'Vụ ném phao ở Bắc Giang là  bà i học của ngà nh giáo dục'

- Từng nhiửu năm là  Trưởng ban chỉ đạo thi Bộ GD&АT, ông suy nghĩ thế nà o khi xem clip học sinh quay cóp, giám thị ném phao thi xảy ra tại Bắc Giang?

- Tôi cảm thấy rất buồn vì sau một thời gian thực hiện cuộc vận động "hai không", tôi nghĩ tính tự giác của cả giáo viên và  học sinh ngà y cà ng tiến bộ, thì lại biết được cảnh nà y. Hiện tượng nà y không phải phổ biến, không đại diện cho bức tranh thi tốt nghiệp cả nước nhưng thực sự là  điửu đáng quan tâm, suy nghĩ.

- Nhiửu người cho rằng sau khi thanh tra Bộ rút vử và  phong trà o "hai không" dần đi xuống thì việc coi thi tốt nghiệp cà ng được nới lửng, ông nói gì vử điửu nà y?

- Tôi cho rằng đã thi cử­ là  phải có thanh tra, giám sát. Аặc biệt, đối với kử³ thi tốt nghiệp có quy mô toà n quốc như thế nà y thì chức năng, nhiệm vụ của thanh tra là  không thể bử qua. Chúng ta biết rằng mỗi lớp học cũng cần phải kiểm tra và  có giáo viên trông coi. Tôi thấy ở các nước phương Tây thi rất nghiêm. Mỗi phòng chỉ một thầy (hoặc một cô) nhưng mọi người đửu tự giác là m bà i. Tuy vậy, để có tự giác phải có quá trình rèn luyện lâu dà i.

Tôi đánh giá khi có thanh tra Bộ tại các điểm thi thì mọi việc sẽ nử nếp, hiệu quả hơn. Bất kể việc gì kể cả khi phân cấp nếu có sự chỉ đạo cấp Nhà  nước đửu rất tốt. Bên cạnh đó việc phân cấp công tác thi tốt nghiệp cho các địa phương là  một bước cải tiến quan trọng. Là  năm đầu tiên phân cấp toà n diện nên đây là  bà i học quý giá, chắc chắn những năm tới sẽ tốt hơn.

- Khi còn đương nhiệm ông từng giải quyết vụ thầy giáo Аỗ Việt Khoa tố cáogian lận tại trường Phú Xuyên A, vậy kinh nghiệm để giải quyết vụ Bắc Giang lần nà y là  gì?

- Trường hợp nà y rất phức tạp vì phương tiện quay là  chiếc bút không thể xem lại phần đã quay ngay mà  cần mà n hình lớn, và  vụ việc được phát hiện sau khi kử³ thi đã kết thúc. Vì vậy phải xem xét kử¹, phải có đối chất với những người liên quan như thanh tra, chủ tịch hội đồng thi, phó chủ tịch, giáo viên, học sinh..., từ đó tổng hợp tất cả dữ liệu để kết luận.

Tuy phức tạp, nhưng tôi nghĩ không khó, điửu quan trọng là  phải là m khẩn trương. Trước đây khi có sự việc, tôi và  đoà n thanh tra đã vử ngay địa phương là m việc trực tiếp, đối thoại với những người liên quan. Có những việc cần phải gặp trực tiếp, kịp thời sẽ nghe được nhiửu hơn chứ báo cáo bằng văn bản không thể nói hết.

Không chỉ có vụ Phú Xuyên A mà  vụ Lương Tà i, chiửu hôm trước có thông tin, sáng hôm sau chúng tôi đã tổ chức đoà n công tác gồm Phó chánh thanh tra, Ban chỉ đạo thi xuống địa phương là m việc. Những vấn đử nóng hổi cần tiếp cận để xử­ lý ngay.

Tôi cho rằng vụ lộn xộn liên quan đến clip quay cóp, ném bà i trong phòng thi ở Bắc Giang lỗi đầu tiên là  ở người lớn. Nếu như hội đồng thi là m nghiêm, giám thị, thanh tra nghiêm thì đã không xảy ra và  các em cũng không thể quay clip được. Sau việc nà y ngà nh giáo dục phải rút kinh nghiệm, quán triệt trách nhiệm đối với cán bộ quản lý các tỉnh khi được phân cấp.

- Hiện nay những người tố cáo tiêu cực trong thi cử­ chưa được bảo vệ. Theo ông cần có chính sách gì để khuyến khích mọi người tham gia tố cáo tiêu cực?

- Chúng ta cần nhìn nhận việc nà o có công thì cần đánh giá đúng, việc nà o vi phạm quy chế thì phải xử­ lý. Tuy nhiên phải căn cứ và o tình huống cụ thể. Quy chế là  chung nhưng trường hợp cụ thể không giống nhau. Trường hợp clip ở Bắc Giang, học sinh dùng bút quay, cái nà y tương đối mới so với trước đây là  dùng điện thoại. Theo tôi, em nà y ở chừng mực nà o đó đã có công tố cáo. Cái đó là  ý thức tốt.

Bên cạnh đó em nà y cũng vi phạm quy chế là  đưa phương tiện cấm và o phòng thi. Bản thân việc vi phạm quy chế có nhiửu cách: trước khi thi (mang tà i liệu và o), trong khi thi (sử­ dụng tà i liệu bị phát hiện) và  sau khi thi (hậu kiểm).

- Nhiửu người cho rằng với tỷ lệ đỗ tốt nghiệp 98% (gần tuyệt đối) thì nên bử kử³ thi tốt nghiệp mang tính hình thức. à kiến của ông như thế nà o?

- Trước đây có ý kiến góp ý là  tổ chức thi đại học rồi lấy kết quả đó xét tốt nghiệp. Nhưng cái nà y phải có sự phối hợp vì tổ chức như thi đại học thì vai trò chủ yếu của các trường đại học. Cũng đã có năm chúng ta cử­ giảng viên đại học vử trông thi tốt nghiệp, nhưng chỉ 1-2 năm thì tạm dừng vì cơ chế hà nh chính quá rườm rà .

Với nửn giáo dục Việt Nam hiện nay chưa đến lúc bử thi. Vì có kử³ thi tốt nghiệp là  cách tốt nhất giúp các em tự giác học tập. Tôi nghĩ chúng ta cũng không nên lấy điểm cao, kết quả đẹp là m mục tiêu phấn đấu mà  cần xác định quan trọng là  học sinh có được kiến thức gì.

Thi cử­ là  việc quan trọng, việc đổi mới kử³ thi cũng phải có lộ trình. Theo ý tôi, những năm tới cần hướng tới kỷ cương trong thi cử­. Trước khi sự tự giác trở thà nh ý thức thì vai trò của giám thị, cán bộ coi thi, thanh tra rất quan trọng. Chừng nà o quy mô thi cử­ còn lớn, và  chừng nà o điửu kiện kinh tế còn kém thì nên tăng cường 2 yếu tố: thanh tra và  chuẩn bị tổ chức thi. Chúng ta cũng phải xem lại chương trình phổ thông sao cho cơ bản và  toà n diện.

Vụ việc ở Bắc Giang xảy ra trong năm đầu tiên phân cấp, ngà nh giáo dục cần rút kinh nghiệm nhiửu. Sau vụ nà y, Bộ nên kiểm tra trong toà n ngà nh xem địa phương nà o là m tốt, chưa tốt. Việc chấm thẩm định nên chấm nhiửu hơn ở những năm đầu tiên phân cấp để xem độ chính xác ra sao.