Xây dựng văn hóa học đường từ Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11

Ý nghĩa và mục tiêu của việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam trong trường học

Tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn liền với nhiệm vụ xây dựng văn hóa học đường nhằm tuyên truyền, giáo dục sâu rộng trong toàn ngành giáo dục về ý nghĩa, giá trị thiết thực của Ngày Văn hóa Việt Nam (ngày 24 tháng 11) và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc (ngày 18 tháng 11). Sự kiện này nhằm khẳng định mạnh mẽ vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững của đất nước.

Việc triển khai hoạt động này giúp cụ thể hóa các chỉ đạo quan trọng của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực của công tác xây dựng văn hóa học đường. Thông qua đó, các giá trị cốt lõi được gắn kết chặt chẽ với việc bồi dưỡng, thực hành hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Qua đây, nhà trường góp phần hình thành cho học sinh, sinh viên hành vi ứng xử văn minh, trách nhiệm, nhân ái, biết tôn trọng sự khác biệt và gắn kết sâu sắc với mái trường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện.

Nguyên tắc tổ chức và đổi mới phương pháp đánh giá thực chất

Để các hoạt động đạt hiệu quả cao, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra yêu cầu tổ chức bảo đảm tính thiết thực, trang trọng, phong phú, tiết kiệm và phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi, trình độ đào tạo cũng như điều kiện thực tiễn của từng địa phương, cơ sở giáo dục. Các hoạt động cần lấy người học làm trung tâm, khuyến khích sự tham gia chủ động, sáng tạo của học sinh, sinh viên, đồng thời chú trọng hiệu quả thực chất, kiên quyết tránh hình thức, phô trương, lãng phí hay gây quá tải. Vai trò nêu gương của người đứng đầu, cán bộ quản lý, nhà giáo và nhân viên được đề cao để khơi dậy tính tự giác, tích cực từ người học.

Bên cạnh đó, công tác theo dõi và đánh giá cần được đổi mới toàn diện theo hướng thực chất. Thay vì chỉ dựa vào số lượng văn bản ban hành hay số lượng sự kiện đã tổ chức, các đơn vị cần căn cứ vào sự chuyển biến rõ nét trong hành vi, thái độ, chất lượng các mối quan hệ ứng xử, cảm nhận về mức độ an toàn, lòng tôn trọng và sự gắn bó của học sinh, sinh viên với nhà trường. Tinh thần trách nhiệm của người học đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội chính là thước đo chính xác nhất cho thành công của công tác xây dựng văn hóa học đường.

Triển khai đợt cao điểm tuyên truyền và giáo dục truyền thống

Các cơ sở giáo dục cần tập trung tổ chức đợt cao điểm tuyên truyền, giáo dục từ ngày 18/11 đến ngày 24/1 hằng năm thông qua các hình thức sinh hoạt chuyên đề, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp hoặc các hoạt động của Đoàn, Đội, Hội. Nội dung tuyên truyền tập trung phổ biến sâu rộng về hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Thông qua các hoạt động này, nhà trường khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và tinh thần đại đoàn kết trong thế hệ trẻ. Đồng thời, việc đa dạng hóa các hình thức truyền thông nhằm lan tỏa những câu chuyện đẹp, gương người tốt việc tốt và các sản phẩm tích cực sẽ giúp học sinh thêm trân trọng, có ý thức gìn giữ, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm và hoàn thiện quy tắc ứng xử học đường

Các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch hoặc lồng ghép tổ chức các hoạt động văn hóa, trải nghiệm và giáo dục di sản phù hợp với điều kiện thực tế. Việc khuyến khích xây dựng tài liệu hướng dẫn và đa dạng hóa hình thức trải nghiệm gắn với giáo dục đạo đức, lối sống sẽ giúp phát triển phẩm chất, năng lực người học một cách tự nhiên, hiệu quả mà không làm ảnh hưởng đến kế hoạch dạy học chính khóa.

Song song với đó, công tác xây dựng môi trường văn hóa học đường đòi hỏi các đơn vị phải tiếp tục rà soát, điều chỉnh và bổ sung bộ quy tắc ứng xử phù hợp với đặc trưng vùng miền. Trọng tâm của bộ quy tắc là chuẩn hóa các tiêu chí về thái độ, hành vi, ngôn ngữ giao tiếp của cả người học lẫn đội ngũ cán bộ, nhà giáo, tạo dựng môi trường giao tiếp chuẩn mực và nhân văn. Việc quản lý và sử dụng hệ thống khẩu hiệu trong trường học cũng cần được chú trọng theo hướng trang trọng, ngắn gọn, súc tích, loại bỏ các nội dung hình thức, trùng lặp và không gây lãng phí đầu tư mới đồng loạt.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và lan tỏa văn hóa số

Trong bối cảnh kỷ nguyên số, các cơ sở giáo dục được khuyến khích mạnh mẽ trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ thực tế ảo (VR/AR) để đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng bài giảng số và tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa, giới thiệu di sản. Nhà trường có thể khai thác hiệu quả nền tảng Bản đồ số văn hóa Việt Nam, các kho học liệu số và nguồn tư liệu lịch sử, văn hóa địa phương để làm phong phú thêm nội dung giáo dục.

Đặc biệt, việc tăng cường giáo dục văn hóa số, đạo đức số, an toàn thông tin và ý thức tôn trọng bản quyền là nhiệm vụ cấp thiết. Học sinh, sinh viên cần được trang bị kỹ năng và thói quen tiếp nhận, chia sẻ thông tin có chọn lọc, biết ứng xử văn minh, an toàn và có trách nhiệm trên không gian mạng. Sự đồng bộ trong những giải pháp này sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, vun đắp nền tảng văn hóa vững chắc cho các thế hệ học trò trên bước đường trưởng thành./.