Tấm lòng thao thiết với danh nhân

Ngay từ khi còn dạy học ở Tây Bắc, những buổi đưa học sinh đi ngoại khóa, mỗi khi kể lại thảm án Lệ Chi Viên, trái tim ông lại nhói đau, trăn trở trước nghi án đen tối cả một giai đoạn lịch sử­ Việt Nam, để rồi ông cứ ấp ủ một khát khao phải huy động mọi lực lượng trong xã hội, nghiên cứu, trả lại chân giá trị cho người anh hùng dân tộc.

Аặc biệt năm 1980 khi Nguyễn Trãi được UNESCO công nhận là  danh nhân văn hóa thế giới, thì ý tưởng thà nh lập: Hội những người yêu kính Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ và  tổ chức những hoạt động thiết thực là m sáng tử nghi án gần 600 năm qua ngà y cà ng rõ nét.

Lịch sử­ Việt Nam không bao giử quên ngà y 16.8 năm 1442 Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ cùng ba họ bị xử­ trảm. Cái ngà y mà  nhìn lại vụ án Lệ Chi Viên, thủ tướng Phạm Văn Аồng sinh thời đã thốt lên : Tội ác nà y lá rừng Việt không đủ để ghi, vết nhơ đó nước biển Аông không đủ để rử­a.

Hai mươi năm sau Vua Lê Thánh Tông đã giải oan cho Nguyễn Trãi, khẳng định Nguyễn Thị Lộ không có tội, nhưng những quan lại, những nhà  nho  xu nịnh và  hủ lậu đã không đủ can đảm nhìn và o sự thật. Không ai dám lên tiếng tố cáo Nguyễn Trãi - Nguyễn Thị Lộ bị giết bởi lườ¡i dao oan nghiệt của cái triửu đình hèn hạ và  ngu muội do chính Nguyễn Trãi đã chiến đấu hơn mười năm gian khổ để góp phần xây dựng nên - Trần Huy Liệu.

Với Nguyễn Thị Lộ, họ sớm quên rằng chính Bà  đã soạn thảo và  cho chấn chỉnh nhiửu phong tục từ trong cung cho đến ngoà i triửu... xin chỉ dụ của Vua để mở mang học vấn dân tộc, khuyến khích phụ nữ học chữ thánh hiửn (Nữ sử¹ Như Hiên Nguyễn Ngọc Hiửn); còn Giáo sư Vũ Khiêu nhấn mạnh: Lễ nghi học sử¹ Nguyễn Thị Lộ đã dâng trọn cuộc đời cho sự bửn vững của vương triửu Lê và  sự phồn vinh của non sông Аại Việt ( Lễ Nghi Học sử¹ Nguyễn Thị Lộ với thảm án Lệ Chi Viên - Nhà  xuất bản văn hóa Thông tin, năm 2004).

 Sử­ thần Vũ Quử³nh (1452 “ 1516) khen: Thị Lộ đã cảm hóa được Lê Thái Tông, thuyết phục Vua chăm chỉ đèn sách, lại giúp Vua nhiửu ý kiến để sử­a trị nước. Cậu bé bất trị nay đổi thà nh một Minh Quân khác hẳn trước. Bà  Nguyễn Thị Lộ được ví như một Tinh Аẩu lộng lẫy sánh bên ngôi Sao Khuê lấp lánh ử¨c Trai Nguyễn Trãi.

Hai vì tinh tú luôn toả ánh rạng ngời, tô điểm suốt khung trời Việt Nam đến muôn thuở. Sử­ gia Ngô Sử¹ Liên chỉ dám ghi và o Quốc sử­: Mọi người đửu nói Nguyễn Thị Lộ giết Vua. Song nhân dân là ng Khuyến Lương - Thanh Trì - Hà  Nội âm thầm dựng đửn Аức Bà  cúng lễ ngà y rằm và  cúng ngà y giỗ Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ và o 18.8 âm lịch hà ng năm.

Nguyễn Trãi (bên trái) và  Nguyễn Thị Lộ (bên phải)

Thế rồi hơn 500 năm sau, nhà  giáo Hoà ng Аạo Chúc, như được sự ủy thác của tiửn nhân, một mình chắt chiu từng đồng lương hưu, không quản bệnh tật, đi vận động các nhà  khoa học tổ chức một cuộc hội thảo lớn, thu hút rất nhiửu nhà  khoa học hà ng đầu của Việt Nam. Những tiếng nói tự đáy lòng của những người chân chính đầy tâm huyết với danh nhân văn hóa của dân tộc vang lên, trả lại chân giá trị cho những người con của dân tộc Trung hiếu tiết nghĩa.

Sau đó (2004) cuốn sách: Lễ Nghi Học Sử¹ Nguyễn Thị Lộ với thảm án Lệ Chi Viên được xuất bản đã tôn vinh Nguyễn Thị Lộ: Một nữ sử¹ tà i hoa, một nhà  giáo nữ sớm nhất được biết tên, văn chương phẩm hạnh tuyệt vời, người bạn đời tâm đầu ý hợp của danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi. Hơn thế nữa bà  đã cùng chồng cứu sống mẹ con hoà ng phi Ngô Thị Ngọc Dao và  hoà ng tử­ Tư Thà nh, bảo vệ cho đất nước một minh quân lỗi lạc của văn hóa Аại Việt: Hoà ng đế Lê Thánh Tông.

Cho đến hôm nay, cái tâm của nhà  giáo Hoà ng Аạo Chúc đã truyửn cho biết bao người, để rồi bằng công đức của Hội những người yêu kính Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ, ba ngôi đửn thử Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ đã được dựng lên ở Tân Lễ - Thái Bình, Lệ Chi Viên - Bắc Ninh, Khuyến Lương - Hà  Nội, trong đó tượng Аức Bà  Nguyễn Thị Lộ bằng đồng cao 2,71m đã được dựng ở Tân Lễ - Ngay chính quê hương của Аức Bà , là m nức lòng những người yêu kính Nguyễn Thị Lộ và  Nguyễn Trãi. Tượng Аức Bà  với dung nhan cao quí, nhưng gần gũi nhân từ như những người nông dân một nắng hai sương, tần tảo, bao dung vì gia đình, vì quê hương đất nước, song vẫn toát lên thần thái của một bậc văn tà i, tâm đức tửa sáng như trăng thu vằng vặc.

Những ngà y nà y nhà  giáo Hoà ng Аạo Chúc là m việc không biết mệt mửi, quên cả tuổi tác, bệnh tật vận động các cơ quan, ban, ngà nh có trách nhiệm cùng các nhà  hảo tâm cố gắng hoà n thà nh khu tưởng niệm Lệ Chi Viên cho xứng với tầm vóc lịch sử­. Mà  một trong những ý tưởng ấy được gử­i gắm qua biểu tượng Giọt lệ Lệ Chi Viên bằng đá hoa cương, đấy là  giọt lệ của nhân dân xót thương cho nỗi oan khiên dậy cả đất trời của những người con Trung - Hiếu - Tiết - Nghĩa, đồng thời đó còn là  Trái tim nhân ái của người anh hùng dân tộc còn mãi với thời gian, như luôn nhắc nhở chúng ta phải biết sống, biết yêu thương, biết tha thứ khoan dung, nhân ái. Bởi những người anh hùng của dân tộc ấy không bao giử khóc cho riêng mình, mà  khóc bằng dòng máu thắm hồng cho nỗi khổ đau của muôn dân trong hà nh trình nhân thế. Аó đồng thời là  chữ Tâm cách điệu, một mặt chạm chữ Tâm, một mặt chạm chữ Аức như một lời nhắc nhở đến muôn đời.

Nhà  giáo Hoà ng Аạo Chúc sinh năm 1934, trong người mang nhiửu trọng bệnh, nhưng khi nói vử các danh nhân văn hóa, đặc biệt vử Nguyễn Trãi và  Nguyễn Thị Lộ, trong ánh mắt của ông như ngời lên ngọn lử­a, ngọn lử­a của tình yêu cuộc sống, ngọn lử­a của lòng kính yêu và  biết ơn với những người anh hùng dân tộc đã không tiếc máu xương vì non sông đất nước. Chính ngọn lử­a tình yêu ấy đã tiếp sức cho ông cùng Hội những người yêu kính Nguyễn Thị Lộ và  Nguyên Trãi trong hà nh trình cầm đuốc soi và o quá khứ, xé toang mà n đêm hắc ám, trả lại chân giá trị cho những người con ưu tú của dân tộc một thời bị những thế lực đen tối vùi dập, hãm hại.