Đưa tiếng Việt ra thế giới từ những lớp học cộng đồng

Trong bối cảnh hội nhập, Việt Nam trở thành điểm đến của đông đảo người nước ngoài đến học tập, làm việc và sinh sống. Nhu cầu sử dụng tiếng Việt vì thế cũng gia tăng. Với nhiều người, việc học ngôn ngữ này là bước cần thiết để giao tiếp hiệu quả, đồng thời mở ra khả năng tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, phong tục và cách ứng xử trong đời sống thường ngày.

Từ nhu cầu thực tế đó, nhiều mô hình hỗ trợ học tiếng Việt đã hình thành, trong đó có Hanoi Exploring - một cộng đồng học tập mang tính phi lợi nhuận. Tại đây, người học được hướng dẫn bởi các tình nguyện viên người Việt, tham gia các lớp học và hoạt động giao lưu nhằm rèn luyện khả năng sử dụng tiếng Việt trong môi trường gần gũi, linh hoạt.

Học tiếng Việt từ trải nghiệm thực tế

Hoạt động của Hanoi Exploring diễn ra định kỳ với các lớp học và buổi trao đổi ngôn ngữ vào tối thứ Năm, Sáu, Bảy hằng tuần. Nội dung tập trung vào phát âm và hội thoại trong các tình huống thực tế. Mô hình vận hành theo hướng phi lợi nhuận, người tham gia không mất học phí, chỉ đóng góp chi phí đồ uống để duy trì không gian sinh hoạt.

Điểm khác biệt của Hanoi Exploring nằm ở cách tiếp cận. Tiếng Việt được đưa vào những tình huống gần gũi, từ câu chào hỏi, gọi món, đến các đoạn hội thoại đời thường. Sáu thanh điệu - phần thường gây khó khăn được luyện qua giao tiếp trực tiếp. Người học được sửa ngay khi nói, thay vì chờ đến cuối buổi.

Các buổi trao đổi ngôn ngữ tạo điều kiện để người học thực hành liên tục. Người Việt và người nước ngoài cùng trò chuyện, sửa lỗi cho nhau trong quá trình giao tiếp, giúp người học dần hình thành phản xạ ngôn ngữ trong các tình huống đời thường. Qua đó, việc học tiếng Việt không bị tách rời khỏi môi trường sử dụng thực tế.

Tình yêu bắt đầu từ những lần dám nói sai

Bạn Quang Đạt, sinh viên năm cuối Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, hiện là người điều phối và giảng dạy tại Hanoi Exploring cho rằng, phát âm, đặc biệt là hệ thống thanh điệu, là rào cản lớn với người học tiếng Việt. Chỉ một sai lệch nhỏ về thanh điệu cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của câu, dẫn đến hiểu nhầm trong giao tiếp. Tuy nhiên, theo anh, vấn đề không nằm ở độ khó của ngôn ngữ, mà ở việc người học có đủ môi trường để luyện tập hay không. “Nếu chỉ học trên giấy, rất khó tiến bộ. Khi được nói thường xuyên, được sửa trực tiếp, người học sẽ cải thiện nhanh hơn”, bạn Đạt nhận định.

Bạn Đạt cho biết, Hanoi Exploring hướng đến việc tạo ra một không gian cởi mở để người học chủ động sử dụng tiếng Việt, từ lớp học đến các buổi trao đổi và hoạt động văn hóa. Quang Đạt chia sẻ thêm: “Ở đây, mọi người có thể thử, sai và sửa ngay trong giao tiếp. Sau một thời gian, nhiều bạn đã có thể tự tin sử dụng tiếng Việt trong những tình huống rất đời thường. Đó là thay đổi rõ nhất”.

Những câu chuyện từ lớp học

Học viên Eduard (sinh năm 1996) bắt đầu học tiếng Việt từ nhu cầu công việc, nhưng những khó khăn ban đầu, đặc biệt ở phần nghe và thanh điệu, từng khiến anh muốn dừng lại. Anh cho biết: “Người Việt nói nhanh, lại có nhiều thanh điệu nên với tôi, việc nghe và phân biệt trở nên khá khó khăn, nhất là trong những cuộc trò chuyện tự nhiên”.

Bước ngoặt đến khi anh tham gia các buổi trao đổi tại Hanoi Exploring. Thay vì học rời rạc, Eduard chủ động ghi lại những câu nghe được trong đời sống và mang đến lớp để hỏi lại. Cách học này giúp anh hiểu rõ ngữ cảnh và ghi nhớ lâu hơn.

Một trải nghiệm đáng nhớ là lần đầu anh giao tiếp trọn vẹn bằng tiếng Việt với người bán hàng mà không cần chuyển sang tiếng Anh. Cuộc trò chuyện diễn ra liền mạch, không bị ngắt quãng như trước. Theo Eduard, chính những tình huống rất đời thường như vậy lại tạo ra bước tiến rõ rệt, giúp anh tự tin hơn khi sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày. “Khi dùng được trong đúng tình huống, tôi thấy việc học có ý nghĩa hơn”, anh nói.

Cùng tham gia lớp học với Eduard, bạn Collin Richardson (sinh năm 2004, đến từ Anh) chia sẻ, việc học tiếng Việt tại Hanoi Exploring gắn liền với nhu cầu sử dụng trong đời sống hằng ngày. Hiện là giáo viên tiếng Anh cho người Việt, bạn cho biết trở ngại lớn nhất nằm ở phát âm và hệ thống thanh điệu. Chia sẻ về trải nghiệm của mình, Collin Richardson cho biết: “Phát âm trong Tiếng Việt thực sự khó, vì chỉ cần nói sai một chút là người nghe có thể hiểu khác”.

Tuy vậy, theo Collin Richardson, các yếu tố như từ vựng và cấu trúc câu lại dễ tiếp cận hơn. Sau một thời gian học và thực hành, bạn đã có thể tự xử lý những tình huống quen thuộc như bắt taxi, gọi đồ ăn hay trao đổi cơ bản với người bản địa. Với Collin, việc sử dụng được tiếng Việt trong những hoàn cảnh cụ thể là thước đo rõ ràng nhất cho hiệu quả của quá trình học.

Ngôn ngữ đi cùng đời sống

Từ những buổi học kéo dài vài giờ đến các hoạt động văn hóa, Hanoi Exploring hình thành một môi trường học liên tục. Người học tiếp cận tiếng Việt qua trải nghiệm, qua giao tiếp, qua những tình huống cụ thể trong đời sống.

Nhiều học viên bắt đầu từ những câu nói đơn giản, sau đó dần tham gia vào các cuộc trò chuyện dài hơn. Khi ngôn ngữ được sử dụng thường xuyên, khoảng cách giữa người nước ngoài và đời sống bản địa được rút ngắn.

Từ hai tiếng “xin chào” còn lúng túng đến những trang vở kín chữ, hành trình học tiếng Việt của mỗi người diễn ra theo cách riêng. Và từ những lớp học như Hanoi Exploring, những hành trình ấy đang được nối dài, góp phần đưa tiếng Việt đến gần hơn với nhiều cộng đồng trên thế giới./.