Chuyển biến rõ nét trong xử lý úng ngập trên địa bàn Thủ đô

Các công trình cấp bách phát huy hiệu quả

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long, trong năm 2025, do ảnh hưởng hoàn lưu cơn bão số 10, số 11, trên địa bàn thành phố ghi nhận lượng mưa có nơi trên 500-600mm. Trên địa bàn thành phố xuất hiện 220 điểm úng ngập cục bộ, trong đó có 160 điểm tại 35 phường và 60 điểm tại 24 xã, ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt, tài sản của Nhân dân.

Qua rà soát, đánh giá, xác định các nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu, khớp nối hệ thống thoát nước chưa đồng bộ... công suất các công trình đầu mối đạt khoảng 20%; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch năm 2013.

Trước thực trạng đó, Thành ủy, HĐND và UBND thành phố đã xác định úng ngập là một trong 5 "điểm nghẽn" cần tập trung giải quyết với quyết tâm chính trị cao. Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trước mắt tập trung thực hiện 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án hệ thống thoát nước và 5 dự án hồ điều hòa, với mục tiêu đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026.

Các dự án được kỳ vọng từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, tăng cường kết nối các công trình hiện có, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, góp phần giảm số điểm, diện tích, độ sâu và thời gian ngập so với các trận mưa có cường độ tương đương trước đây.

Cùng với việc triển khai các dự án khẩn cấp, thành phố đã hoàn thành công tác duy tu, duy trì vận hành hệ thống thoát nước đô thị; phối hợp vận hành hệ thống thoát nước đô thị và nông thôn; chuyển đổi 21 tuyến mương tiêu nông nghiệp trong khu vực phát triển đô thị phục vụ tiêu thoát nước. UBND thành phố cũng đã ban hành Kế hoạch thoát nước mùa mưa năm 2026, chỉ đạo bố trí 100% nhân lực, phương tiện và thiết bị ứng trực để chủ động xử lý các tình huống úng ngập trên toàn địa bàn.

Đến nay, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I: gồm 5 dự án hồ điều hòa (Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương) và 5 dự án hệ thống gồm: cải tạo hạ lưu Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương nối với sông Tô Lịch ; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước giải quyết úng ngập khu vực dọc Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm hồ điều 2 tiết mực nước hồ khu vực Tô Lịch.

Sau hơn 4 tháng thi công các dự án thoát nước (10 dự án khẩn cấp, trạm bơm Phú Thượng, Hồ Cự Khối…) đã cơ bản hoàn thành đưa vào sử dụng phục vụ tiêu thoát nước đã phát huy hiệu quả rõ rệt theo mục tiêu dự án đề ra. Giảm số điểm ngập, thời gian ngập, độ sâu ngập, diện ngập…

Ghi nhận khu vực Võ Chí Công, Ressco, Eco Home, Mỹ Đình ngập nhẹ khoảng 15-20cm và nước rút ngay trong khoảng 30 phút khi hết mưa; các điểm úng ngập khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ressco, Eco Home, Ciputra, An Khánh khả năng tiêu thoát nước được cải thiện; không phát sinh ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn. Thành phố không xuất hiện điểm ngập sâu và thời gian ngập kéo dài ảnh hưởng lớn đến giao thông qua các điểm ngập.

Tập trung các giải pháp chống ngập lâu dài

Trong thời gian tới, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trương Hải Long cho biết, để chủ động ứng phó mưa bão xử lý úng ngập trên địa bàn thành phố trong giai đoạn cao điểm của mùa mưa bão 2026, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của mưa bão gây ra cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phối hợp liên ngành, liên lưu vực...

Thành phố cần bảo dưỡng trạm bơm, nạo vét, duy tu, duy trì hệ thống cống, kênh, mương, sông, hồ điều hòa; bố trí 100% lực lượng ứng trực tại các điểm ngập trọng yếu, cập nhật kịch bản vận hành hạ mực nước đệm hệ thống trước, trong và sau mưa.

Phối hợp hoàn thiện quy trình vận hành các dự án khẩn cấp, thành phố cần đánh giá sau mỗi trận mưa, kịp thời điều chỉnh phương án vận hành để phát huy tối đa năng lực thoát nước chống úng ngập của các dự án với hệ thống thoát nước hiện trạng.

Thành phố cũng sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 28/6/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tăng cường trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong giải quyết 05 điểm nghẽn trên địa bàn thành phố.

Hà Nội triển khai Phương án Tổ chức phân luồng, bảo đảm giao thông ứng với các kịch bản mưa, bão gây ngập trên địa bàn gồm 4 phương án ứng với các vị trí ngập (dưới 10cm; từ 10-20cm; từ 20-30cm; trên 30cm) tại 141 điểm úng ngập xuất hiện trước đây; tổ chức diễn tập ứng với phương án đề ra.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long cho biết, Hà Nội xác định xử lý úng ngập là nhiệm vụ lâu dài, xuyên suốt gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm sẽ được nghiên cứu triển khai thực hiện trong đồ án Quy hoạch cao độ nền thoát nước Thủ đô tầm nhìn 100 năm gồm các nhóm giải pháp.

Trước mắt, thành phố sẽ triển khai Đề án Xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội, giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời, xây dựng phương án thoát nước, phòng chống thiên tai ứng với trận lũ vượt thiết kế nhằm giảm thiểu thiệt hại và thích ứng với Biến đổi khí hậu với kịch bản RCP8.5 trên cơ sở khoa học đảm bảo mục tiêu quốc phòng, an ninh; ứng dụng khoa học và hệ thống điều hành thoát nước thông minh.

Cùng với đó, Hà Nội kiểm soát chặt quy hoạch cao độ nền, hồ điều hòa và hệ thống thoát nước của các dự án phát triển đô thị, giải pháp tiêu thoát nước mặt với mưa vượt khả năng của hệ thống.

Đáng chú ý, thành phố từng bước áp dụng mô hình “Thành phố bọt biển”, theo hướng không chỉ tiêu thoát nước mưa, mà còn giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa… trong các dự án mới triển khai trên địa bàn thành phố.

Tăng cường công tác quản lý nhà nước về thoát nước, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và đơn vị quản lý; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý, khai thác công trình; xử lý kịp thời các vi phạm đối với hệ thống thoát nước, công trình thủy lợi và hành lang bảo vệ công trình, bảo đảm hệ thống hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững.