Thơ Tanka Nhật Bản

Bằng Việt giới thiệu và dịch.| 17/04/2020 10:30

Tanka (Đoản ca) là tên ban đầu của thể loại thơ ngắn Nhật Bản, đã có từ thế kỷ thứ X, nhằm phân biệt với Trường ca (Choka). Chúng ta đã biết đến thể loại thơ Haiku là thể loại thơ thường có 17-18 âm tiết, và được viết thành 3 dòng. Còn thể loại thơ Tanka thì thường có tới 29-31 âm tiết, và được viết thành 5 dòng. Từ đầu thế kỷ XX, nhà thơ Masaoka Shiki đã rất chú ý đến việc làm mới lại thể thơ Tanka, đưa nó vào các đề tài hiện đại và dần dần chuyển hóa nó thành một thể thơ riêng biệt, thường là thơ không đề

Thơ Tanka Nhật Bản

Yukitsuna Sasaki (Sinh năm 1938), giáo sư Trường Đại học Vaseda, tác giả tập thơ Tanka “Ngựa trời”, xuất bản năm 2001.   

***
Em có tin nổi không:
Rằng thời trẻ, anh đã từng rẽ sóng
Trên những vũng sông, nay đã lầy bùn,
Bằng con thuyền lãng mạn một thời
Thuyền căng gió, bằng cánh buồm quá khứ?

***
Bay biến đi không ngừng,
Thời khắc, bốn mùa, những đám mây buổi sớm,
Những giấc mơ, những người con gái đẹp…
Nhưng còn lại ai, có trái tim đủ mạnh
Để bước mãi… vững chãi, thăng bằng, đến hết cuộc đời!

Tokoyo Fujii (Sinh năm 1940). Nhà thơ và nhà báo nữ tên tuổi, tác giả tập thơ “Đêm thứ 99”, xuất bản năm 1999.

***
Có gì đó - quá nhanh, bay vút lên,
Giống hệt như hình một trái tim,
Vỡ òa ra, rồi biến mất!
Tôi chớp mắt, định thần nghĩ lại:
À - hóa ra là con sơn ca cô đơn!

***
Không ai chịu nổi cách thích nghi
Với mọi tai ương, buộc mình phải van xin, nhờ vả!
Nhưng mọi hầm chứa táo, khoai tây, dành cả mùa dự trữ
Trong nhà tôi đều đã cạn rồi!
Mà những ngày giá đông - trời ơi, còn dài dặc…

Ken Kasugai (Sinh năm 1938), giáo sư danh dự Trường Đại học nữ Aiti, tác giả tập thơ Tanka “Những điều viết ra từ bè bạn”, xuất bản năm 1999.

***
Tôi gặp một người hãy còn rất trẻ
Rất đẹp trai - nhờ một nụ cười!
Mà nụ cười thật bất ngờ:
Rất khó để hiện ra,
Lại rất dễ tan biến mất!

***
Tôi rất nhớ chuyện nhà du hành vũ trụ
Khi trở về, cởi bộ đồ trên vũ trụ ra,
Thì trong sâu thẳm tim anh 
Chỉ còn rộn lên có một điều thôi
Tiếng hát trong veo mà con anh hát tặng!

Michimasa Sato (Sinh năm 1943), giáo viên trung học, tác giả tập thơ Tanka “Thiên đỉnh”, xuất bản năm 1999.

***
Những giọt mưa tí tách nhẹ nhàng
Tưới mát và rửa sạch từng cánh hoa hồng
Lúc ban mai vừa rạng,
Trong khi tôi ngồi một mình bực bội
Viết bài thơ để chê trách trời mưa!

***
Hào nước dựng giàn, đoàn xiếc mới đào,
Diễn xong bỏ đi, không buồn lấp lại,
May sao, bọn trẻ con ùa đến
Biến thành trò xiếc riêng mình:
Giang tay nhau xếp hàng, cùng nhảy qua không ướt!

Kazuhito Itou ( Sinh năm 1943), là một nhà khoa học, sáng tác thơ nghiệp dư. Tác giả tập thơ Tanka “Những bài ca ở Morekhoda”, xuất bản năm 1995.

***                                        
Tôi rất thích
Kể chuyện cho ba con gái
Trong hoàng hôn đỏ sẫm
Những câu chuyện về chiến tranh,
Mà chúng chỉ biết nghe, không hỏi thêm gì cả!

***
Những giọt mưa rơi từ trên cao
Thấm qua ngọn cây, rễ cây, từ đỉnh núi,
Biết đâu bây giờ hãy còn trộn lẫn
Với giọt nước từ mùa hè bom nổ
Của Hiroshima cháy khét ngày xưa?

Shuichi Sakai (Sinh năm 1958), giáo sư nhiều trường Đại học, tác giả tập thơ Tanka “Những ngày trong mê lộ” (1987) và “Hạt nhỏ” (1999). Đã từng được giải về thơ Tanka với Giải thưởng mang tên Teraiama Suizi năm 2000.

***
Tôi nực cười
Khi thấy những con người thế kỷ XIX,
Không nhà bác học nào, cũng không học thuyết nào,
Chẳng hề xui ta giết ai hết cả,
Dù đã nghĩ ra đủ mọi chuyện giết người!

***   
Tôi lại phải phát run vì sợ hãi
Khi phải định nghĩa cho thật rõ
Linh hồn con người thực chất là gì,
Trong bóng tối không đường ra
Của triết học đơn thuần duy vật!

Chikako Yonekawa (Sinh năm 1959), nhà thơ, chuyên viết thơ thể Tanka, tác giả tập thơ “Mái chèo trời nắng hạ” (1988), và “Một lần trong mùa hè” (1993), “Cái giếng bên cây Ginkgo” (2001). Được giải thưởng của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại (1989) và Giải thưởng mang tên Kono Aiko (1993). 

***   
Anh buồn chăng?
Hay là ngồi tạm nghỉ đêm nay
Trên chiếc ghế mây - một em nhỏ vừa mới vẽ ra,
Chiếc ghế sẽ hợp với giấc mơ anh,
Vì ánh trăng non đêm nay - cũng sẽ ngồi trên đó!

***   
Sau phút ôm hôn thật chặt
Không thể rời thân thể em,
Tôi bỗng nghe lặng thinh
Một con thuyền chầm chậm lướt qua
Ở đâu đó, trong vòng tay kỷ niệm!

Machi Tawara (Sinh năm 1962), nhà nghiên cứu văn học và sáng tác thơ Tanka, tác giả các tập thơ “Một ngày của Sarada” (1987) và “ Sáng tháng Tám” (1988). Được giải thưởng thơ của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại (1988).

***   
Không cuộc trò chuyện nào bắt buộc,
Không nụ cười nào khiên cưỡng,
Phải chăng chỉ vì thế
Hay còn những gì đáng yêu khác nữa,
Mà tôi không thể rời làng quê của tôi?

***   
Những cây anh đào, những táo, những lê…
Luôn nối tiếp nở hoa, luôn tưng bừng kết trái,
Hoa tàn mùa, sang năm hoa lại nở,
Nhưng mọi khu vườn - sản sinh muôn đời hoa quả,
Lại luôn chỉ lặng thinh, như không biết gì!

Koh Nagata (Sinh năm 1975). Nhà thơ và nhà báo, tác giả các tập thơ Tanka “Ngày trở gió” (1997) và “Vòng quay mặt trời” (2000), được giải thưởng thơ của Hội các nhà thơ Tanka hiện đại năm 2001

***  
Còn ai nữa, ngoài thiên nhiên
Thương chiếc quạt nặng nề suốt mùa mỏi mệt,
Nên bỗng bùng lên trận gió,
Thổi tứ tung từ phố vào nhà…
Nhìn lên, chỉ lấp lóe một bầu trời tinh nghịch!

***   
Đã lâu quá rồi
Tôi chưa từng mở cuốn sách ấy ra!
Có thể tôi chưa biết đâu
Cậu bé trong câu chuyện ngày xưa tôi yêu
Đã lớn dậy, già hơn tôi rồi nhỉ?
(0) Bình luận
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Thị Mai
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Thị Mai.
  • Chùm thơ của tác giả Dương Văn Lượng
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Dương Văn Lượng.
  • Mưa chùa Trăm Gian
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Mưa chùa Trăm Gian của tác giả Phạm Đình Ân.
  • Hồi sinh sông Tô Lịch
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Hồi sinh sông Tô Lịch của tác giả Bằng Việt.
  • Tặng mùa Em mười tám
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Tặng mùa Em mười tám của tác giả Giang Đăng.
  • Sông Hồng
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Sông Hồng của tác giả Nguyễn Linh Khiếu.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Văn hóa dân gian cần được xem như một nguồn lực phát triển đất nước
    Từ thực tế di sản văn hóa truyền thống của dân tộc, GS.TS Lê Hồng Lý – Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho rằng, chúng ta cần xem xét văn hóa dân gian như một nguồn lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong kỉ nguyên vươn mình của dân tộc, đúng với định hướng phát triển văn hóa Việt Nam mà Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra.
  • Sáng rõ lý luận và thực tiễn phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới
    Sáng 15/4, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (Bộ VH-TT&DL) tổ chức Hội thảo Khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị” nhằm làm sáng rõ hơn các nội dung lớn, vấn đề cốt lõi mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra.
  • Di sản - “tấm hộ chiếu” đưa nhạc Việt ra thế giới
    Từ rock, pop, rap đến dân ca đương đại… những dự án âm nhạc mới đang mở ra không gian sáng tạo nơi truyền thống và hiện đại không còn khoảng cách. Sự thử nghiệm nghệ thuật này cũng là hành trình nghệ sĩ tìm kiếm bản sắc, khẳng định tiếng nói riêng biệt của tâm hồn Việt trên bản đồ toàn cầu.
  • Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26/4 năm 2026
    Hưởng ứng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26/4 năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với các ban ngành liên quan tổ chức nhiều hoạt động theo chủ đề đã được Tổ chức Sở hữu thế giới (WIPO) lựa chọn: “Sở hữu trí tuệ với thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới (IP and Sports: Ready, Set, Innovate)” .
  • Điều chỉnh thời gian biểu diễn C hương trình “Âm nhạc cuối tuần” từ ngày 19/4
    Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội vừa có thông báo điều chỉnh thời gian tổ chức chương trình “Âm nhạc cuối tuần”, hoạt động nghệ thuật định kỳ tại khu vực Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ.
Đừng bỏ lỡ
  • 130 nghệ sĩ Tỳ bà khắp cả nước sẽ tham gia chương trình nghệ thuật “Đoàn viên”
    Vào tối 19/4, lần đầu tiên 130 nghệ sĩ Tỳ bà khắp cả nước sẽ biểu diễn tại chương trình nghệ thuật “Đoàn viên” mừng 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Sự kiện diễn ra tại phòng Hòa nhạc Lớn Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.
  • [Infographic] Nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam tại Phố sách Hà Nội
    Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5, chào mừng kỷ niệm 9 năm thành lập Phố sách Hà Nội, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động phong phú, diễn ra từ ngày 16/4 đến hết ngày 3/5 tại Phố sách Hà Nội. Hoạt động góp phần lan tỏa mạnh mẽ giá trị của sách và văn hóa đọc trong đời sống xã hội.
  • [Podcast] Tản văn: Nhớ giàn nho của ngoại
    Sớm mai thức giấc, ánh nắng lọt qua khung cửa sổ, dịu dàng rơi trên bàn làm việc, lướt nhẹ lên những đồ vật quen thuộc: vài cuốn sách đang đọc dở, ly trà còn vương hơi ấm và... một chùm nho. Đưa mắt nhìn thật lâu vào chùm nho ấy, một cảm giác xao xuyến đầy mến thương y như vừa tìm được một người bạn cũ lâu ngày không gặp ùa về trong tôi.
  • Triển lãm “Những người ta gặp”: Lưu giữ ký ức qua những khuôn hình
    Sáng 15/4/2026, tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền (Hà Nội) đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm ảnh “Những người ta gặp” của nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo Vũ Anh Tuấn. 61 bức ảnh đen trắng được chọn lọc trong suốt nhiều năm cầm máy của tác giả đã mang đến cho công chúng những cảm xúc thật đặc biệt.
  • “Lan tỏa văn hóa đọc – Kết nối tri thức – Phát triển xã hội học tập”
    Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 (ngày 21/4/2026), Thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động với thông điệp chính: "Sách – Tri thức – Khát vọng phát triển đất nước”; "Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số”; “Phát triển văn hóa đọc – nền tảng xây dựng xã hội học tập”; “Lan tỏa văn hóa đọc – Kết nối tri thức – Phát triển xã hội học tập”; “Sách và tri thức – động lực phát triển trong kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc”.
  • Lan tỏa sâu rộng tinh thần Nghị quyết Đại hội XVIII đến mọi tầng lớp Nhân dân
    Chiều 14/4, Thành ủy Hà Nội tổ chức Chung khảo Cuộc thi “Tìm hiểu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030”.
  • Nhiều sự kiện nghệ thuật đặc sắc sắp diễn ra tại khu vực hồ Hoàn Kiếm dịp 30/4 và 1/5
    Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026). Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với các nghệ nhân, nghệ sĩ, các nhà nghiên cứu… tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại khu phố cổ Hà Nội và khu vực hồ Hoàn Kiếm. Chuỗi hoạt động diễn ra từ tháng 4 đến hết tháng 6/2026.
  • Chuẩn bị diễn ra Liên hoan Nghệ thuật Quốc gia 2026 (VNAF2026)
    VNAF 2026 dự kiến thu hút khoảng 1.000 thí sinh đăng ký vòng online, từ đó lựa chọn 400 tiết mục xuất sắc trình diễn tại vòng chung kết. Chung kết dự kiến diễn ra trong hai ngày 25 và 26/7/2026 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội (Hà Nội).
  • Tái hiện cuộc đời chị Võ Thị Sáu qua dự án phim điện ảnh "Đất Đỏ"
    Bộ phim Đất đỏ vẽ nên chân dung chị Võ Thị Sáu bắt đầu từ một thiếu nữ 13 tuổi yêu đời, từng mơ về tương lai bình lặng bên cây lê ki ma trước khi bước vào cuộc chiến sinh tử vì Tổ quốc.
  • Góp sức phát huy giá trị văn hóa dân gian truyền thống Việt Nam
    Thiết thực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân gian truyền thống cũng như thực hiện Chương trình Hành động số 08-Ctr/TU của Thành ủy Hà Nội, Hội Người cao tuổi phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) vừa tổ chức Liên hoan tiếng hát dân ca Người cao tuổi phường Tùng Thiện 2026. Qua đây cũng góp phần tạo sân chơi bổ ích để hội viên người cao tuổi giao lưu, nâng cao đời sống tinh thần, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Thơ Tanka Nhật Bản
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO