Lễ hội Mường Xia (Thanh Hóa) được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội Mường Xia là sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người Thái ở huyện Quan Sơn. Lễ hội là dịp để người dân tri ân, tưởng nhớ công ơn của Tướng quân Tư Mã Hai Đào - người có công lớn trong việc đánh tan quân xâm lược, trấn ải biên cương và mang lại cuộc sống ấm no cho người dân dọc biên giới miền Tây xứ Thanh. Hàng năm cứ đến ngày mùng 9, 10 tháng 2 (âm lịch) đồng bào nơi đây lại tổ chức Lễ hội Mường Xia.

Tuy nhiên, sau lần tổ chức cuối vào năm 1957, lễ hội tồn tại ở bản Trung Sơn, xã Sơn Thủy bằng việc duy trì cúng tế hàng năm mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Mất gần 6 thập kỷ, đến năm 2010, Lễ hội Mường Xia mới được khôi phục. Kể từ đây, vào ngày 9, 10/2 Âm lịch hàng năm, xã Sơn Thủy lại tổ chức Lễ hội Mường Xia và 5 năm huyện Quan Sơn lại tổ chức một lần với quy mô cấp huyện.

Ngày nay, Lễ hội Mường Xia không chỉ thu hẹp ở đồng bào dân tộc Thái thuộc xã Sơn Thủy (huyện Quan Sơn), lễ hội còn là nơi giao lưu, sinh hoạt văn hóa giữa các dân tộc anh em Thái, Kinh, Mường huyện Quan Sơn và Mường Đào, huyện Bá Thước (quê hương của Tư Mã Hai Đào), Mường Bén và Mường Xôi của nước bạn Lào.

Với những giá trị lịch sử, nhân văn và khoa học sâu sắc, năm 2022 Lễ hội Mường Xia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cùng với Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Xia, Lễ hội Mường Xia năm 2023 được diễn ra trong các ngày từ 28/2 đến 1/3. Lễ hội được tổ chức 2 phần, trong đó phần lễ gồm nghi lễ rước đá vía, đồ tế lễ và dâng hương tại Đền thờ tướng quân Tư Mã Hai Đào, phần hội có các trò chơi, trò diễn dân gian, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong cộng đồng.