Khi những “bức tường” biến mất: Hà Nội thêm những không gian sống đáng mong đợi

Trong ký ức của nhiều người dân Thủ đô, công viên từng là những không gian “có cổng, có giờ”, được bao bọc bởi hàng rào sắt, tường gạch. Những lớp rào chắn ấy, ở một giai đoạn nhất định, từng đóng vai trò giữ gìn trật tự, an ninh. Nhưng khi đô thị phát triển, nhu cầu hưởng thụ không gian xanh của người dân ngày càng cao, chính những rào cản đó lại “vô tình” tạo ra khoảng cách giữa con người với thiên nhiên, giữa cộng đồng với không gian công cộng.

Việc Hà Nội quyết liệt tháo dỡ toàn bộ hàng rào, trả lại không gian mở cho các công viên trước dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho thấy một nỗ lực rất lớn của các cấp chính quyền, thể hiện sự lắng nghe, thấu hiểu và quyết tâm kiến tạo một Thủ đô hiện đại, đáng sống. Điều này phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy quản lý đô thị: từ khép kín sang mở, từ “quản lý không gian” sang “phục vụ con người”.

Thực tế cho thấy, khi những hàng rào được tháo bỏ, các công viên trở nên thoáng đãng, gần gũi và dễ tiếp cận hơn. Người dân có thể bước vào công viên từ nhiều hướng, bất cứ thời điểm nào trong ngày, không còn cảm giác bị ngăn cách bởi những cánh cổng hay những quy định hành chính cứng nhắc. Không gian xanh vì thế đã thực sự trở thành một phần của đời sống đô thị, chứ không còn là một khu vực tách biệt.

Đáng chú ý trong những năm gần đây, một số công viên điển hình như Công viên Thống Nhất đã dần trở thành những không gian văn hóa công cộng đúng nghĩa. Đây là địa điểm thường xuyên được lựa chọn để tổ chức các sự kiện quy mô lớn như Festival Thu Hà Nội, Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội, Lễ hội Du lịch Hà Nội… Những hoạt động này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô mà còn tạo ra những không gian trải nghiệm văn hóa sống động, gần gũi với người dân.

Chính việc mở cửa công viên, không thu vé vào cửa đã giúp gia tăng đáng kể khả năng tiếp cận của cộng đồng. Người dân, du khách có thể dễ dàng tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật mà không gặp rào cản về chi phí hay thủ tục. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong việc nuôi dưỡng đời sống tinh thần, lan tỏa các giá trị văn hóa và xây dựng một cộng đồng đô thị gắn kết.

Ghi nhận thực tế, nhiều người dân Thủ đô bày tỏ sự đồng thuận và ủng hộ đối với mô hình công viên mở. Ông Nguyễn Văn Hòa (phường Nghĩa Đô, Hà Nội), người có thói quen nhiều năm tập thể dục tại Công viên Nghĩa Đô cho biết: “Trước đây vào công viên phải đi đúng cổng, nhiều hôm đi vòng khá xa, nhất là người lớn tuổi như chúng tôi. Giờ bỏ hàng rào rồi, tôi có thể đi từ nhiều hướng, tiện hơn rất nhiều. Nhưng điều tôi thấy rõ nhất không phải chỉ là tiện, mà là cảm giác công viên gần gũi hơn hẳn. Không còn ranh giới ‘trong – ngoài’, đi tập thể dục cũng cảm thấy thoải mái hơn. Người đến đông hơn, có cả khách du lịch, các bạn trẻ chụp ảnh, không khí cũng vui hơn trước.”

Ở góc nhìn của người trẻ, chị Lê Minh Trang (phường Kim Liên) chia sẻ: “Tôi nghĩ việc bỏ hàng rào là một thay đổi rất ‘đúng thời điểm’. Hà Nội bây giờ không chỉ cần đẹp mà còn cần những không gian mở để mọi người tương tác với nhau. Như ở Công viên Thống Nhất, tôi từng tham gia Festival Thu Hà Nội và một số lễ hội ở đó. Nếu vẫn còn rào chắn thì chắc chắn sẽ hạn chế rất nhiều người tham gia. Khi không gian được mở ra, ai cũng có thể vào, cảm giác công viên đã thực sự là không gian chung của thành phố, chứ không phải một khu vực bị giới hạn nữa.”

Giờ đây, ranh giới giữa vỉa hè, đường phố và công viên đã được xóa nhòa. Công viên không chỉ là “lá phổi xanh”, mà còn là “không gian văn hóa mở” – nơi diễn ra các hoạt động giao lưu, sáng tạo và hưởng thụ văn hóa. Đây chính là một trong những biểu hiện cụ thể của môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh mà Nghị quyết 80 hướng tới.

Tuy nhiên, “mở cửa” không gian xanh cũng đồng nghĩa với việc đặt ra những yêu cầu cao hơn. Khi không còn hàng rào, mỗi người dân cần ý thức rõ hơn vai trò của mình trong việc giữ gìn không gian chung. Một công viên sạch đẹp, an toàn không thể chỉ dựa vào lực lượng quản lý, mà cần được xây dựng từ hành vi văn minh của từng cá nhân từ những hành động cụ thể như không xả rác, không phá hoại cảnh quan, cách ứng xử văn minh nơi công cộng.

Về phía chính quyền, cùng với việc tháo dỡ rào chắn, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý hiện đại: tăng cường chiếu sáng, an ninh, tổ chức các hoạt động văn hóa thường xuyên, tạo sức sống liên tục cho không gian công cộng.

Một Thủ đô hiện đại, đáng sống không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rộng mở, mà còn ở chất lượng của những không gian công cộng – nơi người dân có thể thoải mái giao lưu và hưởng thụ văn hóa. Và từ những công viên không còn hàng rào ấy, có thể thấy rõ hơn Hà Nội đang từng bước kiến tạo một đô thị cởi mở, văn minh, hiện đại, nhưng vẫn đậm đà bản sắc, nơi mỗi không gian sống đều hướng tới con người và vì con người./.