Vật liệu xây dựng điêu đứng: Chết... vì mạnh ai nấy là m

Thừa công suất quá lớn, đầu ra hạn chế, không có khả năng trả nợ vốn vay... nên nhiửu doanh nghiệp (DN) ngà nh xi măng, thép phải hoạt động cầm chừng hoặc ngưng hoạt động.

Nhiửu doanh nghiệp xi măng phải giảm giá bán để giải phóng hà ng tồn

Quá dư thừa

à”ng Nguyễn Tự Thanh, Phó Phòng Kế hoạch Tổng Công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (Vicem), cho biết trong quý I/2013, sản xuất xi măng toà n ngà nh tăng 10% so với cùng kử³ năm trước. Hiện nay, các nhà  máy chạy 70-75% công suất thiết kế mà  đã dư 20-25 triệu tấn. Các nhà  máy trực thuộc Vicem vẫn hoạt động 90% công suất nhưng nghiửn ra xi măng chỉ đạt 75%, tức là  chỉ đạt hiệu quả tối thiểu, đủ cầm cự để không bị lỗ.

Cạnh tranh hiện nay rất quyết liệt, bắt buộc phải tìm hướng xuất khẩu nhưng đây chỉ là  giải pháp tình thế vì như vậy là  đem tà i nguyên đi bán. Quý I/2013, Vicem xuất khẩu hơn 1 triệu tấn clinker sang châu Phi, lợi nhuận vừa đủ bù đắp chi phí vận tải nên không có lãi. Theo ông Thanh, xuất khẩu chỉ là  giải pháp để cầm cự qua thời kử³ khó khăn, không phải hướng phát triển.

Theo tính toán của Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, nhu cầu xi măng nội địa trong 3 năm 2011-2013 ước giảm 14-15 triệu tấn so với dự báo đưa ra trong quy hoạch phát triển xi măng giai đoạn 2011-2013 và  định hướng đến năm 2030. Аến năm 2015, nhu cầu xi măng nội địa có thể chỉ khoảng 60-70 triệu tấn, trong khi sản lượng được dự báo lên đến 70-75 triệu tấn. Do đó, nếu tiếp tục đầu tư theo Quyết định số 1488/QА-TTg thì đến năm 2015, tổng công suất các nhà  máy xi măng sẽ đạt khoảng 94,24 triệu tấn, thừa khoảng 25 triệu tấn và  đến năm 2020 sẽ thừa trên 40 triệu tấn.

Аối với ngà nh thép, theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tính đến cuối tháng 4-2013, lượng thép tồn kho tại các nhà  máy khoảng 300.000 tấn (mức cao nhất năm 2012 là  450.000 tấn). Hiện nhu cầu tiêu thụ sắt thép trong nước chỉ khoảng 5 triệu tấn/năm nhưng nguồn cung từ các nhà  máy lên đến 11 triệu tấn/năm. Lượng thép nhập khẩu vẫn tăng nhẹ. Ước tính nhập siêu sắt thép và  nguyên liệu các loại đến hết tháng 4-2013 lên đến 2 tỉ USD (trong khi đó xuất khẩu chỉ khoảng 500 triệu USD).

Khó tránh phá sản

Trong bối cảnh cung vượt xa cầu, sản xuất dư thừa nhưng vẫn phải phụ thuộc và o nguyên liệu nhập khẩu, nhiửu dự án nhà  máy thép vẫn được cấp phép xây dựng hoặc đã hoà n thà nh, đi và o sản xuất. Sản phẩm thép trong nước sản xuất chủ yếu chỉ là  các loại thép thông dụng, nhiửu mặt hà ng thép nguyên liệu (thép cuộn cán nóng) Việt Nam chưa sản xuất được hoặc không có đủ (sắt thép phế liệu) nên phải nhập khẩu. Theo VSA, phải đến năm 2015, Việt Nam mới có thể sản xuất được thép cuộn cán nóng nhưng số lượng không đáng kể. Ngoà i ra, vẫn còn rất nhiửu nhà  máy sử­ dụng công nghệ lạc hậu, cho ra sản phẩm kém chất lượng.

Theo ông Аinh Huy Tam, Tổng Thư ký VSA, tình trạng nà y đã xảy ra nhiửu năm nay, chênh lệch giữa nhu cầu và  năng lực sản xuất của DN ngà y cà ng lớn. Аây là  hậu quả của việc buông lửng quản lý một thời gian dà i, cấp phép dự án thép trà n lan.

Tương tự, và i năm trở lại đây, hà ng loạt dự án xi măng ồ ạt ra đời với tốc độ phi mã. Phong trà o đầu tư dự án xi măng nóng đến mức nhiửu tỉnh, thà nh chạy đua để lập dự án nhà  máy xi măng. Nhiửu tập đoà n, tổng công ty Nhà  nước cũng tham gia và o lĩnh vực nà y. Hầu hết DN ngà nh xi măng đửu sử­ dụng nguồn vốn vay, trong đó có những DN vay đến hơn 80% tổng vốn đầu tư. Một số DN sử­ dụng nguồn vốn vay trong nước, có thời điểm lên đến 19-21,5%.

Nhiửu dự án xi măng mặc dù không có đủ 20% vốn tự có theo quy định vẫn được duyệt và  bảo lãnh vay vốn hiện đang trong tình trạng mất khả năng trả nợ. Trong khi đó, thị trường bất động sản đóng băng từ và i năm nay, sức mua giảm sút, ảnh hưởng không nhử tới ngà nh xi măng. Các chi phí đầu và o như vốn vay, xăng, điện, vử bao, than... tăng cà ng thêm áp lực cho DN ngà nh nà y.

Nhiửu công ty xi măng mới, nhất là  các công ty nhử phải đua nhau giảm giá bán vì sức mua thấp, thiếu kinh nghiệm thâm nhập thị trường và  vấp phải rà o cản thương hiệu. Аã xuất hiện tình trạng phá giá, bán dưới giá vốn để giải phóng hà ng tồn kho. Hậu quả là  DN lỗ ngà y cà ng nhiửu, khó tránh phá sản.