Bảo vệ an ninh tài chính quốc gia trong kỷ nguyên số

Trung tướng Nguyễn Minh Chính nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước ta đã có những chỉ đạo rất rõ ràng, xuyên suốt và nhất quán về vấn đề này. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển trọng yếu của đất nước, đồng thời nhấn mạnh an ninh mạng, an ninh dữ liệu và chủ quyền số là điều kiện tiên quyết.

Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân cũng đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, bảo vệ vững chắc hệ thống tài chính - ngân hàng trong quá trình phát triển kinh tế số.

Cùng với đó, Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), Luật An ninh mạng 2025 và các văn bản pháp luật có liên quan đã hình thành hành lang pháp lý quan trọng cho công tác bảo vệ an ninh tài chính quốc gia. Vấn đề hiện nay không phải là thiếu chủ trương hay thiếu pháp luật, mà là tổ chức thực hiện như thế nào để đồng bộ, hiệu quả và luôn đi trước một bước so với tội phạm công nghệ cao.

Trong bối cảnh đó, một điểm nhấn có ý nghĩa đặc biệt về đối ngoại và chiến lược là Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Việc Việt Nam chủ động thúc đẩy, đăng cai và đóng vai trò trung tâm trong quá trình hình thành Công ước đã khẳng định rõ vị thế, uy tín và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam trong bảo vệ không gian mạng toàn cầu.

Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đánh giá, hội thảo hôm nay là một diễn đàn trao đổi chuyên sâu nhằm đánh giá thực trạng bảo đảm an ninh tài chính hiện nay; phân tích các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm công nghệ cao trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, thanh toán số và dữ liệu; qua đó làm rõ những vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước, bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm ổn định kinh tế - xã hội trên không gian số.

Để triển khai hiệu quả, Ngân hàng Nhà nước thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như hướng dẫn chi tiết các quy định, tổ chức tập huấn nghiệp vụ và kiểm tra định kỳ thông qua hình thức kiểm tra từ xa và kiểm tra trực tiếp tại chỗ, nhằm giúp các tổ chức tín dụng hiểu và áp dụng đúng các quy định về an ninh thông tin.

Bên cạnh đó, theo ông Phan Thái Dũng, trong bảo vệ an ninh tài chính, quan điểm xuyên suốt là “lấy công nghệ để ngăn chặn công nghệ”. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) được sử dụng để phát hiện bất thường trong giao dịch, ngăn chặn giao dịch giả mạo, tự động bảo vệ hệ thống trước các cuộc tấn công và cảnh báo sớm rủi ro.

Ngoài AI, việc chuyển đổi hạ tầng công nghệ, đặc biệt là ứng dụng Blockchain, cũng góp phần nâng cao mức độ an toàn cho các giao dịch tài chính.

Tuy nhiên, ông Dũng nhấn mạnh, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người, cụ thể là người vận hành và chủ đầu tư hệ thống công nghệ thông tin. Khi xảy ra sự cố, trách nhiệm pháp lý không đặt lên AI mà thuộc về các tổ chức, cá nhân không đầu tư đầy đủ cho an toàn, bảo mật theo quy định của cơ quan quản lý./.