CONTECH+2025: Gợi mở thiết kế, vật liệu, công nghệ và nội thất cho kiến trúc nhà ở xã hội

Trong bối cảnh đó, chiều ngày 10 tháng 12 năm 2025, Tạp chí Kiến trúc Việt Nam phối hợp với Hội Kiến trúc – Xây dựng – Nội thất Hà Nội tổ chức hội thảo CONTECH+2025 với chủ đề Giải pháp thiết kế – công nghệ – vật liệu – nội thất cho kiến trúc và nhà ở xã hội. Sự kiện diễn ra tại Hội trường Viện Kiến trúc Quốc gia, quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành cùng đại diện doanh nghiệp sản xuất vật liệu và thiết bị cho ngành xây dựng. Hội thảo không chỉ nhìn nhận thực trạng mà còn kiến tạo diễn đàn thảo luận mở nhằm đề xuất giải pháp, tháo gỡ khó khăn để thúc đẩy mô hình nhà ở xã hội bền vững trong giai đoạn mới.

Đại diện Ban Tổ chức nhấn mạnh mục tiêu lớn của chương trình là thúc đẩy tư duy đổi mới trong thiết kế, ứng dụng vật liệu và công nghệ thi công, đồng thời là cầu nối giữa nhà quản lý, giới nghề và doanh nghiệp. Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội dành cho công nhân, người thu nhập thấp trong giai đoạn 2021 - 2030, tuy nhiên kết quả triển khai còn khiêm tốn.

Vấn đề không chỉ nằm ở thủ tục pháp lý hay quỹ đất mà còn ở chất lượng thiết kế, tiêu chuẩn vật liệu, công nghệ thi công, giải pháp nội thất tối ưu diện tích, tiết kiệm năng lượng và đảm bảo sự an toàn, bền vững theo thời gian. Chính vì vậy, hội thảo được kỳ vọng như một không gian mở nhằm cung cấp hàm lượng khoa học thực tiễn, đóng góp vào chính sách phát triển NOXH trong tương lai.

Trong phần tham luận, TS Trần Bá Việt – Phó Chủ tịch Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam mang đến tham luận với chủ đề Những nút thắt về vật liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và đề xuất tháo gỡ cho phát triển nhà ở xã hội. Ông cho rằng chi phí vật liệu hiện chiếm tới 60 đến 70 phần trăm tổng giá thành công trình, vì vậy nếu không tối ưu được vật liệu, rất khó hạ giá thành căn hộ.

Trong nhiều dự án hiện nay, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chưa thống nhất khiến doanh nghiệp loay hoay trong việc lựa chọn vật liệu phù hợp, dẫn đến thiết kế thiếu đồng bộ giữa kiến trúc – kết cấu – cơ điện. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn vật liệu xanh, thân thiện môi trường dù đang được thúc đẩy nhưng vẫn còn thiếu khung hướng dẫn cụ thể và chưa thực sự phổ biến trong các dự án nhà ở xã hội.

Từ thực tế đó, TS Trần Bá Việt kiến nghị cần rà soát, điều chỉnh bộ tiêu chuẩn kỹ thuật theo hướng linh hoạt, khuyến khích vật liệu mới, vật liệu tái chế, đồng thời xây dựng cơ chế ưu đãi về thuế và tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch. Ông nhấn mạnh, vật liệu phải đi cùng bài toán công năng, chi phí và vòng đời sử dụng, tránh lãng phí trong bảo trì vận hành.

Đặc biệt, cần xem NOXH như một thị trường lớn chứ không phải phân khúc phụ, từ đó nhà sản xuất mới mạnh dạn đầu tư dây chuyền, nâng cao năng lực cạnh tranh. Những đề xuất của ông nhận được sự đồng thuận từ nhiều đại biểu, bởi vật liệu chính là chìa khóa thúc đẩy công trình bền vững, nhanh, đẹp và giá rẻ – thước đo quan trọng của NOXH hiện đại.

Tiếp nối chương trình, PGS TS KTS Vũ Hồng Cương – Trưởng khoa Nội thất, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Nội thất Việt Nam trình bày tham luận Hướng tới mô hình nhà ở xã hội tại Việt Nam. Ông cho rằng cần nhìn nhận NOXH không chỉ là nơi ở giá rẻ mà là môi trường sống có chất lượng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập và tương tác cộng đồng của người dân đô thị. Trong nhiều dự án hiện nay, diện tích căn hộ nhỏ nhưng chưa tối ưu tổ chức mặt bằng, thiếu giải pháp thông gió – chiếu sáng tự nhiên và các không gian dùng chung phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Điều này khiến cư dân khó gắn kết, công trình thiếu giá trị nhân văn dù chi phí đầu tư thấp.

Theo PGS TS KTS Vũ Hồng Cương, mô hình NOXH cần chuyển từ tư duy “càng rẻ càng tốt” sang “rẻ nhưng hợp lý”, coi trọng thiết kế nội thất thông minh, đa năng, tạo không gian mở linh hoạt cho gia đình trẻ. Ông đề xuất áp dụng tiêu chí thiết kế dựa trên vòng đời công trình, ưu tiên vật liệu dễ bảo trì, bố trí lõi kỹ thuật hợp lý để giảm chi phí sửa chữa.

Ngoài ra, cảnh quan, cây xanh, sân chơi trẻ em và dịch vụ thương mại nhỏ quy mô vừa phải nên được xem như thành phần bắt buộc trong dự án NOXH vì đó là yếu tố duy trì chất lượng sống lâu dài. Diễn giả cũng nêu rõ kinh nghiệm quốc tế từ Singapore, Nhật Bản cho thấy NOXH thành công khi được quản lý vòng đời, gắn với giải pháp thông minh trong nội thất và cộng đồng cư dân, qua đó giảm chi phí vận hành nhưng vẫn nâng cao giá trị sống.

Không chỉ có chuyên gia nghiên cứu, doanh nghiệp sản xuất vật liệu – thiết bị cũng mang đến cách tiếp cận mới. Tham luận của Công ty Cổ phần Brasler Việt Nam với chủ đề Cách mạng xanh hóa nhà ở xã hội từ thiết bị vệ sinh: An toàn – Tiết kiệm – Bền vững, do diễn giả Ngô Duy Hòa trình bày thu hút nhiều sự quan tâm.

Ông chia sẻ rằng trong công trình nhà ở, thiết bị vệ sinh chiếm tỷ trọng nhỏ về chi phí nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm cư dân, tiêu thụ nước, mức độ an toàn và độ bền công trình. Với NOXH, tiêu chí hàng đầu là tiết kiệm tài nguyên nhưng vẫn đảm bảo tiện nghi, vì vậy ứng dụng thiết bị vệ sinh công nghệ mới là giải pháp tối ưu. Ông đưa ra ví dụ về thiết bị xả nước tiết kiệm, vật liệu chống bám bẩn giảm chi phí vệ sinh, vòi sen và bồn cầu thiết kế tinh giản nhưng bền chắc, tuổi thọ cao.

Nếu áp dụng rộng rãi, mỗi căn hộ NOXH có thể tiết kiệm hàng chục mét khối nước mỗi năm, đồng thời giảm lượng hóa chất tẩy rửa thải ra môi trường. Theo ông, đây không chỉ là lợi ích kinh tế mà còn là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với cộng đồng. Brasler kỳ vọng một cuộc cách mạng xanh hóa trong lĩnh vực thiết bị vệ sinh có thể bắt đầu từ chính NOXH, nơi tập trung đông cư dân và có sức lan tỏa mô hình tiêu dùng bền vững.

Sự kết hợp giữa góc nhìn nghiên cứu và công nghệ sản xuất tại hội thảo tạo nên trục nội dung xuyên suốt: thiết kế hợp lý – vật liệu tiêu chuẩn – nội thất thông minh – thiết bị tiết kiệm năng lượng. Phần thảo luận sau đó diễn ra sôi nổi dưới sự điều phối của TS KTS Nguyễn Tất Thắng, tập trung vào câu hỏi làm thế nào để rút ngắn thời gian thi công mà vẫn đảm bảo chất lượng công trình, liệu có thể xây dựng mô hình vật liệu xanh được ưu tiên trong NOXH, doanh nghiệp mong muốn cơ chế hỗ trợ gì để mở rộng sản xuất, và vai trò của đơn vị thiết kế trong tối ưu diện tích sử dụng.

Nhiều đại biểu cho rằng nếu được chuẩn hóa thiết kế mẫu, sử dụng cấu kiện lắp ghép và vật liệu nhẹ, chi phí có thể giảm mà tiến độ lại nhanh hơn. Tuy nhiên điều quan trọng vẫn là sự phối hợp đồng bộ giữa nhà quản lý – doanh nghiệp – đơn vị thiết kế và chính người dân, đảm bảo quy hoạch dài hạn, không phát triển manh mún theo từng dự án đơn lẻ.

Kết thúc hội thảo, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp toàn bộ kiến nghị chuyển tới cơ quan quản lý chuyên ngành nhằm góp phần hoàn thiện chính sách về phát triển NOXH trong thời gian tới. Những gợi mở từ ba tham luận quan trọng đã chỉ ra nhiều hướng tiếp cận mới, từ tiêu chuẩn vật liệu, tổ chức không gian, mô hình nội thất, công nghệ xanh đến thiết bị bền vững.

Có thể nói, NOXH không chỉ là công trình xây dựng đơn thuần mà là chiến lược phát triển con người, là nơi mỗi gia đình trẻ khởi đầu cuộc sống, vì vậy cần được đầu tư đúng mức và khoa học. Hội thảo CONTECH+2025 đã tạo nên điểm gặp gỡ giữa trí tuệ nghiên cứu và năng lực sản xuất, mở ra kỳ vọng về những dự án NOXH có giá thành hợp lý nhưng vẫn đảm bảo chất lượng, giàu tính nhân văn và bền vững theo thời gian./.