80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến: Viết tiếp bản hùng ca bất tử trong thời đại mới

Bối cảnh lịch sử và bản lĩnh của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trước vận mệnh dân tộc

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra bước ngoặt trọng đại, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do. Tuy nhiên, chính quyền cách mạng non trẻ lập tức đối mặt với tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Ở trong nước, hậu quả của nạn đói cuối năm 1944 đến đầu năm 1945 đã khiến hơn hai triệu người chết, trên chín mươi phần trăm dân số không biết chữ, ngân khố Trung ương chỉ còn hơn 1,2 triệu đồng. Về ngoại xâm, ở phía Bắc vĩ tuyến 16 có khoảng 20 vạn quân Trung Hoa dân quốc tràn vào; ở phía Nam, được sự giúp đỡ của quân Anh, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn vào ngày 23 tháng 9 năm 1945, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần thứ hai.

Trước dã tâm của kẻ thù, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ động thực hiện chủ trương hòa để tiến. Bắt đầu từ Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc ngày 25 tháng 11 năm 1945, ta lần lượt ký với Pháp Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946 và Tạm ước ngày 14 tháng 9 năm 1946 nhằm giữ vững độc lập, cứu vãn hòa bình và tranh thủ thời gian củng cố lực lượng. Tuy nhiên, phía Pháp liên tục phá bỏ các thỏa thuận. Tháng 11 năm 1946, Pháp nổ súng đánh chiếm Hải Phòng, Lạng Sơn. Trong các ngày 15 và 16 tháng 12 năm 1946, chúng liên tục khiêu khích ở Hà Nội; ngày 17 tháng 12 năm 1946 gây ra vụ tàn sát ở phố Hàng Bún và phố Yên Ninh. Ngày 18 tháng 12 năm 1946 và sáng 19 tháng 12 năm 1946, Pháp gửi hai tối hậu thư đòi tước vũ khí của lực lượng tự vệ, công an và tuyên bố sẽ hành động chậm nhất vào sáng 20 tháng 12 năm 1946.

Trước sự lựa chọn sinh tử, ngày 18 và 19 tháng 12 năm 1946, tại Vạn Phúc, Hà Đông, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì đã quyết định phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên phạm vi cả nước.

Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến và 60 ngày đêm "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh"

Chiều ngày 19 tháng 12 năm 1946, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Võ Nguyên Giáp phát đi mật lệnh tổng tiến công. Đúng 20 giờ ngày 19 tháng 12 năm 1946, pháo binh ta tại Pháo đài Láng bắn những phát đạn đầu tiên, Đài Tiếng nói Việt Nam phát đi tín hiệu, quân và dân Thủ đô Hà Nội đồng loạt nổ súng mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc. Sáng ngày 20 tháng 12 năm 1946, Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức được truyền đi trên làn sóng phát thanh, khẳng định ý chí quật cường thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Đáp lời Bác, quân và dân Thủ đô đã kiên cường chiến đấu suốt 60 ngày đêm với tinh thần Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh. Trong khoảng thời gian này, ta đã đánh gần 200 trận, tiêu diệt gần 2.000 tên địch, phá hủy trên 100 xe quân sự gồm 22 xe tăng và xe bọc thép, bắn rơi và phá hủy 5 máy bay, bắn chìm 2 ca nô. Thắng lợi tại mặt trận Hà Nội cùng các đô thị Bắc vĩ tuyến 16 đã giam chân quân Pháp, tạo điều kiện cho cơ quan đầu não di chuyển an toàn lên căn cứ địa Việt Bắc đến tháng 5 năm 1947, đưa cả nước bước vào cuộc kháng chiến lâu dài.

Thực hiện đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ và dựa vào sức mình là chính, quân và dân ta đã liên tiếp giành những thắng lợi quân sự quan trọng như Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông năm 1947, Chiến dịch Biên giới từ ngày 16 tháng 9 đến ngày 14 tháng 10 năm 1950, Chiến dịch Hòa Bình từ ngày 10 tháng 12 năm 1951 đến ngày 25 tháng 2 năm 1952, Chiến dịch Tây Bắc từ ngày 14 tháng 10 đến ngày 10 tháng 12 năm 1952, và Chiến dịch Thượng Lào từ ngày 13 tháng 4 đến ngày 3 tháng 5 năm 1953. Đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu sau 56 ngày đêm chiến đấu, buộc Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ năm 1954, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Kế thừa tinh thần tự lực, tự cường trong giải phóng dân tộc và công cuộc đổi mới

Phát huy khí thế Toàn quốc kháng chiến, dân tộc ta tiếp tục thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. Trong 21 năm kháng chiến chống Mỹ từ năm 1954 đến năm 1975, dưới sự chỉ đạo của các Nghị quyết Trung ương 15 năm 1959 và Đại hội III của Đảng vào tháng 9 năm 1960, quân và dân ta đã lần lượt đánh bại các chiến lược chiến tranh của địch. Ta đã đánh bại Chiến tranh đặc biệt giai đoạn 1961 - 1965, đánh bại Chiến tranh cục bộ giai đoạn 1965 - 1968 với đỉnh cao là Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đánh bại Việt Nam hóa chiến tranh và cuộc tập kích chiến lược B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng năm 1972, buộc Mỹ ký Hiệp định Paris năm 1973. Cuộc đại thắng Mùa Xuân 1975 kết thúc bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã hoàn toàn giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Bước vào thời kỳ hòa bình, vượt qua giai đoạn khủng hoảng và cấm vận, công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đã mang lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đến năm 2025, quy mô nền kinh tế Việt Nam đạt 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới, và GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, chính thức gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Về phát triển xã hội, tỷ lệ đô thị hóa đạt 45%, Chỉ số phát triển con người đạt 0,766 điểm, Chỉ số hạnh phúc xếp thứ 46 trên 143 quốc gia, Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 1,3%, Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,2%, và tuổi thọ trung bình đạt 74,8 năm. Trong công tác đối ngoại và hội nhập, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 trên 194 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, có quan hệ đối tác chiến lược với 14 quốc gia và đối tác chiến lược toàn diện với 15 đối tác, bao gồm 14 quốc gia và Liên minh Châu Âu.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến và kỷ nguyên bứt phá

Nhằm tôn vinh giá trị lịch sử và khơi dậy khát vọng phát triển, Lễ kỷ niệm cấp Quốc gia 80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến sẽ do Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Thành phố Hà Nội phối hợp tổ chức vào ngày 19 tháng 12 năm 2026 tại Hà Nội. Song song đó là các hoạt động tri ân nhân chứng lịch sử và người có công, Hội thảo khoa học quốc gia do Bộ Quốc phòng chủ trì, cùng hội thảo chuyên đề do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thực hiện. Trên mặt trận truyền thông và văn hóa, các cuộc thi tìm hiểu và sáng tác nghệ thuật sẽ được triển khai rộng rãi, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật sẽ xuất bản sách về sự kiện, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phát hành bộ tem bưu chính đặc biệt, cùng việc sản xuất hai tập phim tài liệu và hai tập phim hoạt hình tuyên truyền.

Tất cả các hoạt động tuyên truyền và phong trào thi đua hướng tới mốc kỷ niệm 80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến từ ngày 19 tháng 12 năm 1946 đến ngày 19 tháng 12 năm 2026 nhằm cổ vũ toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Sự kiện này cũng quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tiếp tục đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc./.