Giới thiệu gần 200 hình ảnh, tài liệu lưu trữ gốc về tiếp quản Thủ đô

Phát biểu tại sự kiện, Phó Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Nguyễn Thị Nga cho biết, sự kiện hôm nay là hoạt động vô cùng quan trọng, có ý nghĩa thể hiện trách nhiệm, vai trò của cơ quan lưu trữ trong nhiệm vụ công bố, phát huy giá trị tài liệu lưu trữ để tạo điều kiện cho đông đảo công chúng... được tiếp cận nguồn sử liệu quan trọng, sát thực đáng tin cậy về một sự kiện rất quan trọng của Thủ đô.

Với gần 200 hình ảnh, tài liệu lưu trữ về ngày tiếp quản, giải phóng Thủ đô sẽ cho chúng ta sống lại những giây phút huy hoàng, thời khắc lịch sử mà dân tộc ta đã đấu tranh để giành lại độc lập dân tộc, giải phóng Thủ đô Hà Nội. Và đặc biệt cho chúng ta sống lại ký ức của cách đây 70 năm khi mà nhân dân Thủ đô hân hoan, chào đón những giây phút lần đầu tiên làm chủ vận mệnh của mình. Chính thức bước vào thời kỳ mới, giai đoạn mới, giai đoạn xây dựng xã hội chủ nghĩa.

“Trong buổi công bố giới thiệu tài liệu ngày hôm nay, chúng tôi còn vinh dự mời được những nhân chứng lịch sử sẽ kể cho chúng ta là thế hệ sinh sau chiến tranh về những ký ức lịch sử, thời khắc huy hoàng đó và chính họ là những người trong cuộc” bà Nguyễn Thị Nga nhấn mạnh.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, những tài liệu được công bố hôm nay là những minh chứng góp phần tái hiện về những thời khắc lịch sử hào hùng của dân tộc và Thủ đô từ khi Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 được ký kết với các nội dung:

Một số tài liệu về chiến thắng Điện Biên Phủ, về Hiệp định Giơ-ne-vơ quy định về việc quân Pháp sẽ rút khỏi Hà Nội trong 80 ngày và sự chuẩn bị của Chính phủ đối với việc thi hành Hiệp định.

Nhiều tài liệu quý được giới thiệu tại sự kiện như: Chương trình, kế hoạch và nhân sự cho việc tiếp quản Thủ đô Hà Nội như tài liệu về việc thành lập Ủy ban Hành chính Hà Nội; Công văn số 236-TTg ngày 27/7/1954 của Phủ Thủ tướng về việc kế hoạch hướng dẫn, chỉ đạo phục hồi các thị xã và thành phố cũ (trước đây đã tiêu thổ kháng chiến), Công văn số 1678 ZYO/3 ngày 20/8/1954 của Bộ Y tế về việc cử Thanh niên xung phong đi tiếp quản; Kế hoạch của Bộ Tài chính về tiếp quản Thành phố Hà Nội năm 1954.

Cùng với đó báo cáo về cuộc đón tiếp bộ đội, chính quyền ta vào ngày 10/10/1954, ảnh Lính Pháp rút ở các tuyến đường ở Thủ đô; bộ đội về tiếp quản cột cờ Hà Nội, phụ nữ Thủ đô rạng ngời đón quân giải phóng, hay Lễ Chào cờ thiêng liêng vào chiều ngày 10/10/1954, báo cáo tình hình tiếp quản sau một ngày, một tháng và báo cáo của các ngành; tình hình đổi tiền Đông Dương và tiền liên bang trong tháng 10/1954…

Ngoài ra, tại sự kiện còn giới thiệu những tài liệu của các nhạc sĩ có hồ sơ lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III như Nhạc sĩ Văn Cao, Huy Du, Nguyễn Đức Toàn với những ca khúc về Hà Nội gồm "Tiến về Hà Nội", "Sẽ về Thủ đô", "Hà Nội, trái tim hồng"… trong đó chúng ta có thể thấy một Hà Nội vừa nên thơ, vừa hào hùng.

Các tài liệu, hình ảnh này sẽ tiếp tục được trưng bày tại Triển lãm "Hà Nội – Ký ức những ngày tiếp quản" dự kiến khai mạc vào 02/10/2024 tại Nhà Triển lãm 61 Tràng Tiền, Hà Nội do Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phối hợp với Trung tâm Thông tin, Sở VHTT Hà Nội tổ chức.

Tại buổi giới thiệu “Tài liệu lưu trữ quốc gia tiếp quản Thủ đô”, các khách mời là nhân chứng lịch sử: Đại tá Dương Niết; Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trịnh Hải… đã chia sẻ về những ký ức đầy cảm xúc trong thời khắc lịch sử; đồng thời tặng Trung tâm Lưu trữ quốc gia III một số bức ảnh, kỷ vật đáng quý.

Đại tá Dương Niết chiến sĩ Tiểu đoàn Bình Ca (Trung đoàn Thủ đô - Đại đoàn 308), nguyên Hiệu phó Trường Trung cao không quân (Học Viện Phòng không Không quân hiện nay) chia sẻ, Tiểu đoàn Bình Ca, Trung đoàn 102, Đại đoàn 308 được chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp đặt tên. Ðầu tháng 10/1954, Ðại đoàn 308 tập kết tại Phùng (nay thuộc huyện Ðan Phượng, Hà Nội) và được lệnh vào tiếp quản các vị trí thực dân Pháp đóng quân, để bảo vệ nhân dân, cơ sở hạ tầng và chuẩn bị đón đại quân chiến thắng trở về. Bên cạnh đó là không để địch cưỡng bức dân chúng di cư trước khi rút khỏi Hà Nội.

Tại đây, đoàn được chia làm 35 tổ, mỗi tổ từ 3 - 5 người sẽ di chuyển về 35 vị trí có quân Pháp đóng. Đây là những vị trí quan trọng do Pháp đã chiếm giữ ngay từ khi chúng đặt chân đến Hà Nội như: Phủ toàn quyền, Tòa thị chính, Tòa án tối cao, Sở Cảnh sát Bắc Việt, nhà máy điện, nhà máy nước, nhà máy đèn Bờ Hồ, ga Hàng Cỏ, nhà tù Hỏa Lò, Bệnh viện Bạch Mai…

Tự hào lắm, khi được là một trong số 214 cán bộ, chiến sĩ được đơn vị lựa chọn vào thành phố đợt đầu. Từ Phùng, sang Vĩnh Phúc rồi hành quân về Phù Lỗ; tại đây, cả đoàn được học kỹ 10 điều khi về tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Đêm ấy hành quân về làng Vân, phía Bắc cầu Đuống, các chiến sĩ được bà con đón tiếp rất nồng hậu... Đại tá Dương Niết xúc động nhớ lại.

Nhớ lại những giây phút hào hùng của dân tộc, Đại tá Dương Niết xúc động bày tỏ, trở về Thủ đô, chúng tôi cảm nhận rất rõ khát khao hòa bình, tự do của người dân được vỡ òa trong niềm vui, niềm hạnh phúc vô bờ bến. Thật đáng tự hào và chẳng còn gì vinh quang, hạnh phúc hơn./.