Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Thưa các đồng chí đại biểu, khách quý,

Thưa các đồng chí cán bộ đoàn, đoàn viên, thanh niên, thiếu niên, nhi đồng,

Hôm nay, trong không khí phấn khởi, tin tưởng và tràn đầy khí thế của tuổi trẻ cả nước, tôi rất vui khi đến dự Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII - sự kiện chính trị quan trọng, ngày hội lớn của thanh niên Việt Nam. Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi gửi tới các đồng chí đại biểu, các thế hệ cán bộ đoàn, cùng toàn thể đoàn viên, thanh niên, thiếu niên, nhi đồng Việt Nam lời chào thân ái, lời thăm hỏi thân thiết và những tình cảm tốt đẹp nhất.

Thưa toàn thể các đồng chí,

Trải qua 95 năm xây dựng, học tập, lao động, chiến đấu, cống hiến và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ kính yêu, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã không ngừng lớn mạnh, xứng đáng là đội dự bị tin cậy của Đảng, trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, lực lượng xung kích cách mạng, người bạn đồng hành thân thiết của tuổi trẻ Việt Nam. Lịch sử vẻ vang của đoàn hòa trong lịch sử hào hùng của dân tộc; mỗi chặng đường phát triển của đất nước đều có dấu ấn sâu đậm của những người trẻ biết đặt Tổ quốc lên trên hết, biến tình yêu nước thành ý chí hành động, thành khát vọng vươn lên, thành những việc làm thiết thực phục vụ Nhân dân, dựng xây, phát triển đất nước.

Nhiệm kỳ vừa qua, công tác đoàn và phong trào thiếu niên-nhi đồng có nhiều đổi mới, thiết thực hơn, hiện đại hơn, gần thanh niên hơn. Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc được triển khai phong phú, chú trọng không gian số, lan tỏa nhiều giá trị tốt đẹp. Các phong trào thanh niên tình nguyện, tuổi trẻ sáng tạo, tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, biên giới, hải đảo, khu công nghiệp, khu dân cư, vùng còn nhiều khó khăn. Các chương trình đồng hành với thanh niên ngày càng sát nhu cầu thực tiễn. Công tác xây dựng đoàn, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên, chăm sóc thiếu niên, nhi đồng, giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi nhiệt liệt biểu dương, ghi nhận và chúc mừng những kết quả, thành tích rất đáng trân trọng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và tuổi trẻ cả nước trong nhiệm kỳ qua.

Bên cạnh những kết quả đó, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, bất cập. Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng ở một số nơi còn chậm đổi mới, chưa thật sự chạm tới suy nghĩ, băn khoăn và khát vọng của thanh niên. Việc tập hợp thanh niên ngoài khu vực truyền thống, nhất là thanh niên công nhân, lao động tự do, thanh niên trong doanh nghiệp ngoài nhà nước, thanh niên trên nền tảng số còn khó khăn. Một số phong trào còn dàn trải, nặng bề nổi, thiếu sản phẩm rõ nét. Chất lượng cán bộ đoàn, năng lực số, năng lực tham mưu chính sách, đối thoại và tổ chức thanh niên hành động chưa đồng đều.

Những hạn chế đó đòi hỏi đoàn phải đổi mới mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, thực chất hơn. Đổi mới để nâng cao bản lĩnh chính trị, phương pháp hành động, để thực hiện tốt hơn yêu cầu của Đảng; gần thanh niên hơn, sát cơ sở hơn, hiệu quả hơn trong hoạt động; xứng đáng hơn với niềm tin của Đảng, Nhà nước, Nhân dân và của chính thế hệ trẻ vào tổ chức đoàn thanh niên.

Thưa các đồng chí,

Đại hội lần này diễn ra khi đất nước đứng trước vận hội phát triển mới. Qua gần một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng, sau 40 năm đổi mới, cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng lên; đồng thời mục tiêu phía trước cao hơn, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững cấp bách hơn. Khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế số mở ra cơ hội lớn; nhưng cũng đặt ra thách thức về việc làm, kỹ năng, bản lĩnh văn hóa, an ninh mạng và năng lực tự chủ quốc gia.

Trong bối cảnh đó, thanh niên không chỉ kế tục sự nghiệp của Đảng, của cách mạng, mà trực tiếp tham gia kiến tạo tương lai. Tương lai rạng rỡ của đất nước được góp sức từ từng bạn trẻ hôm nay: Có lý tưởng trong sáng, tri thức vững vàng, kỷ luật nghiêm, nhân ái sâu sắc; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, dám dấn thân vì Tổ quốc, vì Nhân dân. Sau đại hội lần này, phải chuyển hóa rõ rệt hành động của tuổi trẻ cả nước: Bản lĩnh hơn trong lý tưởng, tự cường hơn trong học tập và lao động, tiên phong hơn trong sáng tạo, mạnh mẽ hơn trong khát vọng cống hiến và chủ động hơn trong làm chủ tương lai của chính mình, của đất nước.

Tôi cơ bản tán thành với phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội và xin nhấn mạnh thêm một số vấn đề để đại hội quan tâm thảo luận, thống nhất thực hiện.

Thứ nhất, phải làm sâu sắc hơn công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và khát vọng cống hiến cho thanh niên.

Giáo dục lý tưởng cho thanh niên không chỉ là truyền đạt nghị quyết, tổ chức sinh hoạt chính trị, càng không thể dừng ở khẩu hiệu. Điều quan trọng là làm cho thanh niên hiểu đúng, tin mãnh liệt, hành động tự giác: Hiểu giá trị của độc lập, tự do; hiểu con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; hiểu vì sao sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; hiểu rằng yêu nước hôm nay trước hết là sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, tuân thủ pháp luật, giữ gìn nhân cách, phụng sự Nhân dân.

Đoàn phải giáo dục bằng lý lẽ đúng, sự thật thuyết phục, tấm gương gần gũi, đối thoại chân thành và môi trường rèn luyện thực tiễn. Trên không gian mạng, đoàn phải hiện diện mạnh mẽ, thông minh, nhân văn; biết lắng nghe, nói đúng điều thanh niên cần, nói bằng cách thanh niên hiểu; lan tỏa điều tốt đẹp, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với thông tin xấu độc, tin giả, lối sống thực dụng, lệch chuẩn, vô cảm. Mỗi cán bộ đoàn phải là người truyền cảm hứng; mỗi cơ sở đoàn là điểm tựa niềm tin; mỗi đoàn viên là hạt nhân tích cực trong cộng đồng.

Thứ hai, phải xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời, làm chủ khoa học-công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Trong kỷ nguyên mới, tri thức, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài của đất nước. Một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập thành công thì phải có lớp thanh niên giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, sáng văn hóa, bền bản lĩnh và giàu trách nhiệm xã hội. Thanh niên không thể chỉ học để có bằng cấp, mà phải học để làm người, làm việc, sáng tạo, làm chủ cuộc sống và phụng sự Tổ quốc. Mỗi bạn trẻ cần hình thành thói quen tự học, luyện ngoại ngữ, rèn kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy phản biện, khả năng hợp tác và năng lực thích ứng với biến đổi nhanh của xã hội và thị trường lao động.

Đoàn phải cổ vũ mạnh mẽ tinh thần “thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo”; tạo môi trường để người trẻ nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; kết nối thanh niên với nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia, thị trường và trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu. Phải giúp thanh niên biến ước mơ thành năng lực, biến năng lực thành sản phẩm, biến sản phẩm thành giá trị cho đất nước.

Thứ ba, phải đổi mới mạnh mẽ các phong trào hành động cách mạng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, có sản phẩm cụ thể và tác động xã hội rõ ràng.

Phong trào của đoàn phải bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, nhu cầu của Nhân dân và nguyện vọng chính đáng của thanh niên. Phong trào thanh niên không chỉ tạo khí thế, mà phải tạo giá trị; không chỉ đông người tham gia, mà phải có kết quả đo đếm được; không chỉ làm trong một thời điểm, mà phải để lại mô hình, kinh nghiệm, năng lực và đội ngũ.

Mỗi phong trào cần trả lời rõ: Phục vụ ai, giải quyết việc gì, tạo sản phẩm gì, để lại mô hình gì, phát hiện cán bộ nào, bồi dưỡng đoàn viên ưu tú nào? Thanh niên tình nguyện phải đi vào việc khó, việc mới, việc ở cơ sở; tham gia chuyển đổi số cộng đồng, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, chăm lo an sinh xã hội, hỗ trợ biên giới, hải đảo. Tuổi trẻ sáng tạo phải gắn với nâng cao năng suất lao động, cải cách hành chính, phát triển khoa học-công nghệ, giải quyết vấn đề thực tiễn. Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc phải góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh mạng, an ninh văn hóa, an ninh con người; giữ gìn trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở.

Thứ tư, phải đồng hành thiết thực hơn với thanh niên trong học tập, lao động, lập thân, lập nghiệp, khởi nghiệp và phát triển toàn diện.

Thanh niên hôm nay có khát vọng lớn, nhưng cũng đối diện nhiều áp lực cụ thể: học gì, làm gì, lập nghiệp ở đâu, cạnh tranh ra sao, giữ mình thế nào, sống có ích thế nào trong một thế giới biến động nhanh. Vì vậy, Đoàn phải thật sự là người bạn gần gũi, tin cậy; hiểu thanh niên, nghe thanh niên, nói được tiếng nói của thanh niên và cùng thanh niên tìm lời giải cho những vấn đề thiết thân, thiết thực.

Đoàn cần chăm lo tốt hơn việc hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng, hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp, nhà ở, đời sống văn hóa, sức khỏe thể chất và tinh thần của thanh niên. Phải quan tâm nhiều hơn đến thanh niên công nhân, nông thôn, sau xuất ngũ, dân tộc thiểu số, tôn giáo, yếu thế, khuyết tật, hoàn lương, thanh niên Việt Nam ở nước ngoài. Không để những ước mơ chính đáng của tuổi trẻ bị bỏ lại phía sau vì thiếu thông tin, thiếu cơ hội, thiếu điểm tựa và thiếu niềm tin. Đồng hành với thanh niên là mở đường, tiếp sức, trao niềm tin, giao việc, tạo môi trường để thanh niên tự tin trưởng thành.

Thứ năm, phải xây dựng đoàn vững mạnh toàn diện, thật sự là đội dự bị tin cậy của Đảng và môi trường rèn luyện cán bộ trẻ cho hệ thống chính trị.

Xây dựng đoàn là góp phần xây dựng Đảng trong thanh niên. Tổ chức đoàn phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và hành động; phải gần thanh niên, hiểu thanh niên, tin thanh niên, giao việc và dẫn dắt thanh niên trưởng thành. Cán bộ đoàn thời kỳ mới phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, phương pháp dân vận tốt, năng lực tổ chức phong trào, năng lực số, năng lực tham mưu chính sách, khả năng đối thoại và xử lý vấn đề mới phát sinh trong thanh niên. Mỗi cán bộ đoàn phải là tấm gương về học tập, đổi mới, dấn thân, nói đi đôi với làm; không hành chính hóa, không xa cơ sở, không để chỉ giỏi tổ chức sự kiện mà yếu về tổ chức thanh niên hành động.

Đoàn cần nâng cao chất lượng đoàn viên, sinh hoạt chi đoàn, tổ chức cơ sở đoàn. Sinh hoạt đoàn phải tránh hình thức, tăng đối thoại, rèn luyện, việc cụ thể. Việc giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng phải coi trọng chất lượng, dựa trên bản lĩnh chính trị, đạo đức, năng lực hành động, uy tín trong thanh niên và kết quả rèn luyện qua thực tiễn. Đoàn phải thực sự là môi trường phát hiện, bồi dưỡng, thử thách, cung cấp nguồn cán bộ trẻ chất lượng cao cho Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và hệ thống chính trị.

Thưa toàn thể đại hội,

Để Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh hoàn thành tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới, tôi đề nghị cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc, các ban, bộ, ngành, địa phương tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác đoàn và phong trào thanh thiếu niên. Công tác thanh niên là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường và xã hội; không phải nhiệm vụ riêng của đoàn. Cấp ủy các cấp cần lãnh đạo, định hướng, giao nhiệm vụ, kiểm tra, đánh giá công tác đoàn bằng kết quả thực chất. Chính quyền các cấp cần cụ thể hóa chính sách học tập, việc làm, nhà ở, khởi nghiệp, thiết chế văn hóa, thể thao, sức khỏe tinh thần, môi trường sáng tạo cho thanh niên. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội cần phối hợp chặt chẽ với đoàn trong tập hợp, giáo dục, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của thanh niên.

Các bạn đoàn viên, thanh niên thân mến,

Đất nước đang cần ở thanh niên một tinh thần mới: Nghĩ rộng hơn, học nhanh hơn, làm tốt hơn, sống đẹp hơn, trách nhiệm hơn và cống hiến nhiều hơn. Đảng, Nhà nước và Nhân dân đặt niềm tin tưởng sâu sắc vào thế hệ trẻ Việt Nam. Niềm tin ấy phải được thể hiện bằng hành động cụ thể. Tôi mong mỗi thanh niên Việt Nam hãy nuôi dưỡng hoài bão lớn nhưng cần bắt đầu từ những việc thường ngày: Học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, sống trung thực, kỷ luật, nhân ái, trách nhiệm; tự hào về dân tộc, yêu thương đồng bào, tôn trọng pháp luật, bảo vệ lẽ phải, dấn thân vì việc chung. Mỗi thanh niên Việt Nam khi bước ra thế giới phải là một hình ảnh đẹp của đất nước: Tự tin về tri thức, đàng hoàng về nhân cách, sâu sắc về văn hóa, trách nhiệm với Tổ quốc và thân thiện với bạn bè quốc tế.

Mỗi đoàn viên, thanh niên hãy tự hỏi: Mình đã làm gì để xứng đáng với Tổ quốc thân yêu? Đã góp gì để gia đình, người thân, quê hương, cơ quan, đơn vị, trường học, cộng đồng tốt đẹp hơn? Đã chuẩn bị gì để không tụt lại phía sau thời đại? Và phải sống, học tập, lao động, cống hiến thế nào để khi nhìn lại tuổi trẻ, có thể tự hào rằng mình đã sống xứng đáng?

Với truyền thống vẻ vang của đoàn, với bản lĩnh, trí tuệ, khát vọng và sức sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam, với sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và sự đồng hành của toàn xã hội, tôi tin tưởng Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của đoàn sẽ sớm đi vào cuộc sống; công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi sẽ phát triển thực chất, mạnh mẽ, sáng tạo hơn, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Xin chúc các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các vị đại biểu mạnh khỏe, hạnh phúc.

Chúc các đồng chí đoàn viên, thanh niên Việt Nam luôn giữ mãi ngọn lửa lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, niềm tin, khát vọng cống hiến và trách nhiệm với Tổ quốc, Nhân dân; không ngừng rèn luyện, dấn thân, sáng tạo, góp phần viết tiếp những trang sử vẻ vang của tuổi trẻ và của dân tộc Việt Nam.

Chúc Đại hội thành công tốt đẹp.

Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí.