Hà Nội khơi thông “điểm nghẽn”, thúc đẩy công nghiệp văn hoá Thủ đô

1. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội khẳng định, trong xu thế phát triển đô thị hiện đại, hoạt động trong thời gian ban đêm là một động lực mới góp phần mở rộng không gian tăng trưởng, gia tăng giá trị dịch vụ và nâng cao sức hấp dẫn của các thành phố lớn.

Các hoạt động diễn ra vào ban đêm thúc đẩy mạnh mẽ các lĩnh vực du lịch, văn hóa, ẩm thực, giải trí, công nghiệp sáng tạo và thương mại, qua đó tạo thêm việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm.

Đối với Thủ đô Hà Nội, phát triển kinh tế đêm không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm khai thác hiệu quả các tiềm năng sẵn có của Thành phố. Với vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là đô thị giàu bản sắc văn hóa, sở hữu hệ thống di sản phong phú, đời sống ẩm thực đặc sắc và thị trường du lịch năng động, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành các sản phẩm kinh tế đêm đa dạng, mang đậm dấu ấn văn hóa và sáng tạo.

Những năm qua, kinh tế đêm của Hà Nội với việc hình thành một số mô hình phát triển như: các chương trình biểu diễn nghệ thuật ban đêm; tour tham quan du lịch ban đêm; các tuyến phố đi bộ và không gian ẩm thực ban đêm…, bước đầu tạo hiệu ứng tích cực, góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô và đáp ứng nhu cầu của người dân, du khách.

Tuy nhiên, thực tế phản ánh kinh tế đêm của Hà Nội vẫn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, còn thiếu tính liên kết và chưa hình thành được hệ sinh thái đồng bộ, có sức cạnh tranh cao. Nhiều sản phẩm còn đơn điệu, chưa tạo được chuỗi trải nghiệm liên tục và chưa khai thác hiệu quả giá trị của tài nguyên văn hóa, di sản.

Chính vì thế, việc xây dựng và ban hành Nghị quyết quy định về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn Thành phố sẽ góp phần giải quyết các điểm “nghẽn” của phát triển kinh tế đêm, nhằm định hướng lại không gian phát triển, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng cường ứng dụng công nghệ và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị ban đêm.

Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế đêm đặc sắc, góp phần bảo vệ di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và xây dựng hình ảnh Hà Nội trở thành đô thị sáng tạo, hiện đại, an toàn và hấp dẫn trong khu vực và quốc tế.

2. Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND gồm 5 Chương, 16 Điều đã có hiệu lực từ ngày 1/7, cụ thể hóa quy định tại điểm b, khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô 2026 cũng như Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam… Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND mang lại nhiều tác động tích cực đối với Hà Nội.

Thứ nhất, về kinh tế, Nghị quyết sẽ giúp tăng trưởng về dịch vụ, du lịch, thương mại, công nghiệp văn hóa và tiêu dùng nội địa. Minh chứng, chỉ tính 4 tháng đầu năm 2026, Hà Nội có dư địa lớn để gia tăng chi tiêu ban đêm khi đón khoảng 12,14 triệu lượt khách và đạt khoảng 50,86 nghìn tỷ đồng tổng thu từ du lịch. Kinh tế đêm nếu được tổ chức theo chuỗi sản phẩm từ lưu trú - ẩm thực - biểu diễn - tham quan - mua sắm - vận tải - dịch vụ số sẽ góp phần kéo dài thời gian lưu trú, nâng mức chi tiêu bình quân, tăng tỷ lệ quay lại và nâng cao vị thế điểm đến của Thủ đô.

Đối với công nghiệp văn hóa, chính sách tạo cơ sở khai thác hiệu quả hơn hệ thống thiết chế văn hóa, di tích, không gian công cộng, trung tâm công nghiệp văn hóa, khu phát triển thương mại và văn hóa, làng nghề, hoạt động biểu diễn, triển lãm, thiết kế, sáng tạo, nhiếp ảnh, điện ảnh, ẩm thực và sản phẩm lưu niệm. Năm 2025 Hà Nội có 3.266 buổi biểu diễn chuyên nghiệp, 1,4 triệu lượt khán giả và doanh thu biểu diễn 86 tỷ đồng cho thấy tiềm năng gia tăng nguồn thu khi sản phẩm văn hóa được tổ chức trong khung giờ phù hợp với khách du lịch và cư dân đô thị.

Chính sách cũng tạo tác động lan tỏa đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, lao động dịch vụ, nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị vận tải, vệ sinh môi trường, bảo vệ, y tế, truyền thông, quảng cáo ngoài trời và nền tảng số. Việc hình thành khu, tuyến, điểm kinh tế đêm có tiêu chuẩn vận hành sẽ khuyến khích đầu tư, xã hội hóa, hợp tác công - tư và khai thác hợp lý tài sản công theo quy định.

Về tác động xã hội, chính sách có tác động tích cực trong mở rộng cơ hội việc làm, sinh kế và thu nhập cho người dân, đặc biệt là nhóm lao động dịch vụ, du lịch, văn hóa, ẩm thực, vận tải, an ninh, vệ sinh môi trường, truyền thông, nghệ thuật và sáng tạo. Kinh tế đêm được tổ chức tốt sẽ góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ văn hóa, vui chơi, giải trí, thể thao, mua sắm của người dân Thủ đô và du khách.

Chính sách cũng góp phần nâng cao chất lượng không gian công cộng. Các yêu cầu về chiếu sáng, an toàn, vệ sinh, chỉ dẫn, nhà vệ sinh công cộng, giao thông, điểm đón trả khách và tiếp nhận phản ánh sẽ làm cho không gian đô thị ban đêm thân thiện, an toàn và dễ tiếp cận hơn đối với người dân, du khách, người cao tuổi, trẻ em...

Trong khi đó, Nghị quyết có tác động đối với hệ thống pháp luật và bộ máy nhà nước, đó là Nghị quyết không thay thế các quy định chuyên ngành hiện hành mà đóng vai trò là khung điều phối tổng hợp, bảo đảm các hoạt động kinh tế đêm được tổ chức thống nhất, minh bạch, an toàn và phù hợp với quy hoạch, điều kiện quản lý của Thành phố Hà Nội.

Về tác động hoàn thiện thể chế, Nghị quyết tạo cơ sở để Thành phố ban hành hoặc giao UBND Thành phố Hà Nội ban hành các quy định chi tiết sau Nghị quyết như: bản đồ phân vùng kinh tế đêm; bộ tiêu chuẩn vận hành; bộ chỉ số đánh giá; quy chế quản lý khu, tuyến, điểm kinh tế đêm; quy trình công nhận, điều chỉnh, tạm dừng, chấm dứt hoạt động; quy chế phối hợp liên ngành; nền tảng dữ liệu và chế độ báo cáo. Đây là tác động cần thiết để chuyển từ quản lý từng vụ việc sang quản trị kinh tế đêm bằng quy chuẩn, dữ liệu và trách nhiệm giải trình.

Đặc biệt, Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND với chính sách tác động tích cực đối với bảo tồn, phát huy giá trị di sản và quảng bá hình ảnh Hà Nội. Kinh tế đêm nếu được định vị trên nền tảng di sản, công nghiệp văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, sáng tạo đương đại, làng nghề, ẩm thực và không gian văn hóa đô thị sẽ góp phần xây dựng thương hiệu “Đêm Hà Nội” an toàn, văn minh, bản sắc, có chiều sâu và có sức cạnh tranh.

Các tour đêm tại di tích, chương trình biểu diễn nghệ thuật, không gian triển lãm, hội chợ thiết kế, phố đi bộ, chợ đêm sáng tạo, hoạt động trải nghiệm làng nghề, trưng bày, trình diễn ánh sáng và hoạt động giáo dục di sản có thể giúp di sản tiếp cận công chúng theo cách mới, nhất là khách trẻ, khách quốc tế và nhóm cư dân đô thị.

Tuy nhiên, chính sách cần kiên trì nguyên tắc không thương mại hóa thô cứng di sản, không làm sai lệch, biến dạng hoặc xâm hại yếu tố gốc cấu thành di sản; mọi hoạt động tại di tích phải tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa và phương án được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận…/.