Đó là nhận định của giới phê bình văn học Đức ở giai đoạn cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21 về nữ thi sĩ Eva Strittmatter. Nhà văn Hermann Kaut, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn CHDC Đức, trong một cuộc tọa đàm với độc giả, cho rằng: Eva Strittmatter là một trong những nhà thơ để lại dấu ấn và bản sắc nhân bản rõ rệt nhất. Tính nhân bản đó thể hiện trước hết ở lòng yêu thương con người, yêu hòa bình và mong muốn hạnh phúc cho mọi người.

Eva Strittmatter sinh ngày 8/2/1930 tại TP Neuruppin và qua đời ngày 3/1/2011 ở Schulzenhof (Berlin). Bà là vợ của nhà văn lớn Erwin Strittmatter, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nhà văn CHDC Đức và là mẹ của 4 người con trai, trong đó có Erwin Berner, tác giả kịch bản và diễn viên điện ảnh xuất sắc ở Đức hiện nay.

Tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đức, Văn học lãng mạn và sư phạm Trường Đại học Tổng hợp Humboldt (Berlin), Eva Strittmatter công tác tại Hội Nhà văn CHDC Đức, làm biên tập viên của Nhà xuất bản Thiếu nhi, năm 1953 là Ủy viên Ban Biên tập và Hội đồng tư vấn Tạp chí Văn học Đức mới (NDL). Bà là tác giả của các công trình nghiên cứu, phê bình văn học, nhiều tác phẩm văn xuôi cho trẻ em và cho ra mắt các tập thơ được đông đảo bạn đọc chào đón: “Tôi viết bài ca từ sự lặng im” (1973); “Tuyết của vầng trăng nằm trên đồng cỏ” (1975); “Một đóa hồng ngự trị tất cả” (1977); “Điều chứng minh của hạnh phúc” (1983); “Người đàn ông cuốn hút” (2000); “Tình yêu và uất hận” (2000), “Một trăm bài thơ” (2001). Bà để lại một sự nghiệp sáng tác đồ sộ, gồm ngót 50 tác phẩm văn xuôi, thi ca và văn học thiếu nhi. Bà được trao Giải thưởng Quốc gia của CHDC Đức về văn học - nghệ thuật và nhiều giải thưởng cao quí khác.

Là ủy viên Ban quốc tế Hội Nhà văn CHDC Đức, bà đã đi thăm nhiều nước trên thế giới như Liên Xô, Nam Tư và có nhiều hoạt động tích cực trong phong trào đoàn kết ủng hộ Việt Nam.

1. Trước mùa đông

Từ sự lặng im, em tạo ra thơ

Thơ được viết từ ánh trời tháng chín

Ve cũng ngừng kêu, im ắng

Lặng lẽ len vào thơ em…

Mặt hồ xanh và những cánh chuồn

Trái dâu đất đang mùa chín đỏ

Róc rách đâu đây mạch nguồn tươi trẻ

Bát ngát hương thu từ ổ bánh mỳ.

Cái chết và giọt lệ cây si

Đen ngòm không gian tiếng quạ

Phong cầm thiên nga vỗ cánh

Từ đó, em làm thi ca…

Không gian trên đầu ta

Mở ra bao la, hùng vĩ

Rơi vào giấc mơ lặng lẽ

Một đêm trầm tối, mịt mùng.

Em làm ra thơ từ sự lặng im

Và từ ánh trời tháng chín

Em đang bước vào mùa đông, tuyết xuống

Đâu có ngại gì lạc lối, anh yêu…

2. Gió chiều

Trong gió chiều, em ngóng đợi anh

Gió thổi về xa, và từ xa gió thổi

Gió thấu tận lòng em, gió hiểu em mọi nỗi

Nặng trĩu gió bay, khó cất thành lời

Em khóc hoài trong gió, anh ơi

Gió đã thổi về xa, lại từ xa thổi tới…

3. Sự khởi đầu

Cuộc đời ta gồm có

Một ngày và mọi ngày

Tro tàn, than, ánh lửa -

Mọi thứ ta đủ đầy.

Thuở nào ta hằng nghĩ

Hãy đợi điều lớn lao -

Nhưng, việc gì phải thế

Nho nhỏ thôi, có sao!

Có việc gì lớn lao:

Sáng dậy, tối nằm nghỉ

Nếu đem tách rời nhau

Không còn gì ý vị!

Vậy mà có phút giờ

Tự do hòa với gió

Ta như ngày bé nhỏ

Thảnh thơi và ngây thơ.

Chính trong giờ phút ấy

Dù cho không thấy gì

Từ nơi ta, thế đấy:

Xuất hiện điều thần kỳ!

Hỏi điều ấy là chi

Ta làm sao nói được!

Nhưng rồi ta lại biết:

Đâu có chuyện thần kỳ!

Và rồi ta chợt hiểu

Sau bao nhiêu tháng ngày

Một tương lai kỳ diệu

Rộng mở hai cánh tay…

Tha hồ mà hy vọng

Không sợ hãi điều gì

Thời gian cứ mở rộng

Bao con đường ta đi!

Và ta sẽ trở thành

Những gì ta có thể

Giữa trời cao, đất lành

Ta khởi đầu như thế.

4. Đêm tháng 10

Tôi làm một bài thơ

Bài thơ viết bằng im lặng

Hãy xóa đi những chữ của tôi

Sẽ thấy: sương mù trôi

Trên những triền cỏ rộng.

Và đằng kia

Là vầng trăng tháng 10 lồng lộng

Đêm là của những chú hươu đang gào to

Và của các chàng thợ săn của chúng.

Đêm hoàn toàn lặng gió

Không một tiếng động trong không trung

Và cho đến hàng cây dương liễu

Lá rơi rơi

Cũng không thành tiếng…

5. Các giá trị

Những thứ tối cần của đời ta

Thảy đều vô giá

Khí trời, nước và tình yêu

Có lẽ nào lại kêu

Cuộc đời đắt quá

Khi những thứ cốt yếu trên đời đều chẳng mất tiền mua!

Ấy là vì ta sớm hóa lạnh khô -

Thuở ấy, khi còn là trẻ nhỏ

Ta biết rõ mười mươi giá trị khí trời

Biết nước là ích lợi của đời

Biết tình yêu, tình yêu vô giá

Ta đón nhận chân thành, trong sáng quá!

Vậy mà giờ đây hiếm khi ta thở đúng

Hít cả thời gian theo nhịp cuộc đời

Ta sống vội vàng và ra điều quan trọng

Và uống vang để thay cho nước

Và lấy nghĩa vụ cùng gánh nặng để thay thế tình yêu

Đời sống này chỉ trở nên đắt đỏ

Với những ai coi rẻ cuộc đời.

6. Các nhà thơ

Các nhà thơ làm nên đất nước của mình

Trên thế giới

Sẽ không ai biết một điều chi hết

Về xứ sở Ixlan

Nếu như Laxness không viết

Và vùng quê Đagextan

Sẽ chẳng để lại gì

Nếu không có Gamzatốp

Chúng ta làm sao biết được

Xứ sở ấy ở đâu, con người nơi đó sống ra sao

Mảnh đất ấy là thế nào

Nếu như không có Radun Gamzatốp

Và Rít - sô làm ra Hy Lạp

Và Nêruda làm ra Chilê

Và không có Loócca cũng sẽ không có Tây Ban Nha.

Các cuộc chơi chữ hoàn toàn vô hại

Nhưng tất cả sẽ bắt đầu từ đây

Con người lớn lên và làm nên cuộc đời nghiêm ngặt.

Như mỗi người, các nhà thơ đều yếu sức

Nhưng lạ thay, họ có thể nhấc cao đất nước của mình.

Nữ thi sĩ Eva Strittmatter