Hội Kén rể Đường Yên là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 20/3, tại di tích đình làng Đường Yên (xã Thư Lâm, Hà Nội), Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm đã tổ chức Lễ hội làng Đường Yên và công bố Quyết định ghi danh Hội Kén rể vào Danh mục quốc gia về Di sản văn hóa phi vật thể.

Hằng năm, Hội Kén rể được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Hai (âm lịch) – ngày sinh của nữ tướng Lê Hoa – theo truyền thuyết là người theo Hai Bà Trưng đánh giặc, lập nhiều chiến công, tại đình làng Đường Yên.

Hội Kén rể Đường Yên là sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, gắn với truyền thuyết về nữ tướng Lê Hoa - người theo Hai Bà Trưng đánh giặc, lập nhiều chiến công và được nhân dân tôn kính.

Lễ hội tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Hai âm lịch và được phục dựng lại từ năm 2001, sau 60 năm thất truyền. Năm nay, lễ hội được diễn ra trong hai ngày 19-20/3 (mồng 1 và 2 tháng Hai năm Bính Ngọ), gắn với lễ công bố quyết định ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Khởi nguồn lễ hội là câu chuyện về bà Lê Hoa, còn gọi là Ả Lự - người nhất quyết không chịu lấy chồng để theo Hai Bà Trưng đánh giặc. Bà trở thành nữ tướng đắc lực của Hai Bà Trưng, được phong là Nữ sử anh phong.

Sau chiến thắng, Hai Bà Trưng lên ngôi, tướng Lê Hoa được Hai Bà phong làm tri huyện Đông Ngàn, bản doanh đóng tại làng Đường Yên. Tại đây, tướng bà Lê Hoa mở hội kén rể. Khi đất nước thanh bình, nữ tướng Lê Hoa phải làm tròn bổn phận của người con gái là lấy chồng. Lễ hội kén rể ra đời từ đó.

Việc chuẩn bị lễ hội diễn ra hết sức công phu từ trang phục đến việc lựa chọn người tham gia vào các vai diễn. Người vào vai nữ tướng Lê Thị Hoa và hai chàng rể được lựa chọn rất tỉ mỉ theo tiêu chí cụ thể. Trong đó, hai chàng rể thường phải là những người có học thức, chăm ngoan, ngoại hình ưa nhìn, chưa lập gia đình; đồng thời gia đình phải gương mẫu, có uy tín với làng xóm và được mọi người yêu mến.

Khi tái hiện nghi thức kén rể, hai chàng rể cùng thi tài qua các trò chơi dân gian, gồm nhiều phần thi: Đối đáp, thi cày, câu ếch, bắt chạch trong chum... Các tích trò đều dựa trên thực tế sản xuất nông nghiệp, thể hiện ước vọng của người dân về cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa. Chàng rể thắng cuộc trong trang phục mới sẽ sánh bước cùng nữ tướng ra mắt dân làng, khép lại hội thi kén rể.

Bên cạnh đó, trong khuôn khổ màn diễn xướng kén rể còn có các màn: Múa cờ, múa kiếm... sinh động và độc đáo, đều do phụ nữ đảm nhiệm.

Trải qua nhiều thế hệ, Lễ hội kén rể Đường Yên không chỉ là một nghi lễ tái hiện truyền thuyết mà còn là không gian văn hóa sống động, nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, hun đúc tinh thần đoàn kết và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong dòng chảy hiện đại.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm Phạm Trọng La cho biết, việc Hội Kén rể Đường Yên được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng của Nhà nước đối với những giá trị đặc sắc của di sản; đồng thời khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng nhân dân trong việc gìn giữ và trao truyền di sản qua nhiều thế hệ.../.