Phục dựng văn hóa nguồn cội không đơn giản

Những chỗ mà  Tết là  điểm thu hút khách năm nay vẫn đông, nhưng Văn Miếu, sau và i sự cố ở phố à”ng Аồ mới mở trên vỉa hè năm nay, việc xin chữ có vẻ như bớt hấp dẫn với nhiửu người. à”ng Аồ vẫn ngồi đấy..., người xe náo nhiệt ngoà i đường, tắc xe mấy tuyến phố ngay từ chiửu mồng Một nhưng người xin chữ năm nay có vẻ như bớt đi.

Quay lại truyửn thống hóa ra không đơn giản nếu cứ ép truyửn thống và o một cái khuôn nà o đó, vì một điửu gì đó ngoà i văn hóa.

Các nhà  tổ chức Lễ hội Hoà ng thà nh Thăng Long năm nay cũng có hơi buồn khi cuộc đúc trống đồng Аông Sơn diễn ra sáng mồng 8 Tết tại thửm điện Kính Thiên, đã được chuẩn bị rất công phu, mà  người xem chỉ lèo tèo có mấy chục. 

Lễ hội Hoà ng thà nh Thăng Long

Cứ tưởng trong khi đi xem các di vật của Hoà ng thà nh Thăng Long, xem đúc trống đồng sẽ là  một điểm nhấn quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh cho khu di tích Hoà ng thà nh khi bộ hồ sơ đử nghị công nhận là  Di sản văn hóa Thế giới đang trên đường đi tới UNESCO.

Hơn nữa, đây lại là  lần đầu tiên mẫu trống đồng Аông Sơn được đúc tại Hà  Nội, các nghệ nhân xứ Thanh là m trống theo mẫu trống đồng Ngọc Lũ cao 79cm, đường kính mặt trống 61,1cm đang bà y trong Bảo tà ng, chỉ nhử hơn chút xíu.

7 năm trời tìm hiểu kử¹ thuật xử­ lý hoa văn, họa tiết trang trí, mà y mò cách là m khuôn, cách nấu đồng và  trước một ngà y trên thửm điện Kính Thiên để lo dựng giá đỡ khuôn đúc, hoà n thiện lò nấu... Mất bao nhiêu công sức và  tâm trí, thế mà  người xem chẳng có. Hội xuân Hoà ng thà nh vắng khách, có lẽ vì người ta chưa quen du xuân tại địa điểm nà y.

Thói quen quan trọng thật. Việc lễ chùa mấy năm nay rầm rộ ngay từ sau Giao thừa, trong mưa phùn gió bấc, khi pháo hoa vừa dứt, các chùa Hà  Nội đã không còn chỗ len chân. Khói hương nghi ngút sân chùa và  lử­a và ng mã cũng là m ấm lòng nhiửu thiện nam tín nữ. Lễ chùa đầu năm thà nh một nhu cầu không thể thiếu với nhiửu người, đã thà nh thói quen.

Họ đến chùa thà nh tâm bao nhiêu thì đi là m chểnh mảng bấy nhiêu. Văn hóa công chức và o thời điểm sau Tết tỷ lệ nghịch với văn hóa tín ngườ¡ng. Аồng áng cũng đang mùa nông nhà n, nên mười con trâu cà y trong lễ hội Tịch Аiửn - cũng lần đầu tiên được khôi phục lại (và  sân khấu hóa như mọi lễ hội quan trọng khác) - sau 1.000 năm, ở Duy Tiên, Hà  Nam là  những con trâu đầu tiên cà y ruộng trong năm Kỷ Sử­u. 

Lễ hội Tịnh Аiửn

Trái với lễ hội ở Hoà ng Thà nh, lễ hội nà y đông đúc lắm, 4 vạn người đến xem nô nức. "Dĩ nông vi bản, thời nà o nhắc lại câu đó ở nước mình cũng là  thời sự. Công nghiệp hóa hiện đại hóa bao nhiêu cũng vẫn cứ phải coi trọng nông nghiệp, nông dân...

4 vạn người xem lễ hội Tịch Аiửn chưa thấm tháp gì, mới chỉ là  2/3 số người đến khai hội chùa Hương, 6 vạn, và  cũng xêm xêm ngần ấy ở Hội Xuân Yên Tử­. Suối Yến đò như nêm, cứ khai hội xong là  tắc đường tắc suối, quá tải cáp treo...

Аấy cũng là  bởi vì thói quen lễ chùa đầu năm. Chợ Viửng cũng đông đúc như thế, người chen chân người, đường sá chẳng còn một ngọn cử nà o không bị xe cộ của đội quân đi chơi xâm lấn. Nghìn nghịt người ăn uống cầu cúng lễ lạt, thảy đửu thà nh tâm. Tất cả đửu là  vì muốn quay lại ngà y xưa, khôi phục nếp cũ mà  chẳng cần biết xưa thật sự ra sao.

Một thứ văn hóa bát nháo và  xô đẩy, "tả tơi đi lễ..." chẳng sai tẹo nà o. Lễ hội, cái thói quen đi lễ hội vừa được phục dựng lại một số năm gần đây dường như vừa gần, vừa xa truyửn thống... Mà  nói đến việc phục dựng, có hai sự kiện của Ta và  của Tây có thể gọi đúng tên như thế. Một là  phim 3D vử Hoà ng thà nh Thăng Long chuẩn bị ra mắt. Có vẻ sẽ có một hình ảnh Hoà ng thà nh khá tinh tươm được "cover" lại. Một nghìn năm chắc là  không dễ. May mà  gần đây, các nhà  khảo cổ mới phát hiện ra dấu vết (mà  họ khẳng định) là  sân Аan Trì, nơi tiến hà nh các nghi thức triửu đình thời Lê.

Sau đợt thám sát tại khu vực giữa Аoan Môn và  điện Kính Thiên ở Hoà ng thà nh trong khuôn viên khu di tích, trên diện tích 50m2 ngay giữa trục Thần đạo. Ở độ sâu 1,4m, các nhà  khảo cổ Viện Khảo cổ học đã phát lộ đoạn sân gạch Thời Lê hoà n toà n giống vử kết cấu và  bố cục, cũng như kử¹ thuật và  vật liệu xây dựng của sân nửn gạch cổ tại Аoan Môn năm 1999. Phát hiện nà y chắc chắn sẽ quan trọng trong việc phục dựng lại hình ảnh khu Hoà ng thà nh.

Cái sự kiện liên quan đến phục dựng thứ hai chẳng liên quan đến những gì đã nói ở trên. Nhưng nếu cứ năm mới nà o chúng ta cũng nghe suốt trên sóng phát thanh truyửn hình bà i Happy New Year của ban nhạc ABBA, thì sự có mặt của FABBA, phiên bản của ABBA ngà y xưa, một thứ phục dựng cũng có gì đó liên quan tới lễ hội. 

Ban nhạc FABBA chuẩn bị biểu diễn ở VN

Ban nhạc thế giới đầu tiên có mặt tại Việt Nam trong năm 2009 sẽ là  FABBA, với 120 phút biểu diễn mỗi đêm, từ ngà y Tình yêu tháng 2 trong tuần tới, các ca khúc đỉnh cao của ban nhạc huyửn thoại ABBA thời hoà ng kim sẽ là m sống lại trong lòng những ai đã và o tuổi trung niên không gian âm nhạc đẹp đẽ của những năm 70 của thế kỷ trước. Sẽ rưng rưng với không ít người... 

Bớt tâm lý hoà i cổ ngó ra ngoà i một chút. Trong khi các hoạt động trước giải Oscar đang tấp nập diễn ra ở Mử¹, thì Cánh diửu và ng năm nay của chúng ta, hạn cuối cùng nộp phim là  10/2, đang buồn tẻ quá thể.

Nguy cơ quá ít phim dự giải là  nguy cơ có thật, vì có đến 3/5 phim 2008 chưa hoà n tất phần hậu kử³. Phát hà nh phim quan trọng hơn Giải thưởng, có lẽ thế, nên phim ra rạp khá phong phú mà  phim tính chuyện dự giải lại ít ửi số lượng. Cánh diửu và ng có gió để bay không là  chuyện còn phải chử. 

Nhưng cũng chẳng nên buồn nếu cứ so sánh ta với nước ngoà i, nếu chà o đón ban nhạc FABBA, thì cũng nên vui mừng như thể chà o đón chú bé 12 tuổi Nguyễn Việt Trung, tay pianist nhử nhít coi Аặng Thái Sơn là  thần tượng, đã gây sóng gió ở Ba Lan với giải nhì cuộc thi quốc tế mang tên Ludwic Stefanski và  Halina Stefanski, sắp vử Việt Nam.

Tin nà y chắc chắn sẽ được các em nhử yêu âm nhạc của chúng ta đón chử, cũng như tin đích thân Tổng thống nước Pháp vừa mới tặng Bắc đẩu Bội tinh cho nữ văn sĩ J.K. Rowling, tác giả Harry Porter lừng danh, dù bà  có nói một cách xin lỗi rằng bà  không cố ý khi đặt cho Chúa tể Hắc ám cái tên hơi Pháp là  Voi-đử-mọt. 

Năm mới đã bắt đầu, còn nhiửu thơi gian để nhớ vử quá khứ và  phục dựng..., nếu như việc phục dựng đó có ý nghĩa với văn hóa cội nguồn.