Học sinh Chương Dương khám phá Văn Miếu – Quốc Tử Giám qua những trang sách

Sáng 14/9, Trường Tiểu học và THCS Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) tổ chức Phát động Cuộc thi tìm hiểu về Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, kết hợp giao lưu, đọc sách cùng nhà văn Yên Khương – tác giả cuốn “May ở Văn Miếu” và nhà văn Lục Hường – tác giả tiểu thuyết lịch sử “Nguyên khí ngàn đời”.

Từ một cuộc thi, khơi mở hành trình khám phá di sản

Chương trình đưa học sinh Chương Dương đến với Văn Miếu – Quốc Tử Giám qua một clip ngắn. Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, những tấm bia Tiến sĩ và không gian cổ kính của Văn Miếu lần lượt hiện lên, gợi mở những câu hỏi đầu tiên về một di tích gắn liền với lịch sử giáo dục và truyền thống hiếu học của dân tộc.

Từ những hình ảnh ấy, nhà giáo Nguyễn Thị Vân Hồng – Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương chính thức phát động Cuộc thi tìm hiểu về Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Học sinh được khuyến khích tìm hiểu về lịch sử, kiến trúc, các nhân vật, câu chuyện và những giá trị văn hóa của Văn Miếu – Quốc Tử Giám qua sách, báo, hình ảnh, tư liệu; qua thầy cô, cha mẹ; qua những chuyến tham quan thực tế và các nguồn thông tin phù hợp. Từ những điều khám phá được, các em thể hiện hiểu biết, cảm nhận và sự sáng tạo của chính mình trong bài dự thi.

Theo nhà giáo Nguyễn Thị Vân Hồng, điều nhà trường hướng tới không chỉ là những bài dự thi hay giải thưởng. Quan trọng hơn, qua hành trình tự tìm hiểu, mỗi học sinh có thể “biết thêm một điều về lịch sử, hiểu thêm một giá trị của di sản và thêm yêu Hà Nội – thành phố các em đang sống và học tập”.

Khám phá Văn Miếu qua những trang sách

Có nhiều cách để học sinh tìm hiểu Văn Miếu – Quốc Tử Giám: trực tiếp đến tham quan, xem hình ảnh, tìm kiếm tư liệu, nghe thầy cô và cha mẹ kể chuyện. Nhưng nhà trường đã lựa chọn giới thiệu thêm với các em học sinh một con đường rất gần gũi: khám phá di sản qua văn học và những trang sách. Và “May ở Văn Miếu” của nhà văn Yên Khương trở thành chiếc cầu nối cho hành trình ấy.

Qua hành trình của cô bé May, Văn Miếu – Quốc Tử Giám không còn chỉ là một địa danh hay những kiến thức cần ghi nhớ. Không gian di sản bước vào thế giới học sinh bằng nhân vật, câu chuyện và những chi tiết gần gũi, để các em vừa đọc một tác phẩm văn học, vừa khám phá thêm những điều thú vị về lịch sử và văn hóa.

Đặc biệt, sự có mặt của nhà văn Lục Hường đã mang đến thêm một bất ngờ thú vị. Hai nhà văn không chỉ là khách mời mà còn cùng đảm nhiệm vai trò dẫn dắt chương trình, cùng đọc sách, kể chuyện, đặt câu hỏi và giao lưu với học sinh.

Không còn khoảng cách giữa người nói trên sân khấu và học sinh phía dưới, buổi giao lưu trở thành một cuộc trò chuyện thực sự. Có lúc hai nhà văn đặt câu hỏi để học sinh cùng suy nghĩ; có lúc câu chuyện đang đọc được dừng lại để các em dự đoán diễn biến tiếp theo; và cũng có lúc chính học sinh lại đặt những câu hỏi của mình cho các nhà văn.

Với học sinh tiểu học, câu chuyện được dẫn dắt bằng những câu hỏi gần gũi, hình ảnh và cảm nhận. Với học sinh khối 6, 7, cuộc trò chuyện có thêm những góc nhìn về lịch sử, văn hóa, văn học và cách tìm hiểu một di sản. Sự hiện diện của học sinh cả hai cấp học khiến buổi giao lưu có thêm những sắc thái khác nhau nhưng vẫn được kết nối bởi sách và tình yêu đối với di sản.

Những cuốn sách được trao tận tay học sinh

Niềm vui của buổi giao lưu còn được nhân lên khi hai nhà văn dành tặng sách cho học sinh.

Những cuốn sách được trao tận tay các em không đơn thuần là món quà dành cho sự mạnh dạn và tích cực tương tác. Đó còn như một lời mời các em tiếp tục hành trình sau khi chương trình kết thúc: đọc thêm một trang sách, biết thêm một câu chuyện, khám phá thêm một điều về lịch sử và văn hóa dân tộc.

Một buổi giao lưu có thể chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định, nhưng một cuốn sách được mang về lớp học hay gia đình có thể mở ra nhiều giờ đọc sau đó. Từ một cuốn sách, một đứa trẻ có thể tìm đến một cuốn sách khác; từ một câu chuyện về Văn Miếu, các em có thể bắt đầu tò mò về những di sản khác của Hà Nội và đất nước.

Đó cũng là một trong những điểm được ông Nguyễn Mạnh Linh – Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Hồng Hà đánh giá cao. Ông ghi nhận chương trình được tổ chức thiết thực, sáng tạo, hấp dẫn và phù hợp với học sinh, đặc biệt là cách nhà trường kết nối giáo dục di sản, văn hóa đọc và hoạt động trải nghiệm trong cùng một không gian giáo dục.

Theo ông Nguyễn Mạnh Linh, cách tiếp cận như vậy giúp những giá trị lịch sử, văn hóa đến với học sinh tự nhiên hơn, tạo hứng thú để các em chủ động tìm hiểu thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.

Để di sản đến gần hơn với mỗi học sinh

Từ một cuộc thi tìm hiểu về Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trường Tiểu học và THCS Chương Dương đã lựa chọn một cách khởi đầu nhẹ nhàng: một đoạn phim ngắn để học sinh nhìn thấy di sản, một cuộc thi để các em chủ động khám phá, những trang sách để lịch sử trở nên gần gũi và cuộc gặp gỡ với chính những người viết sách để khơi thêm cảm hứng đọc.

Với học sinh khối 1, 2, 3, 6 và 7, điều đáng nhớ sau buổi sáng ấy không chỉ là các em biết thêm bao nhiêu thông tin về Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Đáng quý hơn là những cánh tay đã hào hứng giơ lên, những câu hỏi đã được đặt ra, những câu chuyện đã được lắng nghe và những cuốn sách đã được trao tận tay.

Cuộc thi rồi sẽ có ngày kết thúc, bài dự thi sẽ có hạn nộp. Nhưng những cuốn sách được các nhà văn trao tặng sẽ theo học sinh trở về lớp học, về gia đình. Và có thể, hành trình khám phá Văn Miếu – Quốc Tử Giám của học sinh Chương Dương mới thực sự bắt đầu từ đó – khi một cuốn sách được mở ra sau buổi giao lưu./.