Đình làng Tư Can

Phạm Bá Dực| 13/07/2018 06:28

Tư Can xưa thuộc huyện Phù Lưu thời Trần - Hồ (thế kỷ XIII). Đến năm 1402 - 1428 đổi thành huyện Phù Vân thuộc phủ Thường Tín, trấn Nam Sơn. Niên hiệu Quang Thiệu (1516 - 1522) đổi thành Phú Nguyên. Do kiêng tên húy vua Mạc Phúc Nguyên nên đổi thành Phú Xuyên từ giữa thế kỷ XVI cho đến nay. Nay Tư Can thuộc xã Châu Can, huyện Phú Xuyên, TP. Hà Nội. Đình thờ Hùng Trấn Dực Bảo Trung Hưng Đông Bảng tôn thần làm Thành hoàng làng. Đình đã được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia ngày 17/7/2008.

Đông Bảng họ Trương là con của Lạc Hầu tướng Trương Công Khoa. Ông kết duyên với bà Phạm Thị Hòa, đã 30 tuổi mà chưa có con trai nối dõi. Hai ông bà vốn hay làm điều nhân đức, làm phúc cứu giúp những cảnh đời khốn khó khắp nơi… Tháng Giêng năm Bính Tuất, bà Phạm Thị Hòa đến chùa trên núi Yên Tử dâng lễ cầu Phật, và các nơi linh thiêng. Năm sau bà lại đến lễ ở chùa Thầy. Bỗng nhiên lúc đó trời mây u ám, nước sôi réo ầm ầm như sấm động. Giao long, ba ba, thuồng luồng, cá sấu nổi lên ùn ùn trên mặt nước làm  nổi  lên các lớp sóng dâng trào. Có một con giao long dài quấn quanh mình bà ba vòng, toàn thân bà sực nức mùi nước thơm. Bà Phạm Thị Hòa bàng hoàng sợ hãi. Một lát sau trời quang mây tạnh. Trở về nhà, bà thuật lại sự việc với chồng. Lạc Hầu tướng biết là điềm trời báo, liền lập đàn bái yết trời đất và thần linh suốt ba ngày. Đêm đến ông nằm mộng thấy một người mặc áo vàng, tay cầm cờ trắng, lưng mang áo giáp, miệng cười tỏa sáng hào quang, bảo ông rằng: Trời đã sai hoàng tử đầu thai làm con hai người, sau này lớn lên sẽ đánh giặc bảo vệ đất nước. Nói xong thì biến mất. Lạc Hầu cũng tỉnh dậy. Sau đó vợ ông mang thai được một năm. Ngày 12 tháng 5 năm Kỷ Sửu bà sinh hạ được một con trai, diện mạo phi thường, dáng vẻ cao quý. Khi còn nhỏ chỉ ở trong nhà học chữ đọc sách, không đợi người khác chỉ bảo, có tài chơi đàn thổi sáo, tinh thông âm luật, phẩm chất hơn người. Đến khi trưởng thành, là một chàng trai thông minh, văn võ song toàn, nổi tiếng trong vùng.

Đình làng Tư Can
Đình làng Tư Can
Thời đó, dưới triều vua Hùng, giặc Ân kéo đến xâm lược, hùng binh có tới mấy vạn, vũ khí rợp trời. Nhà vua rất lo lắng liền lập đàn, trai giới làm lễ cầu đảo, quần thần đều có mặt. Sau ba ngày, mưa to gió lớn, bỗng thấy một ông già thân cao 7 tấc, râu, tóc bạc phơ. Ông ngồi giữa đường cười nói, nhảy múa. Mọi người thấy lạ, liền tâu vua. Vua đích thân đón ông vào đàn hỏi: Nay có giặc đến xâm lược, việc thắng bại ra sao, xin được nghe chỉ giáo. Ông lão trầm ngâm một lúc rồi lấy quẻ ra xem và nói rằng: Nếu nhà vua tìm được người tài thì sẽ dẹp tan được giặc. Nói xong ông biến mất. Vua biết đấy là lời dạy của Lạc Long Quân, lập tức sai người đi tìm kiếm khắp thiên hạ. Đến làng Phù Đổng, trấn Vũ Ninh, có một phú gia tuổi đã 79, vợ 59 tuổi sinh hạ được người con trai, ông bà dưỡng dục đã 3 năm, đặt tên là Thiết Xung Thần Vương. Nằm trên giường nghe tiếng sứ giả, cậu bé ngồi dậy đòi mẹ mời sứ giả vào và nói: Sứ giả về tâu vua rèn cho ta một con ngựa sắt, một chiếc búa sắt, một áo giáp sắt dài 3 thước mang đến đây, nhà vua chớ có lo. Sứ giả về tâu vua. Nhà vua rất mừng, lệnh cho đem 500 cân sắt để luyện thành ngựa sắt, búa, áo giáp sắt. Nhà vua cũng phong cậu bé làm Đại vương Tiết Chế, đem 10 vạn hùng binh đi dẹp giặc. Ngựa, búa, giáp sắt đưa lên làng Phù Đổng. Cậu bé nhận các vật và nói: Nhất định vận nước sẽ lâu dài, giặc Ân sẽ đại bại. Một ngày ra giúp nước, thiên cổ sẽ rạng danh.

 Nói xong cậu nhảy lên ngựa sắt thét vang như sấm: Ta là thiên tướng thần vương. Ngựa phi như bay vượt qua vùng núi Vũ Ninh, đánh với Thạch Linh thần tướng ở bên núi. Giặc Ân thua to phải bỏ chạy. Phù Đổng vương bắt được Thạch Linh, đem chém đầu. Sau đó lên thẳng núi Sóc Trang Vệ Linh thuộc huyện Kim Hoa, cởi bỏ áo Vạn hoa, cưỡi ngựa bay lên trời hóa. Dấu chân ngựa của Phù Đổng ngày nay vẫn còn.

Giặc Ân vẫn chưa hết, Đông Bảng Đại vương đem quân đi truy lùng. Đến trấn Sơn Nam Thượng quét sạch bọn giặc. Đại vương đem quân về triều báo tin thắng trận. Nhà vua rất mừng, phong cho Đông Bảng Vương vượt ba cấp. Từ đó đất nước thái bình, quốc gia hưng thịnh. Nhà Ân trải qua 27 đời vua, hơn 640 năm không dám đem quân xâm lược nước ta nữa. 

Đến thời vua Hùng Chiêu Vương, Đông Bảng Đại Vương đã 73 tuổi, Ngài cảm thấy mệt mỏi. Ngài hóa vào ngày 12/11 hưởng thọ 73 tuổi. Vua Hùng vô cùng thương tiếc bề tôi hiền, trung quân ái quốc. Ngày 12 tháng Giêng năm sau, các quan họp trong triều, vua cử quan Lễ Bộ viết sắc phong thần và cấp ấp Thang Mộc để dân thờ phụng. Bộ Lễ cấp sắc phong và ban tiền dựng miếu thờ. Quan Bộ Lễ qua trấn Sơn Nam mời các lão khu Tư Can, trang Đan Nhiễm đến nhận một đạo sắc về thờ phụng. Phụ lão trong khu bàn bạc để chọn chỗ có thế đất quý để dựng miếu thờ Đại vương. Miếu theo hướng Tây Bắc – Đông Nam hoặc Tây – Đông đều đẹp. Trước miếu có ấn đường án ngữ, hai dòng nước hợp lại bao quanh. Phía sau là thần rồng bao gối lên mặt nước. Dòng nước uốn lượn quanh co, cảnh trí đẹp, đất ở đây rất phát, đa đinh khỏe mạnh, cường tráng, tuấn tú hào hùng, anh hoa phát tiết ra ngoài. Triều đình trao cho dân làng ở đây phụng thờ Đại vương trang trọng, vạn năm ngưỡng mộ công đức của Ngài.

Đình Tư Can được xây dựng trên một thế đất đẹp chính giữa làng. Đình trông hướng Tây Bắc. Đình làng hình chữ đinh với đại bái phía trước, dài 16m090, rộng 9m092. Hậu cung dài 7m35, rộng 6m20, phía sau kết cấu hình chuôi vồ, xung quanh xây tường gạch, đại bái trông ra một ao rộng.

Mặt tiền là nghi môn với 2 trụ chính đắp đồ sộ, đắp nổi tứ phượng chầu, cách điệu hoa dành bên trên. Phía dưới là các ô lồng đèn được đắp nổi tích tứ linh, tứ quý rất sinh động. Thân trụ đắp nổi các câu đối chữ Hán ca ngợi công đức của Thành hoàng làng, như:

Chính quản quân lĩnh đại phá cường Ân cung kính quyển,
Nguyên trấn hùng uy, an dân, định quốc, hiển linh ở cửa này. 

Đình Tư Can là nơi thờ Hùng Trấn Dực Bảo Trung Hưng Đông Bảng tôn thần làm Thành hoàng làng, là nơi diễn ra các lễ hội của dân làng đồng thời cũng là nơi hội họp của nhân dân trong làng. 
(0) Bình luận
  • Tây Hồ phát huy sức mạnh cộng đồng từ những thiết chế văn hóa cơ sở
    Ngày 14/11, tại Tổ dân phố số 27, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Ngày hội Văn hóa đại đoàn kết dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam và ra mắt mô hình điểm “Phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tổ dân phố 27”.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • Phần thưởng lớn nhất là được thấy học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình
    Hành trình gần 20 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Lan Phương – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Phong Sắc (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) đã đạt đường nhiều thành tích nổi bật. Cô Nguyễn Lan Phương chia sẻ: “Càng gắn bó với nghề càng hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của người thầy không phải là những danh hiệu, mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình”.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
  • Hà Nội ban hành Bộ tiêu chí và Phương pháp khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân
    Hoạt động khảo sát trực tiếp được thực hiện vào quý IV hằng năm tại 126 xã, phường và dự kiến công bố kết quả vào Ngày Quốc tế Hạnh phúc (20/3). Bộ tiêu chí khảo sát và đo lường Chỉ số hạnh phúc gồm 50 tiêu chí thuộc 5 trụ cột về kinh tế, mối quan hệ xã hội, dịch vụ an sinh, môi trường sống và quản trị đô thị, được tính theo thang điểm 10. Bên cạnh phỏng vấn trực tiếp, thành phố còn triển khai khảo sát trực tuyến qua ứng dụng iHanoi để phục vụ công tác theo dõi xu hướng và cải thiện chất lượng sống cho Nhâ
  • Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà tặng quà các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại Lâm Đồng
    Trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng (1976 - 2026), sáng 25-10, Đoàn công tác thành phố Hà Nội do Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà làm trưởng đoàn đã thăm, tặng quà các gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại thôn Thanh Trì, xã Nam Ban Lâm Hà (tỉnh Lâm Đồng).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Đình làng Tư Can
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO