Dấu ấn chợ Đồng Xuân qua hơn 100 năm tồn tại

Chợ Аồng Xuân xưa...

Việc lấp kín khúc sông Tô Lịch từ cử­a sông Nhị Hà  (Sông Hồng) trở và o đến chân tường thà nh cổ, tạo nên một bãi đất rộng hà ng chục hecta đã tạo cơ sở cho sự ra đời của chợ Аồng Xuân. Năm 1888 với việc thà nh lập thà nh phố Hà  Nội, người Pháp bắt tay và o quản lý và  xây dựng Hà  Nội như một thà nh phố nhượng địa.

Ngà y 6/4/1888, chính quyửn đã ký một quyết định thà nh lập một ngôi chợ mới. Công trình chợ Аồng Xuân được xây dựng do công ty thầu khoán Poinsard Veyret của Pháp cung cấp phần khung thép và  mái còn một nhà  thầu khác đảm nhận thi công. Chợ được thiết kế tương đối đơn giản: Toà n bộ gồm 5 dãy nhà  và  được phân theo các vòm cuốn mặt trước, bên trong phân cách bởi các đường đi giữa các vòm (mỗi vòm chợ dà i 52m, khung thép cao 19m, rộng 25m). Các bộ khung bằng sắt, lợp tôn mái chảy, diện tích khoảng 6500 m2. Có 3 cổng và o chợ, và  2 ngách, một thông sang Hà ng Khoai, một sang Hà ng Chiếu.

Sau khi khánh thà nh, Аồng Xuân trở thà nh chợ lớn nhất Hà  Nội. Trong văn bản chính thức, người Pháp gọi là  Les Halls centrales hay Grand Marché nhưng dân vẫn lấy tên tổng Аồng Xuân để đặt cho tên chợ. Nét khác biệt của Chợ Аồng Xuân không chỉ vì nó rộng mà  còn vì nó được lắp đặt bằng khung thép và  lợp mái tôn, những vật liệu rất mới và  ưu việt lúc bấy giử.

Аến đầu thế kỷ XX, một tuyến xe điện chạy ngang qua cổng chợ cùng với việc khánh thà nh Cầu Doumer (Long Biên) và  Ga Аầu Cầu đổ xuống Bử Sông và  Hà ng Khoai khiến cho Chợ Аồng Xuân nhanh chóng trở thà nh chợ có quy mô lớn, sầm uất nhất lúc bấy giử. Nó không chỉ nổi tiếng Hà  Nội mà  nổi tiếng cả Bắc kử³, đồng thời nhanh chóng thu hút được sự chú ý của giới thương nhân nước ngoà i, nhất là  các nước Pháp, Tây Ban Nha, Ấn Аộ...

Lúc đầu chợ Аồng Xuân chỉ họp theo lối chợ phiên, hai ngà y một phiên, nhưng vử sau do nhu cầu của sự phát triển kinh tế thương mại, chợ họp theo ngà y từ sáng đến tối. Hà ng hoá bán trong chợ rất phong phú, đa dạng: Từ hà ng nông sản, thực phẩm, rau quả, đến hà ng vải vóc, máy móc của Pháp, của Trung Hoa, của Ấn độ, (Kaki Pháp, Lụa Bombay...).

Một thời và o những ngà y giáp Tết cổng chợ Аồng Xuân trở  thà nh chợ hoa kéo qua Hà ng Khoai để hoà  và o Hà ng Lược. Ca dao cũ có ghi: Vui nhất là  chợ Аồng Xuân/ Thức gì cũng có xa gần bán mua/ Giữa chợ có anh hà ng dừa/ Hà ng cau, hà ng quýt, hà ng dưa, hà ng hồng.

Trong những ngà y toà n quốc kháng chiến, chợ Аồng Xuân nằm trong Liên khu Một trở thà nh chứng nhân cho chí khí của quân và  dân thủ đô. Tiểu đoà n 101 Аồng Xuân đã là m nên trận đánh Chợ Аồng Xuân ngà y 14 - 2 “ 1947. Năm 2005, nhân dịp Hà  Nội kỷ niệm 995 năm Thăng Long - Hà  Nội, thà nh phố đã dựng bức phù điêu Hà  Nội mùa đông năm 1946 ngay cạnh chợ Аồng Xuân nhằm tưởng nhớ những người đã hy sinh trong trận chiến bảo vệ Thủ đô. Trải qua bao năm tháng chiến tranh chống Mử¹ cứu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, Chợ Аồng Xuân vẫn luôn là  chợ đầu mối bán buôn lớn của khu vực phía Bắc.