Dấu ấn văn học nghệ thuật Thủ đô năm 2025

Duy trì hoạt động chuyên môn đồng bộ, có trọng tâm

Giữ vai trò định hướng, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội tiếp tục phát huy hiệu quả vai trò tập hợp, kết nối 9 hội chuyên ngành, tạo nên bức tranh hoạt động đa dạng trên các lĩnh vực văn học, âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu, điện ảnh, kiến trúc, múa và văn nghệ dân gian. Dù gặp những khó khăn nhất định về cơ chế, kinh phí, các hội chuyên ngành vẫn nỗ lực triển khai hoạt động vừa bám sát nhiệm vụ chính trị vừa đảm bảo hiệu quả chất lượng.

Trong năm, nhiều hoạt động sinh hoạt chuyên môn định kỳ được duy trì, góp phần tạo không khí học thuật sôi nổi. Lĩnh vực kiến trúc tiếp tục ghi dấu ấn với công tác phản biện xã hội thông qua các tham gia góp ý nhiều đồ án quy hoạch, kiến trúc quan trọng. Hội đã cử đại diện tham gia nhiều hội đồng kiến trúc, quy hoạch, nghệ thuật của Thành phố và Hội Kiến trúc sư Việt Nam với tổng số trên 30 đồ án liên quan đến quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch tổng mặt bằng của Thành phố qua đó khẳng định tiếng nói chuyên môn của giới kiến trúc sư trong các vấn đề lớn của Thủ đô.

Hội Âm nhạc Hà Nội và Hội Nhà văn Hà Nội tiếp tục duy trì sinh hoạt chuyên môn hằng tháng, kết hợp giới thiệu tác phẩm mới, tọa đàm và trao đổi nghiệp vụ, qua đó nâng cao chất lượng sáng tác và tăng cường gắn kết hội viên. Các buổi sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm văn học với nhiều chủ đề có chiều sâu thu hút sự tham gia đông đảo của hội viên, nhiều tác phẩm mới đã được lan tỏa.

Xác định hội thảo, tọa đàm có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động nghiên cứu, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã tổ chức nhiều tọa đàm chuyên đề với nội dung phong phú, tiếp cận trực diện các vấn đề cốt lõi của văn hóa dân gian Thăng Long - Hà Nội và vùng phụ cận. Hội Sân khấu Hà Nội tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm chuyên môn xoay quanh những vấn đề trọng tâm của sân khấu đương đại như: nâng cao chất lượng kịch bản, xây dựng lực lượng sáng tác kế cận và khẳng định vai trò của sân khấu trong đời sống xã hội. Hội Kiến trúc sư Hà Nội cũng chủ động triển khai các tọa đàm chuyên đề về những vấn đề thời sự, nổi cộm trong quy hoạch - kiến trúc Thủ đô. Với sự đa dạng về chủ đề, phong phú về nguồn tư liệu và cách tiếp cận, các hội thảo, tọa đàm đã góp phần bổ sung tri thức, nâng cao năng lực sáng tạo và trình độ chuyên môn cho hội viên, đồng thời “xới xáo” nhiều vấn đề nóng của đời sống văn học nghệ thuật hiện nay.

Với đặc thù riêng, Hội Điện ảnh Hà Nội đổi mới hoạt động tọa đàm theo hướng gắn với trình chiếu phim, tạo không gian trao đổi nghề nghiệp thiết thực, đồng thời cập nhật các xu hướng điện ảnh trong nước và quốc tế. Nhiều bộ phim có sự tham gia của hội viên Hội Điện ảnh Hà Nội được giới thiệu tại các buổi sinh hoạt chuyên môn và đạt giải cao tại các liên hoan phim trong nước, qua đó góp phần khẳng định vị thế của điện ảnh Thủ đô. Còn Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội thì tổ chức các buổi sinh hoạt nghệ thuật múa kết hợp khiêu vũ theo hình thức tiếp cận gần gũi, gắn trao đổi chuyên môn với việc xem băng hình, qua đó bổ sung kiến thức và nâng cao trình độ chuyên môn cho hội viên.

Một trong những điểm nhấn xuyên suốt trong hoạt động của các hội chuyên ngành năm 2025 là các chuyến đi thực tế, điền dã, trại sáng tác để khơi dậy cảm hứng sáng tạo và làm mới tư duy nghệ thuật. Dù điều kiện tổ chức còn nhiều hạn chế, nhất là về kinh phí và cơ chế hoạt động, các hội chuyên ngành đã linh hoạt huy động nguồn lực, kết hợp hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước với đóng góp xã hội hóa và sự chủ động của hội viên để duy trì đều đặn các chuyến đi thực tế. Đây không chỉ là những chuyến tham quan đơn thuần mà được tổ chức có định hướng, gắn với mục tiêu sáng tác cụ thể, hướng tới những đề tài lớn của đất nước và Thủ đô như truyền thống lịch sử, xây dựng nông thôn mới, phát triển đô thị, bảo tồn văn hóa dân tộc và những chuyển động của đời sống đương đại.
Những chuyến đi này giúp văn nghệ sĩ trực tiếp tiếp cận đời sống xã hội, văn hóa, lịch sử, làm giàu vốn sống và chất liệu sáng tác, từ đó hình thành nhiều tác phẩm có chiều sâu, gắn với hơi thở cuộc sống. Nhiều tác phẩm ra đời sau các chuyến đi đã thể hiện rõ sự chuyển biến trong cách tiếp cận đề tài, đi sâu hơn vào số phận con người, phản ánh sinh động hơi thở cuộc sống và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Đẩy mạnh sáng tác, công bố và quảng bá tác phẩm

Năm 2025 chứng kiến nỗ lực đáng ghi nhận trong việc công bố và quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật của nhiều hội chuyên ngành. Các triển lãm, liên hoan, cuộc thi được duy trì đã bắc nhịp cầu đưa tác phẩm của các tác giả đến gần hơn với công chúng.
Ở lĩnh vực âm nhạc, đã có 72 tác phẩm được Hội Âm nhạc Hà Nội giới thiệu tại các kỳ sinh hoạt trong năm 2025 với nhiều chủ đề gắn bó mật thiết với lịch sử, truyền thống và nhịp sống hôm nay của Thủ đô như: Bài ca người lính, Bài ca thống nhất, Việt Nam khúc hát tự hào, Thương binh Liệt sĩ… Đáng chú ý, chương trình nghệ thuật “Tình yêu Hà Nội” lần thứ XVIII với chủ đề “Hà Nội phố” đã mang đến bức tranh âm nhạc đa sắc, vừa hào hùng, vừa sâu lắng phản chiếu chiều sâu lịch sử, văn hóa và tâm hồn người Hà Nội. Những thanh âm quen thuộc của phố phường, của mùa đông, mùa thu Hà Nội, của sông Hồng, Tây Hồ… được tái hiện bằng cảm xúc mới, hơi thở mới, qua đó tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của những ca khúc về Hà Nội.

Hoạt động quảng bá tác phẩm mỹ thuật ghi dấu ấn đậm nét qua Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô lần thứ 54. Triển lãm giới thiệu gần 300 tác phẩm hội họa, đồ họa, điêu khắc không chỉ phản ánh diện mạo sáng tạo phong phú của các thế hệ nghệ sĩ tạo hình Thủ đô mà còn góp phần đưa mỹ thuật đến gần hơn với công chúng.

Trong lĩnh vực nhiếp ảnh, các cuộc thi và triển lãm tiếp tục là kênh công bố tác phẩm hiệu quả. Trong năm 2025, Hội Nhiếp ảnh Nghệ thuật Hà Nội đã triển khai 4 triển lãm ảnh nghệ thuật. Trong đó, nổi bật là: Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 12, thu hút 802 tác phẩm của 116 tác giả, với 67 tác phẩm được chọn trưng bày; Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật lần thứ 55 với hai chủ đề “Hà Nội - Ký ức và tự hào” và “Vẻ đẹp mọi miền Tổ quốc” thu hút 1208 tác phẩm của 146 tác giả, được đánh giá cao về số lượng và chất lượng tác phẩm tham gia. Đặc biệt, 2 triển lãm ảnh chuyên đề dành cho hội viên nữ và hội viên cao tuổi đã tạo điều kiện để nhiều tác giả tiếp tục giới thiệu tác phẩm, đóng góp cho đời sống nhiếp ảnh nghệ thuật.

Ở lĩnh vực văn học, các buổi sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm, giao lưu giới thiệu sách của Hội Nhà văn Hà Nội được duy trì nền nếp, góp phần công bố nhiều tác phẩm mới tới bạn đọc. Đáng chú ý, việc trao Giải thưởng Văn học và Tặng thưởng Cống hiến của Hội Nhà văn Hà Nội không chỉ ghi nhận thành quả sáng tạo mà còn tạo động lực khích lệ đội ngũ cầm bút tiếp tục dấn thân, đổi mới.

Ở lĩnh vực sân khấu, dù đối mặt nhiều thách thức từ đời sống biểu diễn, đội ngũ nghệ sĩ Thủ đô vẫn tích cực sáng tác, dàn dựng và biểu diễn các tác phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, kỷ niệm các ngày lễ lớn, đồng thời tham gia các liên hoan, cuộc thi sân khấu chuyên nghiệp và phong trào, qua đó khẳng định vai trò của sân khấu trong đời sống văn hóa tinh thần của xã hội.

Năm 2025 - năm thứ hai triển khai Đề án “Sưu tầm, bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội”, Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án đã được UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt. Cụ thể, vào tối 30/10 tại không gian văn hóa, ẩm thực quận Tây Hồ, Hội đã tổ chức Chương trình biểu diễn “Bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội”. Chương trình giới thiệu 9 tiết mục múa đặc sắc, trong đó có các điệu múa cổ truyền được lựa chọn từ các phường, xã, làng nghề truyền thống của Hà Nội như: múa sênh tiền, múa giảo long, múa trống bồng, múa lột rắn, múa bài bông, múa rồng, múa chạy cờ… Đêm diễn quy tụ hơn 300 nghệ nhân cùng đông đảo thanh thiếu niên đã để lại ấn tượng tốt đối với du khách, góp phần gìn giữ, lan tỏa giá trị di sản nghệ thuật múa truyền thống.

Đáng chú ý, nhiều hội chuyên ngành đã ứng dụng công nghệ số, khai thác trang thông tin điện tử, mạng xã hội như những kênh quảng bá mới, mở rộng không gian công bố tác phẩm. Những nỗ lực đó đã góp phần làm cho hoạt động sáng tác, quảng bá tác phẩm của hội viên thêm sinh động, đa dạng.

Nhìn tổng thể, năm 2025 có thể coi là một năm nhiều thử thách, song cũng cho thấy rõ sự bền bỉ, chủ động và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ văn nghệ sĩ Thủ đô. Thông qua việc duy trì và phát huy hiệu quả các hoạt động đi thực tế, trại sáng tác, cùng với sinh hoạt chuyên môn, công bố và quảng bá tác phẩm, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội và 9 hội chuyên ngành đã góp phần giữ vững nhịp chảy sáng tạo, khẳng định vai trò của văn học nghệ thuật trong đời sống văn hóa Thủ đô. Đây chính là nền tảng quan trọng để văn học nghệ thuật Hà Nội tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng sáng tạo và mở rộng sức lan tỏa xã hội trong giai đoạn phát triển mới./.