Thơ Tanka Nhật Bản

Bằng Việt giới thiệu và dịch.| 17/04/2020 10:30

Tanka (Đoản ca) là tên ban đầu của thể loại thơ ngắn Nhật Bản, đã có từ thế kỷ thứ X, nhằm phân biệt với Trường ca (Choka). Chúng ta đã biết đến thể loại thơ Haiku là thể loại thơ thường có 17-18 âm tiết, và được viết thành 3 dòng. Còn thể loại thơ Tanka thì thường có tới 29-31 âm tiết, và được viết thành 5 dòng. Từ đầu thế kỷ XX, nhà thơ Masaoka Shiki đã rất chú ý đến việc làm mới lại thể thơ Tanka, đưa nó vào các đề tài hiện đại và dần dần chuyển hóa nó thành một thể thơ riêng biệt, thường là thơ không đề

Thơ Tanka Nhật Bản

Yukitsuna Sasaki (Sinh năm 1938), giáo sư Trường Đại học Vaseda, tác giả tập thơ Tanka “Ngựa trời”, xuất bản năm 2001.   

***
Em có tin nổi không:
Rằng thời trẻ, anh đã từng rẽ sóng
Trên những vũng sông, nay đã lầy bùn,
Bằng con thuyền lãng mạn một thời
Thuyền căng gió, bằng cánh buồm quá khứ?

***
Bay biến đi không ngừng,
Thời khắc, bốn mùa, những đám mây buổi sớm,
Những giấc mơ, những người con gái đẹp…
Nhưng còn lại ai, có trái tim đủ mạnh
Để bước mãi… vững chãi, thăng bằng, đến hết cuộc đời!

Tokoyo Fujii (Sinh năm 1940). Nhà thơ và nhà báo nữ tên tuổi, tác giả tập thơ “Đêm thứ 99”, xuất bản năm 1999.

***
Có gì đó - quá nhanh, bay vút lên,
Giống hệt như hình một trái tim,
Vỡ òa ra, rồi biến mất!
Tôi chớp mắt, định thần nghĩ lại:
À - hóa ra là con sơn ca cô đơn!

***
Không ai chịu nổi cách thích nghi
Với mọi tai ương, buộc mình phải van xin, nhờ vả!
Nhưng mọi hầm chứa táo, khoai tây, dành cả mùa dự trữ
Trong nhà tôi đều đã cạn rồi!
Mà những ngày giá đông - trời ơi, còn dài dặc…

Ken Kasugai (Sinh năm 1938), giáo sư danh dự Trường Đại học nữ Aiti, tác giả tập thơ Tanka “Những điều viết ra từ bè bạn”, xuất bản năm 1999.

***
Tôi gặp một người hãy còn rất trẻ
Rất đẹp trai - nhờ một nụ cười!
Mà nụ cười thật bất ngờ:
Rất khó để hiện ra,
Lại rất dễ tan biến mất!

***
Tôi rất nhớ chuyện nhà du hành vũ trụ
Khi trở về, cởi bộ đồ trên vũ trụ ra,
Thì trong sâu thẳm tim anh 
Chỉ còn rộn lên có một điều thôi
Tiếng hát trong veo mà con anh hát tặng!

Michimasa Sato (Sinh năm 1943), giáo viên trung học, tác giả tập thơ Tanka “Thiên đỉnh”, xuất bản năm 1999.

***
Những giọt mưa tí tách nhẹ nhàng
Tưới mát và rửa sạch từng cánh hoa hồng
Lúc ban mai vừa rạng,
Trong khi tôi ngồi một mình bực bội
Viết bài thơ để chê trách trời mưa!

***
Hào nước dựng giàn, đoàn xiếc mới đào,
Diễn xong bỏ đi, không buồn lấp lại,
May sao, bọn trẻ con ùa đến
Biến thành trò xiếc riêng mình:
Giang tay nhau xếp hàng, cùng nhảy qua không ướt!

Kazuhito Itou ( Sinh năm 1943), là một nhà khoa học, sáng tác thơ nghiệp dư. Tác giả tập thơ Tanka “Những bài ca ở Morekhoda”, xuất bản năm 1995.

***                                        
Tôi rất thích
Kể chuyện cho ba con gái
Trong hoàng hôn đỏ sẫm
Những câu chuyện về chiến tranh,
Mà chúng chỉ biết nghe, không hỏi thêm gì cả!

***
Những giọt mưa rơi từ trên cao
Thấm qua ngọn cây, rễ cây, từ đỉnh núi,
Biết đâu bây giờ hãy còn trộn lẫn
Với giọt nước từ mùa hè bom nổ
Của Hiroshima cháy khét ngày xưa?

Shuichi Sakai (Sinh năm 1958), giáo sư nhiều trường Đại học, tác giả tập thơ Tanka “Những ngày trong mê lộ” (1987) và “Hạt nhỏ” (1999). Đã từng được giải về thơ Tanka với Giải thưởng mang tên Teraiama Suizi năm 2000.

***
Tôi nực cười
Khi thấy những con người thế kỷ XIX,
Không nhà bác học nào, cũng không học thuyết nào,
Chẳng hề xui ta giết ai hết cả,
Dù đã nghĩ ra đủ mọi chuyện giết người!

***   
Tôi lại phải phát run vì sợ hãi
Khi phải định nghĩa cho thật rõ
Linh hồn con người thực chất là gì,
Trong bóng tối không đường ra
Của triết học đơn thuần duy vật!

Chikako Yonekawa (Sinh năm 1959), nhà thơ, chuyên viết thơ thể Tanka, tác giả tập thơ “Mái chèo trời nắng hạ” (1988), và “Một lần trong mùa hè” (1993), “Cái giếng bên cây Ginkgo” (2001). Được giải thưởng của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại (1989) và Giải thưởng mang tên Kono Aiko (1993). 

***   
Anh buồn chăng?
Hay là ngồi tạm nghỉ đêm nay
Trên chiếc ghế mây - một em nhỏ vừa mới vẽ ra,
Chiếc ghế sẽ hợp với giấc mơ anh,
Vì ánh trăng non đêm nay - cũng sẽ ngồi trên đó!

***   
Sau phút ôm hôn thật chặt
Không thể rời thân thể em,
Tôi bỗng nghe lặng thinh
Một con thuyền chầm chậm lướt qua
Ở đâu đó, trong vòng tay kỷ niệm!

Machi Tawara (Sinh năm 1962), nhà nghiên cứu văn học và sáng tác thơ Tanka, tác giả các tập thơ “Một ngày của Sarada” (1987) và “ Sáng tháng Tám” (1988). Được giải thưởng thơ của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại (1988).

***   
Không cuộc trò chuyện nào bắt buộc,
Không nụ cười nào khiên cưỡng,
Phải chăng chỉ vì thế
Hay còn những gì đáng yêu khác nữa,
Mà tôi không thể rời làng quê của tôi?

***   
Những cây anh đào, những táo, những lê…
Luôn nối tiếp nở hoa, luôn tưng bừng kết trái,
Hoa tàn mùa, sang năm hoa lại nở,
Nhưng mọi khu vườn - sản sinh muôn đời hoa quả,
Lại luôn chỉ lặng thinh, như không biết gì!

Koh Nagata (Sinh năm 1975). Nhà thơ và nhà báo, tác giả các tập thơ Tanka “Ngày trở gió” (1997) và “Vòng quay mặt trời” (2000), được giải thưởng thơ của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại năm 2001

***  
Còn ai nữa, ngoài thiên nhiên
Thương chiếc quạt nặng nề suốt mùa mỏi mệt,
Nên bỗng bùng lên trận gió,
Thổi tứ tung từ phố vào nhà…
Nhìn lên, chỉ lấp lóe một bầu trời tinh nghịch!

***   
Đã lâu quá rồi
Tôi chưa từng mở cuốn sách ấy ra!
Có thể tôi chưa biết đâu
Cậu bé trong câu chuyện ngày xưa tôi yêu
Đã lớn dậy, già hơn tôi rồi nhỉ?
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Truyện ngắn: Phía sau bước chân người lên đường
    Sinh trưởng ở xứ Đoài mây trắng, từng làm việc ở Sở Văn hóa - Thông tin Hà Tây, (nay là Hà Nội), Phan Quế - hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn Hà Nội đến với thơ từ buổi đầu sáng tác và ông cũng được bạn đọc biết đến khá sớm. Tuy nhiều năm qua Phan Quế dành thời gian và tâm sức nhiều cho tiểu thuyết, nhưng thơ đối với ông vẫn là nỗi niềm canh cánh trong lòng.
  • [Podcast] Tản văn: Nơi gió được sinh ra
    Gió không về với nhân gian mà dạo chơi nữa. Trưa, nắng gắt gao nở một nụ cười bí hiểm. Yên gió, hàng cây đứng lặng ngả bóng vào nhau. Lá rơm rớm giọt sầu gục xuống. Phố thấp thoáng những bóng người chạy trốn, bịt kín khuôn mặt. Từng luồng bụi vẫn bay lơ lửng trên không trung, biến hình mờ ảo bám vào nóc nhà, khe cửa, vấn vít hàng quán, vỉa hè, lối người qua lại. Tôi chạy vội về với cánh đồng trong cơn mơ, gió yên lặng ngả xuống vai mình.
  • Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: “Kỷ nguyên số mở ra nhiều cơ hội cho hoạt hình Việt Nam”
    Mùa phim hè 2026 chứng kiến sự áp đảo của các bộ phim hoạt hình ngoại tại phòng vé Việt Nam, trong khi hoạt hình Việt tạm thời vắng bóng sau những tín hiệu khởi sắc của năm 2025. Phải chăng đây là một bước chững lại đáng lo ngại hay chỉ là khoảng lặng cần thiết để chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển mới? Phóng viên Tạp chí Người Hà Nội đã có cuộc trao đổi với nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà - Trường Phòng Kịch bản, Hãng phim hoạt hình Việt Nam về thực trạng, cơ hội cũng như nhưng triển vọng của hoạt hình Việt Nam trong kỷ nguyên số.
  • Uỷ ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội: Phát động đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng dịp 27/7
    Chiều 17/7, Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị triển khai các hoạt động tuyên truyền, kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), đồng thời phát động đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng với chủ đề "Uống nước nhớ nguồn - Đền ơn đáp nghĩa".
  • Hà Nội trong tôi những ngày tháng 6
    Tôi trở lại “thăm” Hà Nội vào những ngày giữa tháng 6. Cũng hơn một năm rồi tôi mới có dịp ghé thăm “cố nhân” của mình. Tôi coi Hà Nội như người bạn cũ, bạn tri âm tri kỷ. Bởi vậy, đêm trước khi lên xe xuôi về trái tim của dải đất cong cong hình chữ S xinh đẹp lòng tôi có chút bồi hồi cộng thêm sự háo hức. Lần nào cũng vậy cái cảm xúc ấy vẫn vẹn nguyên như thủa ban đầu đôi khi chẳng gọi được thành tên. Chỉ biết rằng sớm mai thôi tôi và “bạn” sẽ gặp lại với bao điều muốn nói,…
Đừng bỏ lỡ
  • Hà Nội hỗ trợ mức cao cho các câu lạc bộ và nhóm thực hành di sản văn hóa phi vật thể
    Theo nghị quyết mới được thông qua, phạm vi và đối tượng áp dụng được điều chỉnh hướng tới các chủ thể di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố, bao gồm Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú, các câu lạc bộ, nhóm thực hành, nghệ nhân và người thực hành di sản. Đáng chú ý, Hà Nội quyết định giữ nguyên mức hỗ trợ rất cao cho các câu lạc bộ và nhóm thực hành di sản văn hóa phi vật thể.
  • Đánh thức bảo tàng bằng ứng dụng nghệ thuật liên ngành
    Hệ thống bảo tàng đang đứng trước những yêu cầu thay đổi theo hướng đa dạng, linh hoạt và hấp dẫn hơn trong cách tổ chức trưng bày nhằm thu hút du khách. Theo đó, bên cạnh các tư liệu, hiện vật, sự kết hợp giữa công nghệ, nghệ thuật sắp đặt và các yếu tố liên ngành đóng vai trò quan trọng, mang đến cho khách tham quan một hành trình thấu hiểu quá khứ theo nhiều cách khác nhau.
  • Kiêng kỵ thần linh ở thôn Lặt, xã Ba Vì
    Vào thế kỷ XVI, vùng đất dưới chân núi Tản, ven sông Đà còn hoang vu. Một số người Mường Bi, Mường Thàng từ Thanh Hóa tìm đến nơi đây sinh cơ lập nghiệp. Cụ Nguyễn Trung Hành là người đầu tiên đến khai phá vùng đất mới. Ban đầu, người dân chặt tre nứa trong rừng, rồi chẻ lạt và chở bằng thuyền đi bán khắp nơi.
  • Ở phố Khương Trung có mẹ Oanh
    Tôi gặp lại P. trong một quán cà phê nhỏ vào một chiều Hà Nội bảng lảng sương giăng, khi cậu có chuyến công tác từ phương Nam ra. P. là đứa em, cũng là người đã chung lưng đấu cật với tôi suốt sáu năm trời trong một căn gác trọ nằm sâu nơi ngõ ngách Khương Trung. Đã lâu lắm rồi hai đứa mới có dịp ngồi lại, khuấy nhẹ ly cà phê, nhìn dòng người hối hả ngược xuôi qua lớp cửa kính. Giữa những câu chuyện không đầu không cuối về áp lực cơm áo gạo tiền, P. bỗng lặng đi một chút rồi hỏi: “Anh ơi, anh có nhớ mẹ Oanh không?”.
  • CleanHanoi - Dịch vụ vệ sinh công nghiệp
    CleanHanoi triển khai vệ sinh cho căn hộ, biệt thự, văn phòng, cửa hàng, công trình sau xây dựng và nhiều loại hình không gian tại Hà Nội.
  • [Infographic] 12 nhiệm vụ trọng tâm tháo gỡ điểm nghẽn về chuyển đổi số
    Thành phố Hà Nội triển khai chiến dịch 100 ngày nhằm tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn lớn trong chuyển đổi số. Trọng tâm là hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống", chia sẻ và tái sử dụng.
  • Hà Nội hỗ trợ tiền ăn bán trú tiểu học với hai mức 40.000 đồng và 28.000 đồng
    Bước vào năm học 2026 - 2027, thành phố Hà Nội áp dụng cơ chế hỗ trợ chi phí ăn bán trú cho học sinh tiểu học với hai hạn mức cụ thể tùy thuộc vào đối tượng thụ hưởng. Nhóm học sinh được ưu tiên theo quy định sẽ nhận mức hỗ trợ trọn gói là 40.000 đồng mỗi ngày, trong khi các em học sinh còn lại được ngân sách đồng hành san sẻ với mức 28.000 đồng mỗi ngày.
  • Phường Tùng Thiện lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa”
    Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), Đảng bộ, chính quyền phường Tùng Thiện (TP Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực nhằm tri ân người có công, thân nhân người có công với cách mạng… Qua đó lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đền ơn đáp nghĩa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam nói chung và người Hà Nội thanh lịch, văn minh nói riêng.
  • Phát động cuộc thi ảnh "Người cao tuổi Tây Hồ chung tay xây dựng phường sáng - xanh - sạch - đẹp"
    Chiều 16/7, Hội Người cao tuổi phường Tây Hồ tổ chức Hội nghị Công bố và trao quyết định thành lập các Chi hội Người cao tuổi tại các Tổ dân phố (TDP), Phát động phong trào đua “Toàn dân chung tay bảo về môi trường – vì thủ đô xanh – sạch –đẹp và Cuộc thi ảnh "Người cao tuổi Tây Hồ chung tay xây dựng phường sáng - xanh - sạch - đẹp".
  • Phường Hồng Hà nâng cao nhận thức pháp luật về đê điều, phòng, chống thiên tai
    Nhằm bảo vệ an toàn hệ thống đê điều, bảo đảm khả năng thoát lũ và phòng ngừa thiên tai, UBND phường Hồng Hà (TP Hà Nội) đề nghị các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân trên địa bàn nâng cao nhận thức pháp luật về đê điều, phòng, chống thiên tai.
Thơ Tanka Nhật Bản
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO