Văn nghệ sĩ và  chuyện chưa kể vử à”ng Dế Mèn

Tác giả gắn liửn với nhiửu thế hệ độc giả cùng tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký đã trút hơi thở cuối cùng và o trưa ngà y 7/6 tại nhà  riêng ở Hà  Nội, hưởng thọ 95 tuổi.

Ngay sau khi thông tin nà y được chia sẻ, giới văn nghệ sĩ đã thể hiện niửm tiếc thương chia buồn sâu sắc tới gia đình nhà  văn Tô Hoà i. Sự ra đi của cụ gây nhiửu bất ngử cho anh em văn nghệ sĩ. Аược biết trong suốt quá trình trị bệnh cụ vẫn đi vử giữa nhà  và  bệnh viện thế nhưng giử nhà  văn đã nằm xuống..., nhà  thơ Bằng Việt, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hà  Nội ngậm ngùi chia sẻ.

Nhà  văn Tô Hoà i tham gia triển lãm và  đấu giá tiêu bản... đôi bà n tay của chính mình để gây quử¹ giúp trẻ em ung thư tháng 6/2013 (Ảnh: Tùng Nguyên)

Nhà  thơ Bùi Việt Mử¹, TBT báo Người Hà  Nội- người trực tiếp là m việc cùng nhà  văn Tô Hoà i hơn chục năm thì cho đến giử vẫn lưu giữ và  trân trọng những kỷ niệm vử ông Dế Mèn:

Nhà  văn Tô Hoà i chính là  TBT đầu tiên của báo Người Hà  Nội. Khi cụ giữ chức Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hà  Nội thì tôi là  TBT thứ 9. Tôi là  người trực tiếp là m việc cùng cụ hơn chục năm, thường xuyên tuần nà o tôi và  cụ cũng gặp nhau trao đổi công việc.

Tôi rất nhớ cách điửu quân khiển tướng của cụ. Thường trong hội nhiửu khi cũng xảy ra những ý kiến bất đồng trong công việc nhưng cụ luôn có cách khiến người ta phải tâm phục khẩu phục. Với những người có ý kiến không đồng tình- cụ thường giao luôn việc đó cho họ và  kết quả thường là  họ là m tốt và  cuối cùng là ...đồng tình.

Cụ cũng là  người rất chỉn chu, cẩn thận với câu chữ. Có những bản thảo được cụ sử­a chữa đến 7-8 lần với các mà u sắc bút khác nhau. Аặc biệt với những bà i viết của mình, cụ sử­a chữa tỷ mỷ vô cùng.

Trong công việc, cụ khắt khe là  thế nhưng cách ứng xử­ với anh em nghệ sĩ trong hội cũng dễ dà ng, mửm dẻo. Mỗi khi có xích mích giữa các thà nh viên trong hội- đửu là  những văn nghệ sĩ thì việc phân định rạch ròi trắng- đen, ai đúng ai sai rất khó. Cứ lúc cao trà o đỉnh điểm của cuộc tranh cãi là  cụ...xách cặp ra vử. Аối với cụ, những tranh cãi đó là  chuyện nhử, không đáng để các nghệ sĩ phân định thắng thua, gây mất đoà n kết.

Theo nhà  thơ Bùi Việt Mử¹, trong cuộc sống đời thường, nhà  văn Tô Hoà i là  người rất có tính thưởng thức kể cả vử nghệ thuật ẩm thực. Thỉnh thoảng cụ lại nháy tôi cùng đi uống bia. Nhưng không phải loại bia nà o cụ cũng uống, cụ thích uống duy nhất một loại bia có vị đắng. Khi nhâm nhi, cụ lại nói vử văn chương, tiết lộ tính cách của các nhà  văn cùng thời- người còn, người đã mất và o thời điểm đó như Nam Cao, Nguyễn Bính, Nguyễn Văn Bổng... Cụ kể chuyện rất duyên, nói ít nhưng hà i hước pha chút châm chích mang cá tính riêng..., nhà  thơ Bùi Việt Mử¹ kể.

Nhà  thơ Phan Thị Thanh Nhà n, con gái chụp ảnh với nhà  văn Tô Hoà i (ảnh nhử) và  những lá thư Tô Hoà i từng gử­i cho nữ nhà  thơ (Ảnh: facebook Phan Thị Thanh Nhà n)

à”ng nhớ lại những ngà y tháng nhà  văn lão là ng vì tuổi cao sức yếu, thường xuyên đi vử giữa nhà  và  bệnh viện Việt Xô. Có lần nhà  thơ Bùi Việt Mử¹ và o viện thăm, nhà  văn Tô Hoà i vẫn nhận ra nhưng không nói được gì. Tôi hửi han sức khửe cụ qua con trai cụ thì biết, cụ không nói nhưng vẫn nhận ra tôi.

Còn nhà  thơ Phan Thị Thanh Nhà n, người có thời gian là m việc cùng với nhà  văn Tô Hoà i ở Hội Văn học nghệ thuật đã không kìm nén được giọt nước mắt trước tin ông ra đi mãi mãi. Аối với Phan Thị Thanh Nhà n, nhà  văn Tô Hoà i còn hơn cả một đồng nghiệp, một người anh lớn...

Nữ nhà  thơ đã khóc khi viết những dòng nà y trên trang cá nhân: Mình đã vừa viết vừa rơi nước mắt. Bao kỷ niệm với từng chi tiết nhử đửu sống dậy. Có lần mình than với nhà  văn Trần Chiến: Biết thế chị cứ ở báo Hà  Nội mới không sang Hội Văn học nghệ thuật thì bây giử già u hơn nhỉ?, Trần Chiến cười: Chị không sang đấy là m sao hiểu được Tô Hoà i, Bằng Việt, Vũ Quần Phương...

Quả thật, được cùng là m việc với nhà  văn Hà  Nội giản dị, hóm hỉnh, say mê là m việc như Tô Hoà i là  một may mắn của mình. Nhà  văn đã dậy mình rất nhiửu, ví dụ: "Là m báo như người là m xiếc trên dây, phải thật vững và ng trước chông chênh dư luận" -" Muốn viết văn thì điửu cần nhất là  chi tiết, mà  chi tiết chỉ có trong đời sống..." Phan Thị Thanh Nhà n còn đăng tải ảnh thư của nhà  văn gử­i cho bà  từ những năm 70-80 và  ảnh kỷ niệm cùng con gái, bạn bè với nhà  văn Tô Hoà i.

Nhà  văn Tô Hoà i và  nhà  văn Nguyễn Thị Thu Huệ (Ảnh: NS cung cấp)

Nhà  văn Trần Nhương cũng dà nh cho bậc tiửn bối lời cảm phục chân tình và  giản dị: Nhà  văn Tô Hoà i là   vị chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật đầy bản lĩnh, không chấp nhất, nhân cách tốt. Là  thà nh viên của Hội Văn học nghệ thuật Hà  Nội, nhà  văn Trần Nhương chia sẻ cuộc đời nhà  văn Tô Hoà i cũng gặp nhiửu thăng trầm, văn nghiệp tạo bi kịch nhưng cuối cùng Tô Hoà i vẫn vượt qua, được công nhận vị trí xứng đáng trên văn đà n với hơn 100 đầu sách có giá trị. Ở cái tuổi 90 vẫn cầm bút, sự ra đi của Tô Hoà i là  điửu rất đáng tiếc cho là ng văn học nước nhà ...

Trước sự ra đi của nhà  văn Tô Hoà i, nhà  văn Nguyễn Thị Thu Huệ cũng gợi nhớ miửn ký ức đầy kỷ niệm: Cách đây mấy năm, Hội nhà  văn Hà  nội tổ chức hội thảo, khi ra cổng chử xe đón bác, bác nhẹ nhà ng nhắc tôi: "Bây giử còn trẻ, chưa thấy tiếc thời gian và  trí nhớ, nghĩ ra cái gì chưa viết tưởng vẫn còn trong đầu. Không phải thế đâu. Quên hết đấy nếu không ghi chép hay là  viết luôn ra. Phải viết hà ng ngà y, không phải viết cái gì cũng hay cũng vừa ý, nhưng phải viết hà ng ngà y".

Hai bác cháu đứng phơi nắng lạnh, tôi lè lườ¡i, bảo cháu toà n nghĩ, không mấy khi viết lại. Một người bạn văn thấy tôi lè lườ¡i, chụp nhanh tấm ảnh, bảo: " Bị bác mắng chuyện gì mà  lè lườ¡i thế? Bác nhìn ra ngoà i nắng, nghe tôi chống chế cái tội lười ghi chép, lười viết...

Hôm nay, bác đã rời cõi tạm. Có nhiửu kỷ niệm của nhà  bác và  nhà  cháu, trong những trang nhật ký bố mẹ viết cho cháu từ khi cháu 2 tuổi đã gắn với tên bác. Sau nà y cháu và  chị Sông Thao, anh Tân thân thiết, nhiửu chuyện ngà y bé của cháu được anh chị kể lại luôn là m cháu vui.

Cháu và  triệu người yêu quý bác luôn nhớ và  nhắc đến bác nhiửu hơn mỗi ngà y, thấm thía những kinh nghiệm nghử văn, kinh nghiệm của một ngừoi thấm sự đời, và  chuyển qua trang viết.

Năm ngoái, mẹ cháu cũng bắt đầu chuyến công tác mới, rộng dà i hơn những chuyến đi xưa. Hôm nay, cháu nghĩ bác cũng vừa lên đường đi công tác, thong thả nhẩn nha phiêu du với ánh mắt hóm hỉnh, lấp lánh của người biết hết, hiểu hết, nhân hậu và  bao la tình yêu với con người. Cháu nhớ bác!

Nhà  văn Tô Hoà i (ngoà i cùng bên phải) hà n huyên cùng đồng nghiệp khoảng năm 1995. (Ảnh:facebook nhà  thơ Anh Ngọc)

Nhà  thơ Аặng Thị Thanh Hương cũng chia sẻ: Tôi đã được gặp nhà  văn nhiửu lần bởi khoá V - trường Viết văn Nguyễn Du bác thường và o nói chuyện. Những câu chuyện hóm hỉnh của bác luôn là m tôi thích thú. Bác nói vử nghử viết những vất vả và  nhọc nhằn khi cà y cuốc trên cánh đồng chữ nghĩa. Bác khích lệ và  động viên rất nhiửu những nhà  văn trẻ chúng tôi. Cuộc rong chơi của Chú dế mèn đã kết thúc. Cầu cho nhà  văn có cuộc dạo chơi mới phia bên kia trời!

Xin khép lại bằng lời tiễn biệt của nhà  thơ Anh Ngọc: Chúng ta đửu biết nhà  văn Tô Hoà i là  cây đại thụ của nửn văn học Việt Nam, người đi xuyên suốt thế kỷ 20 bằng hà ng trăm tác phẩm cuốn hút hà ng triệu người đọc và  hâm mộ, đặc biệt là  tác phẩm Dế mèn phiêu lưu ký bất hủ!!!

Vô cùng thương tiếc và  biết ơn nhà  văn kiệt xuất, cầu chúc anh linh ông thanh thản rong chơi trên Cõi Người Hiửn! Xin được chân thà nh chia buồn với gia đình cố nhà  văn Tô Hoà i và  bạn bè, đồng nghiệp thân thân thiết của nhà  văn yêu quý của tất cả chúng ta!!!.