Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: “Kỷ nguyên số mở ra nhiều cơ hội cho hoạt hình Việt Nam”

PV: Mùa phim hè năm 2026 hoàn toàn vắng bóng phim hoạt hình Việt Nam trên màn ảnh rộng. Theo bà, điều này có đáng lo ngại?

Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: Mỗi mùa hè luôn là thời điểm sôi động của thị trường phim hoạt hình. Năm nay, khán giả Việt có cơ hội thưởng thức nhiều tác phẩm phim hoạt hình ngoại nhập như “Shin - Cậu bé Bút chì: Quậy tung! Vương quốc nguệch ngoạc và 4 dũng sĩ”, “Mumbo giải cứu bé bự”, “Gintama the Movie 2026: Yoshiwara trong biển lửa”, “Lớp học ám sát: Giờ của chúng ta”, “Cô bé Ponyo, Tên cậu là gì”, “Doraemon Movie 45: Nobita và lâu đài dưới đáy biển...

Cùng với đó, tới đây hàng loạt các phim hoạt hình nổi đình nổi đám cũng dự kiến ra mắt như “Bạch Xà 3: Phù sinh”, “Minions và Quái vật”, “Thám tử lừng danh Conan: Thiên thần sa ngã trên xa lộ”, “Câu chuyện đồ chơi 5: Đồ chơi gặp công nghệ”...
Trong khi đó, sau 3 bộ phim hoạt hình Việt Nam ra rạp năm 2025 gồm “Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm lầy lội”, “Trạng Quỳnh: Truyền thuyết Kim Ngưu” và “Wolfoo & Cuộc đua tam giới”, mùa hè năm nay chưa có thêm tác phẩm mới. Đây là điều khá đáng tiếc đối với khán giả cũng như các nhà làm phim.

PV: Bà nhìn nhận thế nào về việc hoạt hình Việt có bước chững lại sau những tín hiệu tích cực của năm 2025?

Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: Theo tôi, đây không phải là một bước lùi, mà là giai đoạn các đơn vị sản xuất tích lũy nội lực, chuẩn bị nguồn lực cho những dự án tiếp theo. Bởi để cho ra đời một bộ phim hoạt hình chiếu rạp, các nhà sản xuất phải đầu tư rất lớn về kinh phí, nhân lực, công nghệ và thời gian.

Hiện nay, hoạt hình Việt Nam đang đứng trước hai thách thức lớn. Thách thức thứ nhất là nguồn lực sản xuất. Hoạt hình Việt Nam có hơn 60 năm hình thành và phát triển, sở hữu nhiều tác phẩm giàu giá trị nghệ thuật, giáo dục và lịch sử. Những năm gần đây, công nghệ sản xuất ngày càng hiện đại, đội ngũ họa sĩ trẻ ngày càng đông đảo, nhiều doanh nghiệp hoạt hình tư nhân năng động cũng đã xuất hiện. Tuy nhiên, quy mô sản xuất vẫn còn nhỏ, nguồn vốn đầu tư chưa lớn, thiếu những dự án dài hơi và đặc biệt chưa xây dựng được các IP có sức lan tỏa mạnh. Trong khi đó, một bộ phim hoạt hình chiếu rạp đòi hỏi phải đầu tư về kinh phí, nhân lực, công nghệ hiện đại và cũng cần có thời gian thực hiện. Vì vậy, việc năm 2026 chưa có thêm phim hoạt hình Việt ra rạp là điều dễ hiểu.
Thách thức thứ hai là áp lực cạnh tranh trong thị trường phim chiếu rạp. Hoạt hình Việt phải cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu quốc tế vốn đã có lượng khán giả đông đảo và hệ thống phát hành mạnh. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến chưa có nhiều doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho phim hoạt hình chiếu rạp.

PV: Từ kinh nghiệm của các quốc gia có nền công nghiệp hoạt hình phát triển, theo bà, hoạt hình Việt Nam có thể học hỏi điều gì?

Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều xem hoạt hình là một ngành công nghiệp văn hóa quan trọng. Mỹ xây dựng những thương hiệu toàn cầu thông qua các công ty như Walt Disney, Pixar, Dream Works, Sony; Warner Bros với các bộ IP nổi đình đám như Lion King; Frozen; Toy Story; Cars; Shrek; Kung Fu Panda; Tom and Jerry… Nhật Bản phát triển mạnh ngành anime, hình thành hệ sinh thái từ phim ảnh, truyện tranh, trò chơi điện tử đến hàng lưu niệm. Nhờ xây dựng thành công nhiều thương hiệu hoạt hình (IP) có sức lan tỏa rộng, các tác phẩm như “Doraemon”, “Shin - Cậu bé Bút chì”, “Thám tử lừng danh Conan”, “Gintama”... luôn thu hút đông đảo khán giả và liên tục dẫn đầu phòng vé Việt Nam. Đơn cử, “Doraemon Movie 45: Nobita và lâu đài dưới đáy biển” đạt doanh thu 195 tỷ đồng (tính đến ngày 14/6/2026).

Hàn Quốc không chỉ thành công trong việc xây dựng các thương hiệu hoạt hình dành cho thiếu nhi mà còn phát triển và dịch vụ gia công hoạt hình quốc tế. Trong khi Trung Quốc đầu tư mạnh cho công nghệ, nền tảng số và những tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Điểm chung của các nền hoạt hình phát triển là có chiến lược dài hạn, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ hiện đại và biết khai thác hiệu quả tài sản văn hóa dân tộc để sáng tạo nội dung. Đây cũng là những kinh nghiệm đáng để hoạt hình Việt Nam tham khảo trong quá trình tìm hướng đi riêng.

PV: Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, hoạt hình Việt Nam có thể tận dụng những cơ hội nào để bứt phá, thưa bà?

Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: Kỷ nguyên số đang mở ra nhiều cơ hội cho hoạt hình Việt Nam. Ở lĩnh vực sản xuất, công nghệ 3D, AI và các phần mềm đồ họa hiện đại có thể hỗ trợ giảm đáng kể chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Về phát hành, các nền tảng số giúp phim hoạt hình Việt tiếp cận khán giả trong và ngoài nước mà không hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống rạp chiếu. Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu kho tàng lịch sử, truyền thuyết và văn hóa dân gian rất phong phú - nguồn chất liệu gần như vô tận cho sáng tạo nội dung. Thực tế, thành công bước đầu của các bộ phim hoạt hình Việt năm 2025 cũng cho thấy nếu tác phẩm có chất lượng, khán giả luôn sẵn sàng đón nhận và ủng hộ.

PV: Theo bà, đâu là những tín hiệu tích cực để kỳ vọng vào sự phát triển của hoạt hình Việt trong thời gian tới?

Nhà biên kịch Phạm Thị Thanh Hà: Mặc dù năm 2026 chưa có phim hoạt hình Việt ra rạp nhưng nhìn vào những dự án của Cine Plus vẫn thấy nhiều tín hiệu khả quan. Sau thành công của “Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm lầy lội”, Cine Plus đang chuẩn bị cho dự án “Zombie mắt lác” của Colory Animation - tác phẩm từng giành cú đúp tại cuộc thi tìm kiếm IP hoạt hình do Hiệp hội Kỹ xảo điện ảnh và Hoạt hình Việt Nam (VAVA) tổ chức năm 2025; dự án “Hoàng Thị Thế: Fate and Destiny” (hay “Thế à” thuộc chuỗi dự án HERstory do DeeDee Animation Studio và Avalook đồng sản xuất. Về phía Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, chúng tôi cũng đang nỗ lực chuẩn bị cho sản phẩm hoạt hình chiếu rạp mang thương hiệu Hoạt hình Việt Nam.

Đặc biệt, việc Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công bố kế hoạch tổ chức Cuộc thi “Sáng tác kịch bản phim truyện, phim hoạt hình năm 2026” cho thấy sự quan tâm của cơ quan quản lý trong việc tạo nền tảng và động lực thúc đẩy hoạt hình Việt Nam phát triển.

Tôi tin rằng, nếu biết tận dụng cơ hội từ công nghệ số, tiếp tục đầu tư cho nguồn nhân lực, công nghệ, xây dựng những IP mang bản sắc Việt và khai thác hiệu quả giá trị văn hóa dân tộc, hoạt hình Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước cũng như hướng tới thị trường quốc tế.

Trân trọng cảm ơn bà!