Hà Nội cuối thu

Gã từng đi qua bốn mùa của Hà Nội. Mỗi mùa Hà Nội mang một sắc diện riêng. Mùa xuân sặc sỡ sắc màu lễ hội. Mùa hạ náo nhiệt. Mùa đông thanh tịnh. Riêng mùa thu mang một vẻ đẹp thật khó diễn tả. Hội họa có nhiều bức tranh về mùa thu. Âm nhạc cũng đã ngân vang bao giai điệu về thu. Và biết bao thi tứ cũng đã được khơi nguồn từ vẻ đẹp của thu Hà Nội.

Trở lại với câu hỏi của người bạn phương Nam, gã ngược tìm về Hà Nội hai mươi năm trước, khi gã mười tám đôi mươi…

Hà Nội mùa thu trong mắt gã ngày ấy vừa lạ vừa quen. Lạ bởi lần đầu từ quê đặt chân đến. Quen bởi gã yêu thu Hà Nội từ hồi còn tấm bé, từ khi còn là cậu học sinh trường làng được nghe cô giáo kể về mùa thu Hà Nội. Cô kể về những kỷ niệm thời sinh viên sống ở Hà thành. Cái se lạnh của tiết trời thu chạm đến một điều gì đó thiêng liêng như mối tình đầu của cô vậy. Giọng cô phút ấy run run xúc động khi nhắc đến những bờ hồ, những rặng liễu, những con đường cô đã đi qua.

Gã còn yêu thu Hà Nội qua những ca khúc viết về mùa thu nồng nàn, da diết. “Hà Nội mùa thu cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ…”, hay “Hà Nội ơi! Tươi xanh màu áo học trò, những con đường thân quen còn đó…”. Hay sự duyên dáng, mơ màng, bâng khuâng của Hà Nội lúc mới vào thu “Có phải em là mùa thu Hà Nội… có chắc mùa thu lá rơi vàng tiếng vọng…”. Cái thuở ấy, gã đã từng mơ ước sau này sẽ một lần được đặt chân đến Hà Nội vào cuối thu.

Như ai đó đã nói, “thu rất thu là lúc chớm đông sang”, dường như mùa thu thực sự hiện hình rõ nhất là lúc thu sắp qua đi. Thu sắp qua mang đến những cơn heo may bất chợt ùa về chạm vào hồn người ngược xuôi trên phố, chạm đến từng ký ức buồn vui. Cuối thu khiến lòng gã cô đơn hơn, và cũng rất dễ trải lòng về những gì đã đi qua…

Hà Nội cuối thu, nhớ biết bao lần gặp lại, em nức nở với những vần thơ không tuổi của Xuân Quỳnh:

Nhưng khoảnh khắc cuối cùng của mùa thu chỉ còn mỗi em và mùa thu ở lại, còn gã “người ra đi đầu không ngoảnh lại” để lại “nắng lá rơi đầy” khắp những con phố. Khoảnh cuối thu đẹp như em của ngày hôm qua. Vai thu đong đầy trong gánh cốm Vòng gói lá sen ven hồ Tây, gánh hàng hoa tươi xuôi dốc Yên Phụ. Mắt thu đậu nhẹ lên hàng liễu rủ êm đềm la đà trên mặt hồ Tây tĩnh lặng…

Khoảnh khắc cuối thu cũng buồn rười rượi như khi em chia tay gã. Ấy là khi những cơn mưa bụi, những heo may lành lạnh về lân la phố. Lá vàng lác đác rơi, rải thảm vàng vướng víu bước chân gã. Ngược lên phố Phan Đình Phùng, ngước mắt nhìn vòm lá có cảm giác như đang rời khỏi miền cổ tích lá. Nhưng những giai điệu lá, ca từ lá níu kéo gã. Lá khẽ khàng đáp nhẹ lên chiếc mũ quân nhân đã cũ của gã. Lá dịu dàng xoa nhẹ trái tim gã. Lá xác xao dưới đôi chân gã…

Hơn hai mươi năm sau, gã trở lại cũng vào một ngày cuối thu. Thu Hà Nội đã bớt tĩnh lặng, hiu hắt. Phố đông xe cộ hơn. Nhà cao tầng mọc lên nhiều hơn. Nhưng dạo bộ trên những con đường quen năm ấy vẫn hít thở thấy mùi vị của cuối thu năm nào. Mới buổi sáng lác đác lá đã rơi, đến chiều về lá phủ một màu vàng trên vỉa hè nơi gã từng hò hẹn. Có chỗ, gió vun lá cồn lại. Mười ngón thon gầy nắm chặt lấy nhau. Hai người ngồi trên cồn lá. Bỏ giầy dép, bàn chân trần xục vào lá mát rượi. Bao nhiêu muộn phiền về một tình yêu cách trở tan biến. Chẳng còn thời gian để nghĩ về giây phút hai người chia xa. Chỉ thấy mùa thu dịu dàng như em ở bên. Nỗi buồn mỏng tang bay vào trong gió. Gã và em lặng im nghe bản tình ca của đất trời. Chao ôi, diết da. Nước mắt hay nụ cười cuối thu xoa vào tim gã. Thấy khó thở. Thấy bồi hồi trong lòng…

Tỉnh giấc trên chuyến xe đang lăn bánh, một chiếc lá vàng vẫn đậu nguyên trên cái ba lô sờn cũ, gã bâng khuâng nuối tiếc mình đã vừa rời khỏi thu Hà Nội. Cuối thu nhỏ dần rồi khuất hẳn. Gã lại chìm vào một giấc mơ. Bàn tay thu ngón thon gầy sửa cổ áo cho gã, đôi mắt buồn dõi theo bóng gã ở cuối sân ga…