanh trẻ. Cà  phê khá ngon, hương vị khó lẫn, giá cả phải chăng, tiện nghi mà  thoải mái, phố lớn vỉa hè to... Tưởng như đó là  phong cách mà  chủ quán mong muốn và  đã đem lại sự thà nh công cho họ. Thế nhưng, nơi ẩn náu cuối cùng của ông chủ quán lại là  một gian quán trong ngõ nhử Hạ Hồi. Quán rất nhử. Bà n ghế cọc cạch, sô pha cũ đặt cạnh sa lông gỗ tay cong thời bao cấp. Quạt đồng Marelli treo trên tường bồi giấy. Một chỗ để chơi chứ chẳng phải kinh doanh. Аến đó, chợt nhận ra tên quán Tonkin - Bắc Kử³ thực dân phải chăng cũng là  một hoà i niệm?.