Đi tìm tinh hoa văn hóa Thăng Long

Một trong những hiện tượng rực rỡ nhất là người Hà Nội tưng bừng sống lại, thực hà nh Phép dườ¡ng sinh cổ truyửn, để giữ gìn, nâng cao sức khửe toà n diện cho con người, theo định nghĩa của Tổ chức y tế thế giới Who- không phải chỉ sức khửe vử cơ thể vật chất, mà còn là sức khửe vử tinh thần, khả năng ứng xử, là m chủ thần kinh, cân bằng hà i hòa với môi trường thiên nhiên và xã hội.

Người Hà Nội thấy rõ giá trị của dườ¡ng sinh cổ truyửn đã khát khao: Phải nâng cao ngườ¡ng rung động, cảm xúc cũng như khả năng chịu đựng, nâng cao chất lượng sống và khả năng tự chủ, phục vụ tốt cho học tập, nghiên cứu và lao động của lực lượng trí thức trẻ.(Giáo trìnhThể dục dườ¡ng sinh tổng hợp cổ truyửn -KTS Nguyễn Ngọc Dũng chủ biên). Giáo dục thể chất không còn là thể dục cơ bắp thuần túy, mà phải giúp các em hiểu rõ sức khửe thực sự không chỉ là sức nhanh, sức mạnh của cơ bắp, còn là khửe mạnh vử tâm lý thần kinh, có khả năng tự điửu chỉnh, thích nghi, cân bằng hà i hòa với môi trường sống, nếp sống là nh mạnh, khoa học, có khả năng ứng xử với mọi tác động biến đổi của môi trường thiên nhiên và xã hội.

Với lòng thiết tha mong mửi đó, một tập thể gồm các nhà nghiên cứu khoa học tự nhiên, xã hội, một số hà nh giả thực nghiệm lâu năm, một số huấn luyện viên võ thuật, khí công... đã biên soạn một chương trình cơ bản vử khoa học Dườ¡ng sinh cổ truyửn: vận động cơ thể theo các tư thế, chiêu thức của võ thuật, khí công, Yoga, phương pháp thở bụng và là m chủ hơi thở, phương pháp thiửn thư giãn thần kinh, tập trung tư tưởng, xoa bóp phục hồi sức khửe, một số tư thế chống các bệnh học đường... đưa và o dạy trong các trường đại học tiên phong.

Cha ông ta từ ngà n xưa đã lấy học thuyết à‚m- Dương để nhìn nhận, đánh giá và vận dụng trong đời sống nhân sinh hòa hợp với vũ trụ. Muôn vạn trạng thái, hình thể, diện tướng... của mọi sự vật, sự việc trong vũ trụ đửu được sinh ra bởi tác động qua lại, tương thôi, trái ngược nhau, gọi là à‚m- Dương.

Thuyết à‚m - Dương đã được ứng dụng và o các mặt của đời sống, đặc biệt cho mục đích dườ¡ng sinh và đối nhân, xử thế hằng ngà y. Trong luyện tập dườ¡ng sinh tổng hợp cổ truyửn, khái niệm âm dương là một vấn đử không thể không đử cập tới- ví dụ: động và tĩnh, nhu và cương, chủ động và bị động, ý thức và vô thức, tâm và tướng, cục bộ và đồng bộ... Bởi thân thể con người khi mệt mửi, ốm đau là do không cân bằng âm dương, khí huyết không lưu thông... Thiửn sư Tuệ Tĩnh đã tổng kết bảy điửu quí báu( thất bảo) vử dườ¡ng sinh cổ truyửn Việt Nam: "Bế kinh, dườ¡ng khí tồn thần/ Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình.

Thầy Dũng đã dạy sinh viên Võ thuật dườ¡ng sinh, dựa trên kinh nghiệm cổ truyửn hà ng nghìn năm của ông cha ta, cực kử³ hiệu quả để nâng cao sức khửe toà n diện theo phương châm: điửu thân, điửu tức, điửu thân.

Đi tìm tinh hoa văn hóa Thăng Long

Điửu thân là là m chủ mọi vận động cơ, khớp, lực. Các tư thế võ thuật là các tư thế lao động, chiến đấu, vận động trong không gian... rất đa dạng, phong phú, rèn luyện sự thăng bằng cơ thể theo các hướng: trước, sau, phải trái, phân bố hợp lý trọng tâm cơ thể trong từng tình huống cụ thể, dùng lực tạo cân bằng, vẻ đẹp hà i hòa trong từng động tác, là m cho cơ thể phát triển toà n diện, thể hình cân đối, phản ứng linh hoạt, nhanh nhẹn...

Điểu tức là là m chủ cơ thể và vận động nội tạng. Phương pháp thở bụng kết hợp với vận động cơ hoà nh là m cho các phủ tạng được vận động., được kích thích, tăng cường chức năng hoạt động, giúp cho cơ thể lưu thông khí huyết. Việc là m chủ hơi thở theo nhịp điệu phù hợp với vận động có ý nghĩa lớn cho việc chống mửi mệt, điửu hòa khí lực, nâng cao khả năng chịu đựng và có khả năng điửu chỉnh cơ thể, chống bệnh tật.

Điửu tâm là là m chủ tâm lý thần kinh, tạo dựng một nếp sống là nh mạnh, chính niệm, vị tha, hiểu được ý nghĩa thực sự của cuộc sống, có tình yêu thương con người, thiên nhiên, sống ung dung tự tại, hòa hợp với qui luật tự nhiên và xã hội, có khả năng tập trung cao độ đối với cá công việc cần thiết trong thời điểm cần thiết. Có khả năng thư giãn, buông xả, giải tửa các tác động đổi thay của môi trường và hoà n cảnh.

Khái niệm vử Thiửn và ứng dụng được thầy Dũng phân tích khá sâu sắc. Trước đây, người ta dị ứng với thiửn, bây giử cũng còn một số người không hiểu, cho là có liên quan đến tôn giáo, mê tín, hoặc duy tâm gì đó. Thiửn là một phương pháp dườ¡ng sinh cổ truyửn áº¤n Độ, có đặc trưng tập trung tư tưởng, thanh lọc không để cho những ý nghĩ lăng xăng xen và o, giúp đầu óc sáng suốt, ý chí minh mẫn, kiên nhẫn, tinh thần thanh thản, thoải mái, tâm hồn sảng khoái vui tươi...

Thiửn ngà y nay đã lan rộng sang các nước phương Tây như một môn học thực tế có hiệu quả rèn luyện thân thể, tinh thần, phát triển trí nhớ, trí thông minh. Ủy ban Giáo dục Nhật Bản đã đưa và o chính khóa giử học Tĩnh tọa khai trí ở tất cả các trường Trung học. Ở Trung Quốc các nhà giáo dục đã thà nh công trong việc áp dụng phép Tĩnh tọa dườ¡ng thần để nâng cao trí lực cho thanh thiếu niên. Năm 1981, áº¤n Độ đã quyết định dạy Yoga ở trêm ba trăm trường tiểu học, trung học Trung ương.

Trường đại học Stanford Mử¹ trong giáo trình sáng tạo kinh doanh có chương trình dạy vử Yoga, Khí công và Thiửn, đã cho xuất bản cuốn chuyên luận Chạy đua vử trí tuệ, xem tĩnh tọa là một phương pháp hữu hiệu nhằm khai thác tiửm năng trí tuệ con người. Hiện nay có một trăm hai mươi nước áp dụng Kiện não pháp (phương pháp là m cho trí não là nh mạnh). Dù trên thế giới các tên gọi có khác nhau, nhưng đó chính là phương pháp tập Tĩnh cho não, khoa học phương Đông gọi là Não tĩnh công.

Vấn đử ích trí xuất hiện từ xa xưa, kinh sách cổ áº¤n Độ như: Upanishads, Bhagavad Gita, Yoga Sutra, trong Kinh sách Trung Hoa: Sơn Hải kinh, Thần nông bản thảo kinh, trong bộ y điển cổ của Tây Tạng có đử cập đến vấn đử ích trí. Tương truyửn Đạt Ma Thiửn Sư thủy tổ của chùa Thiếu Lâm diện bích, tham thiửn, trong một thạch động tự nhiên, trên ngọn núi Ngũ (Ngũ núi Trường Sơn) bỗng ngộ ra rằng: Khi thanh tâm tĩnh trí, vạn niệm đửu không, thì đầu óc minh triết, thấu mọi lẽ tình, sự vật được khắc ghi trong trí nhớ như dao chém đá... Đức Phật ngồi thiửn cho rằng: Thiửn định sẽ đưa đến trí tuệ, tâm thần an định, ắt trí tuệ sinh.

Ngà y nay các nhà khoa học Nhật Bản, Trung Quốc, áº¤n Độ, Mử¹ đửu đã kháº³ng định tác dụng khai trí của Não tĩnh công.

Bác sĩ Hirai Nhật Bản nói: "Trong suốt quá trình lịch sử loà i người, Não tĩnh công đã có một tác dụng vô cùng to lớn. Nó trở thà nh vũ khí tinh thần của những nhân vật kiệt xuất, là phương pháp hữu hiệu giúp con người là m chủ mình, là vật kích thích có sáng tạo của con người một cách mầu nhiệm.

Sinh viênđã thực hà nh, ứng dụng các khái niệm trên theo thầy Dũng, vận động cơ khớp toà n thân, phối hợp thở theo động tác, tạo một sự dẻo dai, khửe khoắn, mửm mại, cân bằng cơ thể với tên các động tác: đảo thiên địa, chèo thuyửn, thủ vửn phong, ma vân chưởng...

Đi tìm tinh hoa văn hóa Thăng Long

Đặc biệt bà i quyửn dườ¡ng sinh Ngũ gia quyửn là một bà i võ thuật tổng hợp từ các tư thế, chiêu thức của nhiửu dòng võ thuật nổi tiếng Trung Hoa và Việt Nam cổ truyửn: Bình Định, Thái cực quyửn, Vĩnh Xuân, Vũ gia thân pháp, Thăng Long võ đạo... Những tư thế, chiêu thức nà y chọn lọc với ý nghĩa vận động tổng hợp cơ khớp toà n thân, động tác ngắn gọn, xoay chuyển đủ bốn hướng, vận dụng liên hoà n các đường tròn, ngang, tháº³ng và xiên, thuận chiửu và nghịch chiửu, gồm cả bên tả, bên hữu, kết hợp với bộ pháp tiến thoái, hư thực, hơi thở điửu hòa, khí trầm đan điửn, phát triển kình lực từ đáy cơ và dọc cột sống, truyửn ra tay chân. Khi tập bà i quyửn nà y, ta giữ được vận động liên tục, phối hợp cương nhu, quân bình âm dương, điửu hòa khí huyết khắp cơ thể, nâng cao sức khửe và tự vệ phòng thân.

Thầy Dũng uyển chuyển, động tác đẹp như một võ công điêu luyện, đã hướng dẫn sinh viên những tư thế huyửn diệu của bà i quyửn: lườ¡ng thủ âm dương, mãnh long hữu chưởng, mãnh long tả chưởng, nhị thủ khai môn, ảo chưởng âm dương, song long xuất hải, lườ¡ng hạc tranh châu, phượng dực kim chung, chuyển thân nghênh diện, lão hầu nhập trận, tiửu phu đả hổ, bạt vân kiến nguyệt, hồi đầu hổ vĩ, nguyệt lý tà ng hoa, bạch xà thủ tín, thủy đử lao nguyệt, thiên vương thác tháp... là m cho sinh viên rất mê.

Bà i Thở bụng kết hợp với vận động tạng phủ là một bí quyết của người phương Đông. Người phương Tây thở ngực theo cấu tạo cơ thể. Các môn phái võ thuật của Nhật Bản, Trung Hoa, Việt Nam... đửu nhấn mạnh vấn đử tập trung khí ở bụng, khí tụ đan điửn (khí hải), như vậy khí sẽ và o sâu hơn trong cơ thể, tăng cường thời gian trao đổi và lưu lượng khí, giúp cho quá trình trao đổi khí triệt để hơn, hiệu quả hơn. Tăng cường khả năng đà n hồi và vận động của cơ hoà nh và các mà ng treo tác động và o hệ thống tạng phủ, kích thích các tuyến thần kinh, thể dịch và nội tiết hoạt động tốt hơn.

Bà i Thái cực khí cơ bản là một bà i tập trung khí lực, tăng cường vận hà nh khí huyết trong cơ thể, các tư thế được chọn lọc cơ bản trong hệ thống các môn cổ học tinh hoa của Việt Nam, áº¤n Độ, Trung Quốc, kết hợp thở với nhịp điệu âm thanh cao, êm dịu hay một khung cảnh thiên nhiên trong là nh với các chiêu thức: hiệp khí âm dương, khai mở kinh dương, đè thủ hạ án, nạp khí đan điửn, tả hữu vân thủ, vận trung thái cực, kinh thiên tác địa, tả hưu khai cung, vận khí song thủ, thủye triửu cuộn sóng, bạch hạc tung cánh, sư tử vửn cầu, ngũ thức liên hoa, hổ hạc song hình, thu khí kinh dương, điửu hòa thần khí.

Bà i Thư giãn thần kinh- hội nhập bản thể nhằm mục đích thả lửng, thư giãn tối đa các trương lực cơ, căng cứng cơ trong hệ thống vận động của cơ thể, giúp cho hệ thần kinh được nghỉ ngơi tích cực, tái tạo khả năng thu nhận thông tin, điửu chỉnh cân bằng các chức năng cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh, là m ta thoải mái, dễ chịu để học tập và là m việc tốt hơn.

Bà i Tự xoa bóp bấm huyệt dườ¡ng sinh giúp sinh viên có kiến thức vử cơ thể theo ý nghĩa cổ truyửn phương Đông. Khí huyết trong cơ thể con người được lưu dẫn theo các đường kinh lạc, có tác dụng tới hệ thống thần kinh và chức năng một bộ phận cơ thể gpọi là các huyệt. Trong hệ thống các huyệt lại có các huyệt chính, có ảnh hưởng quan trọng tới một số chức năng của từng vùng, từng bộ phận cơ thể, gọi là các đại huyệt. Tự xoa bóp bấm huyệt dườ¡ng sinh, kích thích và o các huyệt vị, huyệt đạo, và o hệ thống thần kinh chức năng, hệ thống mạch dưới da... giúp điửu chỉnh cân bằng âm dương, có thể phòng chống và chữa một số bệnh do rối loạn chức năng gây ra.

Thầy Dũng tâm sự:

Tôi không phải người tà i giửi gì đặc biệt, chỉ vì ốm đau nhiửu quá, nên mới tìm học vốn cổ của cha ông để tự cứu mình. Tự cứu được mình rồi thì muốn cứu người. Cà ng trải nghiệm sâu vử Dườ¡ng sinh cổ truyửn tôi cà ng thấy sự mầu nhiệm không thể nói thà nh lời, nên muốn truyửn cho giới trẻ. Thiửn động và thiửn tĩnh có khả năng khai mở những khả năng đặc biệt của con người, góp phần đà o tạo nhân tà i cho nước ta. Tôi hy vọng và i năm nữa thôi, thiửn sẽ có vị trí xứng đáng trong việc cải cách phương pháp dạy và học, phương pháp rèn luyện thân thể, tinh thần, trí nhớ, trí thông minh, biến đổi trí tuệ, tâm hồn, nhân cách Việt Nam.

Đại học Thăng Long đã mở khoa Giáo dục thể chất do thầy Dũng phụ trách, sinh viên rất ngườ¡ng mộ. Bởi thầy biết hiện đại hóa phương pháp và ngôn ngữ, nên nhanh chóng mang kiến thức cổ truyửn đến với giới trẻ. Tôi mơ, một ngà y không xa nữa, sinh viên Việt Nam mang trong mình hình ảnh của một người phương Đông minh triết, hội nhập cùng nhân loại.